Scandinavië gooit hoge ogen op wereldranglijst zakendoen

GOTENBURG - Zakendoen in Scandinavië is ook anno 2010 nog altijd een goed idee, zo blijkt uit de zojuist verschenen jaarlijkse ranglijst van de Wereldbank.

De vijf Noord-Europese landen scoren prima in het rapport van de Wereldbank voor dit jaar. Finland, Denemarken, IJsland, Zweden en Noorwegen nestelen zich in de lijst van 183 landen alle in de top 15. Denemarken doet het met een zesde plaats het best, gevolgd door Noorwegen op de achtste plek. Op korte afstand daarachter zien we Finland als dertiende, Zweden als veertiende, terwijl IJsland met een vijftiende stek de rij voor Scandinavië sluit. De ranglijst baseert zich op verschillende criteria, zoals het starten van een bedrijf, het in orde krijgen van de benodigde papieren, het verwerven van kredieten en de in het betreffende land geldende belastingregels.

Doek valt voor Zweedse 'stuiver'

GOTENBURG - Vandaag was de allerlaatste dag voor de Zweedse munt van 50 öre, circa 5 eurocent. Na 153 jaar is het over en uit voor het kleine koperen geldstuk.

De Zweedse kroon bestaat uit 100 öre, maar stap voor stap zijn de muntstukken van verschillende öre de afgelopen decennia verdwenen. In 1972 gingen de betaalmiddelen van een, twee en vijf öre uit de roulatie. Een kleinere variant van vijf öre en de munt van 25 öre verloren hun functie in 1985 en in 1993 moest ook het geldstuk van tien öre eraan geloven. De munt van 50 öre was de laatste in de rij. "Een ontzettend mooi, echt prachtig exemplaar", meent Lise-Lott Fägnell van Kungliga Myntkabinettet, het geldmuseum in Stockholm. "Er bestaan niet veel van dit soort schitterende munten."

Gustaaf I Wasa
Het eerste geldstuk van een öre werd in 1522 ingevoerd door Gustaaf I Wasa die een jaar later koning van Zweden zou worden. Voor de öre hadden de Zweden slechts munten die allemaal evenveel waard waren. De eerste penning van 50 öre werd in 1857 ontworpen door Lea Ahlborn, de eerste vrouwelijke ambtenaar in Zweden. Ondanks dat de laatste öremunt nu ter ziele is, zullen de prijzen in de supermarkten of bij de bezinepomp gewoon door blijven leven met de öre achter de komma.

Historische olievondst Groenland

EDINBURGH/QAASUITSUP - Voor het eerst in de geschiedenis is er bij Groenland olie ontdekt. De Schotse oliemaatschappij Cairn Energy vond de voorraden in de Baffinbaai, aan de Groenlandse westkust.

De eerste chemische analyses bevestigen dat het gaat om twee verschillende soorten olie. Onafhankelijke laboratoria in Groot-Brittannië zijn momenteel bezig de monsters verder te onderzoeken. In de boorputten kwam het bedrijf eveneens gasvoorraden tegen. "De aanwezigheid van olie en gas bevestigt dat we te maken hebben met actieve voorraden aardolie en dat is in dit zeer vroege stadium van ons onderzoek een enorme opsteker", reageert Bill Gammel, de hoogste baas van Cairns opgetogen. Hoeveel olie en gas zich exact in de Groenlandse zeebodem bevindt, valt op dit ogenblik nog niet te zeggen. Cairns Energy deed de vondst op een diepte van circa 400 meter. Indien er grote voorraden worden aangetroffen, kan dat een belangrijke bijdrage leveren aan de economie van Groenland. Een gegeven dat Denemarken niet onberoerd zal laten, aangezien Kopenhagen de Groenlandse huishouding vandaag de dag met forse financiële injecties op orde houdt. Eerder vonden de Schotse olieboorders in hetzelfde gebied gas, maar toen bleek dat er niet genoeg fossiele brandstof op commerciële wijze kon worden gewonnen, besloot het bedrijf verdere boringen op te geven.

Greenpeace
Echter, terwijl de vondst van olie in het gunstigste geval kan leiden tot volledige zelfstandigheid van het grootste eiland ter wereld is het omhooghalen van de voorraden zeker niet zonder gevaar, meent onder meer Greenpeace. "Hier waren we de hele tijd al bang voor", zegt Greenpeace-klimaatdeskundige Jon Burgwald. "We weten nog niet of ze de voorraden commercieel kunnen exploiteren, maar wanneer dat wel zo is, dan staat de deur naar een olie-avontuur, uiteraard in negatieve zin, wagenwijd open. De grote oliemaatschappijen staan al te trappelen van ongeduld om met de boringen te beginnen." Een andere zorg is hoe een eventuele olieramp het hoofd kan worden geboden. Door de extreme omstandigheden op Groenland zal dat een hele klus worden. Bovendien staat de Groenlandse natuur als zeer kwetsbaar te boek. Indien een olielekkage vlak voor het aanbreken van het winterseizoen plaats zou vinden, kan de olie pas na de dooi van het ijs worden opgeruimd. Om deze reden heeft het bestuur op Groenland dan ook geëist dat Cairn Energy haar boringen uiterlijk aan het eind van deze maand afrondt.

Levendige grenshandel tussen Noorwegen en Zweden

GOTENBURG - Meer dan één op de vier Noren heeft de eerste zes maanden van dit jaar Zweden bezocht. Vier op de vijf van hen kwamen naar de Zweedse grensregio's Bohuslän, Värmland en Jämtland teneinde inkopen te doen.

Volgens zojuist verschenen resultaten van het economisch onderzoeksbureau in Zweden (HUI) zijn de grensstreken zeer in trek. Noorse toeristen spendeerden in het eerste kwartaal 2010 niet minder dan 350 miljoen euro, terwijl het tweede kwartaal zelfs goed was voor een opbrengst van omgerekend 430 miljoen euro. Het zijn uiteraard de grote prijsverschillen die de Noren naar Zweden lokken om er voor heel veel geld inkopen te gaan doen. De verschillen in prijzen tussen Zweden, Denemarken en Finland zijn beduidend kleiner, waardoor Denen en Finnen niet met dezelfde frequentie naar Zweden reizen. Desondanks bracht 20 procent van de Denen gedurende de onderzoeksperiode een bezoek aan Zweden en gaf daar respectievelijk in het eerste en twee kwartaal 110 miljoen en 120 miljoen euro uit. Populaire plaatsen voor de winkelende Denen waren Malmö en Helsingborg. Ook vanuit Finland kwam hetzelfde percentage bezoekers voor even over naar Zweden. Zij hielpen de Zweedse economie een handje, achtereenvolgens met bijna 90 miljoen en 120 miljoen euro.

Airbus-reus op tournee in Scandinavië

GOTENBURG - De Airbus A380 van Lufthansa, het grootste passagiersvliegtuig ter wereld maakte vandaag een rondje langs de Noord-Europese velden.

"Veel mensen maken foto's, met name wanneer we op lage hoogte vliegen. En dan is het indrukwekkend, want pas dan zie je dat het vliegtuig zó groot is, het is écht groot! De motoren zijn enorm en mensen zijn daar dol op", vertelt Peter Julius, baas van de Scandinavische afdeling van Lufthansa. De Duitse maatschappij voerde vandaag met haar omvangrijke trots testvluchten uit naar de Noord-Europese hoofdsteden. In Kopenhagen brak vanochtend allereerst een volksfeest uit toen 4000 nieuwsgierigen kwamen kijken toen de luchtgigant zijn wielen aan de Deense grond zette. Het vliegtuig heeft twee verdiepingen en kan maximaal 853 passagiers meenemen. "Mensen vragen zich af hoe zo'n grote kist kan opstijgen, maar de aerodynamica levert perfect werk", zegt Jürgen Raps, gezagvoerder van Lufthansa.

Lift
Na Kopenhagen was luchthaven Arlanda in Stockholm aan de beurt. Drommen enthousiastelingen en journalisten zagen de lege reus voor het eerst in Zweden landen. Maar bang voor al die lege stoelen hoeven de luchtvaartmaatschappijen overigens niet te zijn, want na een diepte crisis zit de vliegindustrie weer in de lift. "We hebben sinds maart een geweldige groei gezien van het aantal passagiers", zegt Julius. "Zelfs wanneer we de aswolkproblematiek meerekenen, zitten we in een stijgende lijn. Hier in Scandinavië hebben we juist een recordhoge bezettingsgraad." Afgelopen maand groeide het aantal internationale vluchten vanuit Zweden bijvoorbeeld met maar liefst 14 procent. Zelfs voor het noodlijdende SAS ziet de toekomst er rooskleuriger uit met een toename van het aantal grensoverschrijdende vluchten met 7 procent. "Het ziet er goed uit. De markt is flink aangetrokken en we kijken tegen mooie cijfers aan. In 2011 zal SAS echt een gezond bedrijf zijn", meent Robin Kamark, commercieel directeur van de Scandinavische vliegmaatschappij. Na de korte stop in Stockholm vloog de Airbus verder naar achtereenvolgens Helsinki en Oslo, waar eveneens mensenmenigten het toestel enthousiast verwelkomden.

Lijndiensten
Aan het einde van het Noord-Europese uitstapje keerde het vliegtuig weer terug naar het Duitse Frankfurt waar het werd ondergebracht in een daarvoor speciaal gebouwde hangar. Niettemin kan het nog wel even duren voordat de Airbus A380 de luchthavens in Scandinavië gaat bedienen met reguliere vluchten. Lufthansa heeft momenteel nog geen plannen voor dergelijke lijndiensten. Daarentegen bestaat er zeker de mogelijkheid dat andere maatschappijen met een A380 hun roer noordwaarts zetten. Er wordt dan vooral gedacht aan vluchten van en naar Azië.

Lego verliest merkenrecht op speelgoedsteentjes

BILLUND - Het is over met de alleenheerschappij van Lego op het maken van de gekleurde plastic bouwsteentjes. Vandaag verloor de Deense speelgoedfabrikant definitief het merkenrecht.

De hoogste afdeling van de Europese rechtspraak bepaalde dat het octrooi van Lego op de productie van het speelgoed is afgelopen. In 1958 vroeg het bedrijf patent aan op het plastic constructiemateriaal. De Canadese concurrent Mega Brands begon zelf ook met een soortgelijk speelgoed, waarna Lego naar de rechter stapte in een poging dat te laten verbieden. Niettemin is de Europese rechter van mening dat Lego geen beschermd merk kan zijn, aangezien de bouwsteentjes een technische functie hebben. Hij bekrachtigde daarmee een eerdere juridische uitspraak in deze zaak.

Vraagtekens registratie Nederlandse militaire toestellen

REYKJAVIK - Wel of geen militaire oefeningen met Nederlandse vliegtuigen? In IJsland bestaat er onduidelijkheid over de registratie van militaire toestellen die door het Nederlandse bedrijf E.C.A. Program in het land zouden worden gestationeerd.

Voordat hij eerder deze week zijn post verliet, gaf Kristján L. Möller, de IJslandse minister van Transport, de luchtvaartautoriteiten in IJsland toestemming om te beginnen met de registratie van de vliegtuigen. Dit overigens zeer tegen de zin van de IJslandse milieupartij, zo schrijft de krant Morgunbladid. De inschrijving van de toestellen is onderdeel van een investeringsproject door E.C.A. Program. Volgens Möller bestaat daarover inmiddels een afspraak met premier Jóhanna Sigurdardóttir en minister van Financiën Steingrímur J. Sigfússon. Echter, uit een persbericht, geschreven door een naaste medewerker van de premier, blijkt dat een dergelijke overeenkomst nog niet is gesloten. Er zou voorlopig alleen meer informatie over dit thema worden verstrekt. "De registratie zelf begint nog niet, het zijn liever gezegd de voorbereidingen die starten", verklaart Möller. "Daarnaast moeten er vragen worden beantwoord voordat een beslissing het onderwerp naar een volgende fase brengt."

Omstreden
Indien de registratie wordt goedgekeurd, dan mag E.C.A. vliegtuigen stationeren voor oefening rondom in IJsland. Het project kan trouwens rustig omstreden worden genoemd. Met name de nationale milieupartij is niet blij met de stationering. De kans bestaat dat het hele feest niet eens doorgaat nu de IJslandse groenen de werkzaamheden van het Transportministerie overnemen in een nieuwe Ministerie voor Binnenlandse Zaken.

IKEA beste onderneming van Noorwegen

OSLO - IKEA is vandaag in Noorwegen tot beste bedrijf van 2010 gekozen. Het is voor het eerst in maar liefst negentien jaar dat een buitenlands bedrijf als eerste uit de bus komt na de jaarlijkse analyse van marktonderzoeksbureau Synovate.

Achter het wereldwijd beroemde Zweeds-Nederlandse warenhuis voor woninginrichting volgen reguliere Noorse onderneming zoals zuivelgroothandel Tine, supermarktketen Coop Norge, de Noorse televisiezender TV2 en NRK-radio, levensmiddelenconcern Stabburet en vleeswarenbedrijf Gilde. IKEA was de laatste jaren al bezig aan een opmars op de Noorse markt. Zo kwam de multinational in 2005 binnen in de top 10 en bereikte een jaar later de derde plaats. In de lijst van slechtste bedrijven in Noorwegen eindigden de Noorse spoorwegen NSB net als afgelopen jaar bovenaan. De tweede plek was voor de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS.

Catalogus
De verkiezing van IKEA kwam trouwens op een prima ogenblik. Dit najaar viert de huisraadgigant een extra feestje, omdat de IKEA-catalogus alweer voor het 60ste jaar uitkomt. Van de vermaarde meubelgids worden dit jaar wereldwijd bijna 198 miljoen stuks gedrukt. De catalogus is daarmee het meest verspreide drukwerk ter wereld en verschijnt in totaal in 39 landen in 29 verschillende talen.

Zweden heeft kortste wachtrijen van Europa

GOTENBURG - Wie is het niet beu om lang in een rij te moeten staan? Echter, daarvoor bestaat een oplossing en die heet Zweden. Met gemiddeld tweeënhalve minuut kennen de Zweden de kortste wachttijd van Europa.

Dit resultaat blijkt uit een omvangrijk onderzoek van Mystery Shopping Providers Association (MSPA Europe). Deze organisatie die de kwaliteit en dienstverlening van met name winkels en horecagelegenheden onderzoekt, bracht in 24 Europese landen in totaal 2000 bezoeken aan banken, postkantoren, supermarkten, warenhuizen, apotheken, fastfoodrestaurants en kaartverkooppunten. De duur van het wachten loopt in de landen fors uiteen. Zoals gezegd topt Zweden de lijst. De snelle service die klanten en gasten van Zweedse zaken krijgen, staat in groot contrast tot die in Rusland waar de gemiddelde wachttijd een halfuur bedraagt. Desondanks is dat nog niets vergeleken de allerlaatste in de rij bij dit onderzoek, Bulgarije. In een paspoortkantoor werd het geduld van de Bulgaren met maar liefst zes uur extreem op de proef gesteld. Over heel Europa gezien is de doorsnee wachttijd circa tien minuten.

Nieuw Zweeds papier kersvers wapen tegen geldvervalsing

STOCKHOLM - Onderzoekers van de Koninklijke Technische Hogeschool (KTH) in Stockholm zijn de eersten ter wereld die het is gelukt om papier te ontwerpen waarmee het onmogelijk moet worden om bankbiljetten te vervalsen.

Dit zogeheten magnetische nanopapier is enorm sterk in vergelijking met gewoon papier en zou voor een hele reeks doeleinden gebruikt kunnen worden. "Ja, de twee voornaamste gebieden voor toepassing die we bespreken, zijn voor het verhinderen van documentvervalsing, zoals bankbiljetten, waar magnetische handtekeningen kunnen worden gemaakt. Ook voor filters is de applicatie interessant. Een gewoon oliefilter van een auto bijvoorbeeld wordt gebruikt om olie op metaaldeeltjes te zuiveren en met dit papier kunnen we hele fijne deeltjes filteren", zegt Lars Berglund, professor houtwetenschap aan KTH. De onderzoekers geloven ook dat de nieuwe techniek de mogelijkheid kan bieden om minder traditionele houtproducten binnen de Zweedse bosbouw te ontwikkelen, zodat het bedrijfsleven in Zweden in de toekomst kan blijven concurreren. "Inderdaad, want het probleem voor de Zweedse bosbouw is dat de eucalyptus die in Zuid-Amerika en Azië wordt geproduceerd zoveel goedkoper is, zodat wij voor de toekomst meer op hoogontwikkelde technische producten in moeten zetten", vervolgt Berglund. "Daarnaast kunnen we heel veel leren van dit type onderzoek voor het doorvoeren van een dergelijke productontwikkeling."

Geely nu formeel eigenaar Volvo

LONDEN - Vandaag werden de laatste puntjes op de i gezet inzake de overname van Volvo. Het Zweedse automerk is vanaf nu officieel onderdeel van de Chinese autobouwer Geely.

Li Shufu, de bestuursvoorzitter van Geely, beschreef in Londen de relatie tussen de twee ondernemingen meer als een broederband in plaats van de verhouding tussen een ouder en kind. Hij benadrukte tevens zijn ambitie om de marktleidende positie van Volvo weer terug te winnen. "Dit beroemde Zweedse automerk zal zijn belangrijkste karakteristieken, zoals veiligheid, kwaliteit, milieubewustheid en modern Scandinavisch design, trouwen blijven. Bovendien versterkt het zijn aanwezigheid op de Europese en Noord-Amerikaanse markten, terwijl het zijn positie verstekt in China en op andere groeiende markten", schreef de Chinese preses in een persbericht.

Grootste aankoop
De overeenkomst tussen Geely en Volvo is de grootste aankoop van een buitenlandse autoproducent door een Chinees bedrijf ooit. Geely betaalde vandaag 1,3 miljard dollar aan vorige eigenaar Ford. Het totale prijskaartje bedroeg 1,8 miljard dollar. Volvo is daarmee volledig overgegaan in de handen van Geely. Gedurende een overgangsperiode voorziet de eerdere eigenaar de Zweedse auto nog wel van componenten en zal op een reeks andere gebieden, waaronder informatietechnologie, de Chinezen bijstaan. De nieuwe directeur voor Volvo Personenauto's wordt overigens de Duitser Stefan Jacoby die eerder dezelfde functie bekleedde bij Volkswagen in Noord-Amerika.

Huren vakantiehuisje voordeliger dan kopen

GOTENBURG - Al enige tijd van plan om een knus zomerhuis in Zweden aan te schaffen? Mogelijk is huren toch goedkoper, zo blijkt uit een onderzoek door de Noord-Europese bank Skandinaviska Enskilda Banken (SEB).

Vrijetijdswoningen in Zweden zijn in trek en dan niet in de minste plaats bij vakantiegangers uit het buitenland. Maar de prijzen variëren sterk in de verschillende delen van Zweden. Om echter een beeld te krijgen van hoe groot de verschillen kunnen zijn tussen kopen en huren, vergeleek SEB de kosten per jaar voor vier recentelijk verkochte vakantiehuizen met de huur van dezelfde soort optrekjes tijdens het zomerseizoen. Wat bleek? Het onderscheid is groot. "Zelfs wanneer je 's zomers de acht warmste weken neemt, dan nog kom je niet aan alle kosten die er zijn voor het hele jaar door hebben van een zomerhuis", zegt Gunilla Nyström, econome van SEB. Een voorbeeld is een huis in de omgeving van Götene, West-Zweden, dat ruim 152.000 euro kostte. Met een hypotheek van 85 procent, vijf procent rente en vaste kosten van 2100 euro zou de eigenaar op jaarbasis circa 7000 euro voor de woning moeten neertellen. Hetzelfde huis acht weken lang gedurende de zomermaanden huren, zou een kostenpost van 2400 euro met zich meebrengen. Met andere woorden, maar liefst 66 procent goedkoper. Voor een vakantiewoning buiten Norrtälje, even ten noorden van Stockholm, heeft de eigenaar per jaar 5500 euro extra vaste lasten. Een huurder daarentegen zou hier voor ongeveer 3000 euro acht weken kunnen vertoeven.

Stijging
"Alleen dienen we ook rekening te houden met de stijging in waarde van zowel gewone huizen als vakantiewoningen", vertelt Nyström. "Over meerdere jaren ligt die gemiddelde stijging op 3,5 procent per jaar en dat kan op langere termijn een goede deal betekenen, zelfs als dat niet eens het idee achter de koop zou zijn." Maar niet alleen het financiële aspect stuurt een beslissing tot aanschaf. Velen willen in de vakanties en weekenden graag klussen en dat is uiteraard niet zo eenvoudig wanneer je maar een paar weken een huisje huurt. Gunilla Nyström vat dan ook als volgt samen: "Als je van plan bent om 's zomers een aantal weken in een vakantiewoning door te brengen, dan is het absoluut goedkoper om te huren. Maar wanneer het een tweede huis wordt waar je veel vrije tijd, inclusief de weekenden, spendeert, dan kun je koop overwegen."

Tabakshandelaren openen tegenaanval op smokkelaars

LUND- Iedereen die wel eens in Scandinavië is geweest, kent het verschijnsel: tabak en alcohol zijn peperduur. Zo duur zelfs dat de handel met illegale tabak groeit en de serieuze tabakswinkels nekt. Als tegenzet is daarom nu in Zweden het 'Netwerk tegen Smokkeltabak' in het leven geroepen.

"Het netwerk staat nog in zijn kinderschoenen", zegt initiatiefnemer Karl-Erik Nilsson die sinds 20 jaar een tabakswinkel in het Zweedse Lund runt. "Ik zie smokkel niet als een probleem voor mij alleen. Het interesseert me vooral omdat we met een groot samenlevingsprobleem te maken hebben. Er zijn voorbeelden genoeg van de verkoop van smokkeltabak en illegale alcohol aan minderjarigen." Volgens een rapport van het onderzoekinstituut van de Zweedse handel mist de staat ten minste 2 miljard kronen per jaar aan belastingcenten door de invoer van illegale tabak. "Zelfs de brancheorganisatie voor Zweedse tabakshandelaren heeft zich de laatste jaren voor de smokkel geïnteresseerd", meent voormalig directeur Bengt Hedlund. "Het is een groot probleem dat hard groeit." Zonder dat inkopers zich bewust waren van de verkoop van illegale producten kent hij verschillende gevallen waarbij inkopers zich gedwongen voelden om illegale smokkeltabak te kopen. "Er kwamen personen in een winkel die er niet vriendelijk uitzagen en zeer gedecideerd uitlegden dat de inkopers hun sigaretten dienden af te nemen."

Wakker
De hoop van Karl-Erik Nilsson is om de politiek wakker te kunnen schudden zodat de douane en de politie hun inzet kunnen prioriteren. "En dan is het een kwestie van een snelle rechtspraak. Ik heb ooit in mijn winkel een jongeman gepakt die zich bezighield met fraude. Het duurde een halfjaar voordat die knaap voor de rechter moest verschijnen. Maar gedurende die tijd ging hij gewoon door met zijn illegale praktijken en bedroog mensen voor nog eens 600.000 kronen (bijna 64.000 euro, red.). Dat is toch waanzin?!" Tot nu toe heeft hij nog maar drie collega's in Malmö als lid van het netwerk weten te strikken, maar hij hoopt dat er in het hele land spoedig meer bijkomen. "Het voelt een beetje ongemakkelijk om zo'n netwerk te beginnen. Het gaat toch om georganiseerde criminaliteit waarin veel geld omgaat. Ik weet zelf hoe het voelt om bedreigd te worden. Een paar jaar geleden kreeg ik een pistool tegen mijn hoofd gedrukt toen mijn winkel werd overvallen."

Lucratief
Het onderzoek door het instituut van de Zweedse handel heeft uitgewezen wat de smokkelaars verdienen: 11 eurocent per sigaret. En dan gaat het vaak om miljoenen stuks. De tabaksmokkel is derhalve enorm lucratief. Critici vinden dan ook dat in termen van de opbrengst een gevangenisstraf van drie á vier jaar veel te laag is. Ze wijzen erop dat drugssmokkelaars, die waarschijnlijk niet meer verdienen dan de tabaksfraudeurs, in de meeste gevallen meer dan tien jaar moeten brommen.

Zweedse havenarbeiders blokkeren Israëlische zeevracht

GOTENBURG - Stuwadoors in de havens van Zweden zijn eigenhandig een boycot begonnen tegen de invoer van Israëlische scheepsladingen. Het logistiek personeel uit daarmee zijn onvrede over de blokkade van Gaza door Israël.

De vakbond voor havenarbeiders wil met de actie de druk op Israël opvoeren teneinde de afsluiting van de Gazastrook op te heffen. Op 31 mei kwamen negen pro-Palestijnse activisten om het leven toen het schip waarmee ze van plan waren naar Gaza te varen, werd geënterd door Israëlische mariniers. Landen over de gehele wereld reageerden sterk verontwaardigd en ook Zweden sloot zich daarbij aan. Zweedse havenarbeiders besloten uit solidariteit met de Palestijnen geen Israëlische goederen meer te lossen. De afgelopen dagen is al ongeveer 500 ton lading uit Israël geblokkeerd. Met name in Gotenburg, de grootste haven van Scandinavië, werden containers niet gelost. Bovendien weigerden de stuwadoors om Zweedse vracht in te schepen en in het noorden van Zweden bleven zodoende ladingen houtproducten op de kade staan.

Schade
Overigens kan de vakbond niet inschatten hoe groot de economische schade door de boycot is. "We gaan dat proberen te berekenen, maar we weten uit ervaring dat rederijen en bevrachters bij blokkades andere transportmiddelen trachten te vinden", verklaart Björn A. Borg, voorzitter van de belangenvereniging voor havenarbeiders. Een Turkse vakorganisatie voor havenpersoneel heeft in navolging van haar Zweedse collega's ook besloten om niet langer Israëlische vaartuigen te laden of te lossen.

Noorse boodschappen duurste van Europa

LUXEMBURG - Boodschappen doen in een Noorse supermarkt betekent een robuuste aanslag op je portemonnee, zo blijkt uit een onderzoek van Eurostat.

Uit de analyse van voedselprijzen in Europa in 2009 door het statistisch bureau van de Europese Unie (EU) blijkt dat de kosten voor Noorse levensmiddelen maar liefst 54 procent boven het gemiddelde EU-niveau lagen. Denemarken volgt op een derde plek met 39 procent doorsnee hogere prijzen en Finland is vijfde en ligt 20 procent boven de EU-maatstaf. De 'voordeligste' landen in Noord-Europa heten IJsland en Zweden en kennen beide prijzen die 4 procent meer bedragen dan gemiddeld het geval is in de 27 EU-lidstaten. Met name alcohol en tabak kosten in Scandinavië nog altijd de spreekwoordelijke rib uit het lijf. Voor deze genotsmiddelen moest vorig jaar in de noordelijke landen ongeveer het dubbele worden neergeteld in vergelijking met de goedkoopste Europese naties, landen in Oost-Europa en op de Balkan.

Scepsis euro in Denemarken op recordhoogte

KOPENHAGEN - Nooit tevoren waren de Denen zo sceptisch over de euro als nu het geval, zo blijkt uit een opiniepeiling uitgevoerd door Danske Bank.

Het gat tussen het ja- en nee-kamp voor wat betreft de Europese munt is deze maand gegroeid. Volgens de Danske Bank hebben de tegenstanders van de euro thans de grootste voorsprong sinds de peilingen in 1999 begonnen. De recente economische recessie bezorgde de Europese valuta eerder nog wind in de zeilen, maar op het ogenblik heeft de schuldencrisis in Zuid-Europa de Deense opinie gekeerd. Slechts 32,1 procent van de Denen zegt heel zeker 'ja' te stemmen indien een referendum over de euro zou plaatsvinden. Daarentegen toont 47,8 procent van de bevolking zich juist negatief. De laatste keer dat er in Denemarken over de euro werd gestemd was in het jaar 2000.

In Kiruna wordt verhuizen heel letterlijk genomen

KIRUNA - Bij het woord 'verhuizen' denk je doorgaans aan het verlaten van het ene huis om elders een ander te betrekken. Zo niet in het Zweedse Kiruna, want hier worden binnenkort volledige stadswijken verkast.

Het gebeurt niet zo heel vaak dat economische ontwikkelingen zo de pan uitrijzen dat een complete stad van haar grondvesten moet worden gelicht en ergens anders weer wordt opgebouwd. In het uiterste noorden van Zweden komen we een dergelijk opzienbarend voorbeeld tegen. Hier zijn inmiddels al jaren van voorbereidingen aan de gang voor de verhuizing van Kiruna. Het circa 20.000 zielen tellende mijnstadje moet - letterlijk en figuurlijk - een stapje opzij doen om de delvers van het ijzererts de ruimte te geven. Immers, de mijnbouw is een van de pijlers der Zweedse economie en voor het grote geld dient nu eenmaal alles te wijken. Maar het entrepreneurschap heeft een onmiskenbare keerzijde. Al in de vroege twintigste eeuw transformeerden de mijnexploitanten dit leefgebied van de oorspronkelijke bewoners, de Samen. De onderaardse mijnindustrie heeft onderwijl al zo'n groot terrein afgegraven dat, indien er niets zou worden gedaan, er een aanzienlijke kans bestaat dat forse delen van de stad verzakken. Dus was de enige uitweg om dan maar een flink stuk van Kiruna af te breken en een paar kilometer verderop steen voor steen weer op te bouwen. De talloze bezwaarschriften en protesten ten spijt. Want ja, de economische schoorsteen moet natuurlijk blijven roken en dan het liefst met de dikst mogelijke rookpluimen.

Touwtrekken
Alles leek derhalve in kannen en kruiken. Ware het niet dat de stadsbestuurders maar bleven touwtrekken over een niet onbelangrijke kwestie, namelijk... waar moet de stad eigenlijk heen? Een vraagstuk die de politiek in Kiruna hevig verdeelde. Tot nu tenminste, want eindelijk zijn de heren en dames stadsmanagers eruit. Het centrum van Kiruna wordt ingepakt en verkast in oostelijke richting, in de buurt van Tuolluvaara, vroeger een dorp, thans een wijk. Een wijk waar in ieder geval muziek in zit, aangezien hier de bekende Zweedse band The Shanes vandaan komt. De formatie was vooral tijdens de jaren 60 actief, maar had begin jaren 90 nog een grote hit met de wel heel toepasselijke naam Vem får följa dig hem? (Wie mag met jou mee naar huis?) Grote vraag blijft alleen of de doorgewinterde Kirunezen - en daar zijn er hier op de 67ste breedtegraad heel wat van - zich opnieuw thuis zullen voelen. Het is nu eenmaal een vreemde gewaardwording: zo woon je in het centrum in het hart van de stad en zo woon je in datzelfde centrum, maar dan... in een buitenwijk.

Zweden en Denemarken onderzoeken bouw nieuwe brug

MALMÖ - Na de Sontbrug tussen Kopenhagen en Malmö gaan Zweden en Denemarken nu serieus kijken naar een nieuwe oeververbinding van Helsingør naar Helsingborg, de zogeheten HH-verbinding.

De brug over de Sont is inmiddels bijna tien jaar oud, maar er bestaan zorgen over de capaciteit. In Malmö spraken daarom Deense en Zweedse ministers met elkaar over de bouw van een gloednieuwe weg- en spoorwegconnectie tussen de landen. De bewindslieden ondertekenden een afspraak voor het nagaan of er wederom een brug bij kan komen. "Het is heel fijn dat we zo ver zijn gekomen. We gaan nu van woorden naar daden", reageerde een opgewekte Cristina Husmark Persson, de Zweedse minister van Noord-Europese Samenwerking. Haar enthousiasme viel te begrijpen, aangezien de interesse voor een dergelijke verbinding aan Deense kant beduidend koeler was. Al ten minste een halve eeuw lang overwegen de betreffende landen een vaste oeververbinding - een brug of tunnel - tussen Helsingør en Helsingborg aan te leggen. Er bestond in het verleden dan ook verbazing dat Zweden en Denemarken kozen voor een eerste vaste connectie tussen Kopenhagen en Malmö en niet tussen Helsingør en Helsingborg waar de Sont nu eenmaal het smalst is. Het Duits-Deense akkoord in 2007 over de bouw van een brug over de Fehmarn Belt, waardoor de grote eilanden van Denemarken een vaste verbinding met het Europese continent krijgen, gaf het laatste duwtje in de rug voor de afspraken die de Zweden en Denen nu hebben gemaakt. Vooral de Zweden waren bezorgd dat wanneer de Fehmarnbeltbrug in 2018 klaar is, de bestaande Sontbrug het groeiende verkeer niet aan zou kunnen.

WK-verlies doet niet alleen Deense voetballers pijn

KOPENHAGEN - Niet alleen de voetballers en fans van het Deens nationaal elftal schudden het hoofd na de 2-0 nederlaag tegen Nederland tijdens het WK-voetbal. Ook werkgevers in Denemarken zijn niet bepaald blij; doordat hun personeel aan de buis gekluisterd zat, verloren bedrijven ruim 120 miljoen euro aan inkomsten.

De Deense Kamer van Koophandel, Dansk Erhverv, maakte een rekensommetje: hoeveel kost een middagje Wereldkampioenschap voetbal de baas zijn portemonnee? Doordat naar schatting 1,1 miljoen Denen tijdens werktijd de verrichtingen van hun voetbalhelden volgden, liepen hun werkgevers 911 miljoen kronen (ongeveer 122 miljoen euro) mis. Ondanks deze gegevens wees een rondje langs de arbeidsvelden door een Deense krant afgelopen week nog uit dat acht van de tien ondernemingen niet van plan waren de wedstrijd op de werkplek te tonen. "Het gaat eenvoudigweg niet met de productievorm die wij hanteren", verklaarde Lisbeth Carøe, woordvoerster bij vleesproducent Danish Crown. "De varkens wachten echt niet rustig af tot ze worden geslacht." Twee andere Deense bedrijven, Deloitte en Cowi, kozen ervoor om het voetbaltreffen op een groot scherm te laten zien. Maar communicatiechef Henrik Munksgaard van Deloitte benadrukte dat de medewerkers wel in hun eigen tijd keken. Tegelijkertijd was het nuttigen van alcohol uit den boze, opdat de voetbalenthousiastelingen direct na afloop verder konden werken.

Zweedse piloten morgen massaal in staking

GOTENBURG - Morgen houden in ieder geval 1300 piloten in Zweden hun toestel aan de grond. Een conflict tussen de vliegeniersvakbond en werkgevers ligt aan de basis van de staking.

De werkgevers in de Zweedse luchtvaart en de belangenvereniging voor piloten staan ver uit elkaar voor wat betreft het thema uitzendkrachten. "Het draait voornamelijk om de kwestie ontslagen piloten opnieuw in dienst te nemen", zegt Gunnar Mandahl, voorzitter van de pilotenvakbond. "Avia Express (Zweedse vliegmaatschappij, red.) stuurt vanaf 17 juli haar 80 piloten de laan uit en wil dan van buitenaf nieuwe piloten inhuren. De gedachte van de werkgever is dat de vliegeniers hun eigen bedrijf oprichten, maar dat houdt slechtere arbeidsvoorwaarden in voor de piloten die worden ingehuurd. Wij boden Avia Express een tien procent verlaging van het salaris van de piloten aan in ruil voor een nieuwe dienstbetrekking voor hen. Maar dat werd geweigerd."
Vanaf morgen leggen daarom ten minste 1300 piloten het werk neer, terwijl daar nog eens 700 tot 800 vliegeniers bij kunnen komen. De staking geldt voor alle Zweedse luchtvaartmaatschappijen, waaronder Avia Express, Avitrans Nordic, Golden Air, Svenska Direktflyg en mogelijk ook Malmö Aviation. SAS legt bij elkaar 107 vluchten neer. In totaal worden hierdoor circa 23.000 luchtreizigers - vooral op binnenlandse vluchten, maar tevens enkele duizenden die de grens overvliegen - getroffen.

Lachende derden
Lachende derden tijdens de werkonderbreking door de piloten zijn busvervoerder Swebus en de Zweedse spoorwegen SJ. Toen er vorige week al werd gedreigd met een staking roosterde Swebus extra bussen in. "Wij zijn erop voorbereid om onze capaciteit uit te breiden, net zoals het geval was toen het vliegverkeer vanwege de aswolken aan de grond bleef", vertelt woordvoerder Ingvar Ryggesjö. De versterkingen worden de weg opgestuurd tussen de drukste steden, dus Stockholm, Gotenburg, Malmö, Kopenhagen en Oslo. Ook SJ herhaalt het protocol dat tijdens het overdrijven van de vulkanische asdeeltjes gold. Vooral tussen Stockholm, Gotenburg en Malmö worden morgen langere treinen ingezet. "In dit soort situaties haalt men alles van stal", verklaart SJ-zegsman Dag Rosander. "Het is simpelweg 'alle hens aan dek'."