Zweden vrezen conflicten meest

GOTENBURG - Van alle Scandinaviërs zijn de Zweden het bangst voor onenigheden. Dit blijkt uit een onderzoek dat verzekeringsmaatschappij Moderna in Noord-Europa heeft uitgevoerd.

Nauwelijks de helft van de Zweden zou ingrijpen wanneer er op de werkplek onrechtvaardigheid zou ontstaan. Daarnaast durft slechts 50 procent van de ondervraagden zijn mening op de arbeidsplaats te uiten. In vergelijking met andere inwoners van de Noord-Europese landen neigen de Zweden het meest naar het ontwijken van conflicten. Voor het onderzoek werden in Denemarken, Noorwegen, Zweden en Finland steeds 1000 mensen ondervraagd.

Noorwegen wilde leger inzetten tegen opstandige Samen

OSLO - Noorwegen is in de ban van een politiek-historisch schandaal nu aan het licht is gekomen dat in 1979 de sociaaldemocratische regering van plan was soldaten in te zetten tegen militante Samen tijdens het zogeheten Alta Conflict.

Het opzienbarende nieuws komt van Thorvald Stoltenberg, de toenmalige minister van Defensie en vader van de huidige premier Jens Stoltenberg. Het Alta Conflict draaide om de plannen van de regering in Oslo om in de regio Finnmark (in het verre noorden van Noorwegen) de rivier Altaelva te verbreden voor de aanleg van een elektriciteitscentrale. De Samen, de oerbevolking van Scandinavië, organiseerden hierop aan het einde van de jaren 70 en begin jaren 80 een reeks gewelddadige protesten. Tegen de Noorse publieke omroep NRK zegt Stoltenberg dat hij dreigde op te stappen als militair ingrijpen zou plaatsvinden. Uiteindelijk werd het leger op het allerlaatste ogenblik teruggefloten. Naar eigen zeggen lukte het Stoltenberg de regering van premier Odvar Nordli te overtuigen dat het niet in de haak was dienstplichtige soldaten tegen het eigen volk in te zetten en dat een dergelijke actie het aanzien van de Noorse defensie ernstige schade zou toebrengen. Stoltenberg was in de herfst van 1979 aangesteld als bewindsman op Defensie, zijn eerste ministerspost.

Grootschalig
De opstand was grootschalig en voor een deel gewelddadig. Niet alleen Samen, maar ook natuurbeschermers namen deel. Behalve vreedzame acties, zoals hongerstakingen en demonstraties, voerde een groep Samen symbolisch het opblazen van een brug uit. Deze groep werd later gearresteerd en veroordeeld tot zes maanden gevangenisstraf. Ondanks de jarenlange protesten kwam de elektriciteitscentrale er toch. Echter, het Alta Conflict had niet tevergeefs plaatsgehad. De gebeurtenis wordt namelijk gezien als keerpunt in de Noord-Europese Samenpolitiek en een van de oorzaken dat in zowel Noorwegen als Zweden een Samisch parlement werd opgericht.

Noorwegen bedenkt plan tegen religieus fanatisme

OSLO - De Noorse regering heeft een plan ontwikkeld om religieus extremisme een halt toe te roepen. In feite zijn de methoden dezelfde als degene die worden gebruikt in de aanpak van extreemrechts.

Knut Storberget, de Noorse minister van Justitie, vertelde gisteren tijdens een vergadering in Oslo dat middels het plan moet worden voorkomen dat jongeren en mensen aan de onderkant van de samenleving ultraorthodoxe bewegingen opzoeken. Volgens de bewindsman bestaan er meerdere overeenkomsten tussen de milieus. Ze zijn ideologisch gezien ongenuanceerd en dogmatisch en de afhankelijkheid om in het openbaar te treden is belangrijk om zodoende nieuwe leden te kunnen rekruteren. Hij onderstreepte dat de doelstelling van het idee het voorkomen van dergelijke rekrutering is. Bovendien zal er worden getracht om mensen die bezig zijn te radicaliseren in de omgekeerde richting te krijgen. Storberget wil daarvoor conflictadviseurs en politie in de afzonderlijke gemeentes inschakelen. Verder zullen er onder leiding van de politie openbare vergaderingen en dialogen worden georganiseerd.

Spectaculaire gijzeling Noorwegen eindigt in schietpartij

GRIMSTAD - Eén gewonde, twee ontvoerde personen en ten minste twee voortvluchtigen. Dat is het resultaat van een dramatische gijzelingsactie in het zuiden van Noorwegen.

Eerder vandaag werd de politie in de zuidelijke regio Sørlandet gealarmeerd dat een vrouw was gedwongen in een BMW stappen. Maar de politiejacht stopte al vlug toen de betreffende auto een snelweg opdraaide en er met een snelheid van 180 kilometer per uur in de verkeerde richting vandoor ging. In de plaats Grimstad dwongen politieauto's de BMW van de weg. De auto botste tegen een muur van een huis en het lukte de vrouw om te ontsnappen. Er ontstond een schietpartij tussen ontvoerders en de politie en een man van in de 30 raakte daarbij gewond. Desondanks bestaat er veel onduidelijkheid over wie op wie schoot. De politie beweert dat zij slechts waarschuwingsschoten afvuurde en dat niemand gewond was geraakt. Vooralsnog is het niet bekend waar de ontvoerde vrouw die kon ontsnappen zich ophoudt. Volgens de politie is ze bewapend en adviseerde bewoners in de omgeving dan ook om vooral binnen te blijven. Vermoed wordt dat deze gijzeling in verband staat met een andere, kortdurende kidnapping na een overval. Hierbij werd een bewaker gedwongen om geld uit een bankautomaat te halen, terwijl een andere man onder bedreiging van een pistool benzine moest betalen.

Veel gewonden door treinontsporing Noorwegen

EIDSKOG - Bij de ontsporing van een Zweedse trein in het Noorse plaatsje Skotterud zijn vanavond ten minste 40 gewonden gevallen.

De trein was met circa 340 passagiers onderweg van Oslo naar Stockholm toen het in Skotterud, een dorpje in de gemeente Eidskog nabij de Noors-Zweedse grens, in de buurt van een overweg ontspoorde. Twee rijtuigen kwamen daarbij op hun kant terecht. De ongedeerde reizigers werden door ter plekke gekomen hulpverleners direct overgebracht naar Skotterud, vanwaar ze met een bus hun reis naar Zweden konden vervolgen. De gewonden werden opgenomen in ziekenhuizen van Kongsvinger en Oslo en het Zweedse Arvika. "Ik zat in de laatste wagen", vertelt een van de passagiers. "Plotseling begon de trein krachtig te schudden en bagage en andere zaken kwamen uit de rekken naar beneden. De sfeer was verder verhoudingsgewijs rustig, er heerste geen paniek. Wel zijn sommigen in shock en zijn er enkelen die huilen." Vooralsnog is het onduidelijk waarom de trein kon ontsporen. Een reiziger die geregeld op het traject pendelt, vertelt dat de trein sneller reed op een stuk waar onderhoud wordt uitgevoerd. De Noorse spoorwegautoriteiten wilden geen commentaar leveren op de gebeurtenissen, maar wachten eerst de uitkomsten van het onderzoek af.

Nieuwe Zweedse kampioen hoogstwaarschijnlijk uit Skåne

MALMÖ - Het slot van de Allsvenskan stevent af op een ware voetbalthriller. Met nog maar vijf speelronden te gaan, heeft zowel Malmö FF als Helsingborgs IF 55 punten verzameld.

De nieuwe kampioen van Zweden komt derhalve zo goed als zeker uit de zuidelijkste regio Skåne. Malmö en Helsingborg geven gedurende deze eindsprint naar het einde van de Zweedse eredivisie voorlopig geen haar toe. Wel is het doelsaldo van de blauwwitten uit de derde stad van het land beter dan dat van de naaste buur. In de 25ste speelronde versloeg Malmö op eigen veld de kraker tegen IFK Göteborg met 2-1. Rick Kruys stond bij de thuisploeg opnieuw niet in de basis. Helsingborg ging op bezoek bij de kwakkelende regerend kampioen van Zweden, AIK Solna. Het aantrekkelijke duel eindige in een 3-2 zege voor Helsingborg waar ex-Spartaan Rachid Bouaouzan aan het begin van de tweede helft inviel. Örebro SK doet als nummer drie van de ranglijst nog altijd goed mee. De club volgt na de 1-0 overwinning op Kalmar FF de twee ploegen uit Skåne op tien punten afstand.

Denemarken
Voor FC Kopenhagen is er geen vuiltje aan de lucht. De voetballers uit de hoofdstad blijven sterk acteren in de Deense Superligaen en zetten ook hun tiende speelronde in winst om. Uit in de onderlinge confrontatie met directe achtervolger FC Midtjylland greep Kopenhagen overtuigend met 0-3 de overwinning. Daarmee heeft de titelverdediger zijn voorsprong nu uitgebouwd naar zeven punten. Nummer drie Brøndby IF met Remco van der Schaaf begint de koploper langzaam uit het oog te verliezen. Op eigen terrein bleek Brøndby niet bij machte om hekkensluiter Silkeborg IF bij te houden (0-2) en staat daardoor nu al elf punten achter Kopenhagen. Onderin kreeg Esbjerg fB met Tim Janssen weer wat lucht door op eigen veld een belangrijk punt te pakken tegen Randers FC: 2-2.

Noorwegen
De spanning in de strijd om de Noorse titel is enigszins terug. Het bijna ongenaakbare Rosenborg BK liet zowaar punten liggen. In Drammen snoepte het plaatselijke Strømsgodset IF door een 1-1 gelijkspel twee punten af van de landskampioen en huidige lijstaanvoerder uit Trondheim. Achtervolger Vålerenga IF kroop door een 1-0 zege op SK Brann iets dichterbij. De Osloërs staan nu vijf punten achter Rosenborg en met nog vijf wedstrijddagen af te werken, zijn de titelkansen nog steeds niet verspeeld. Helemaal nu komend weekeinde de absolute topper Rosenborg-Vålerenga op het programma staat. Wellicht beslissen de Trondheimers op eigen veld het kampioenschap definitief. Maar wie weet, heeft Vålerenga nog energie over om de laatste duels op het hoogste Noorse voetbalplatform net zo spannend te maken als in buurland Zweden.

Verdachte Irakees bekent beraming terreuraanslag

OSLO - Een 37-jarige Koerdische Irakees heeft aan de Noorse politie een bekentenis afgelegd over zijn betrokkenheid bij het voorbereiden van een terroristische aanslag op de Deense krant Jyllands-Posten.

Begin juli werd de man in Duitsland gearresteerd tijdens een inval door de Noorse veiligheidsdienst PST en de Duitse politie. Tegelijkertijd pakten veiligheidsagenten ook nog twee andere vermeende moslimterroristen op. De PST heeft vanaf het begin beweerd dat de groep banden met Al Qaida had en aanslagen in Scandinavië wilde plegen. Nu bevestigt de Deense inlichtingendienst PET dat het doel van het drietal de krant Jyllands-Posten was. Een terreuraanslag zou echter niet zijn gelukt, omdat de verdachten al langere tijd nauw in de gaten werden gehouden. Toch gaat zowel in Denemarken als Noorwegen de jacht op eventuele handlangers van de drie mannen gewoon door. Jacob Scharf, chef van PET, zegt dat deze zaak aantoont dat Jyllands-Posten nog immer een 'vooraanstaand doel' is voor militante moslims.

Tsjetsjeen
Van de Belgische Tsjetsjeen die onlangs in Kopenhagen werd gearresteerd na een explosie in een centraal gelegen hotel wordt eveneens aangenomen dat hij terroristische plannen had tegen de Deense krant. Overigens heeft hij dit zelf nog niet toegegeven. De krant en haar personeel, met vooral de inmiddels gepensioneerde cartoonist Kurt Westergaard, zijn al sinds de publicatie van de beruchte Mohammed-karikaturen in 2005 doelwit van islamitische terroristen.

Noorse zeilexpeditie schrijft poolgeschiedenis

OSLO - Voor het eerst in de geschiedenis is een zeilboot erin geslaagd om in een seizoen zowel de Noordwestelijke als de Noordoostelijke Doorvaart af te leggen.

Een nieuw hoofdstuk in de poolhistorie is voltooid. In hun trimaran met de toepasselijke naam Northern Passage zeilden expeditieleider Børge Ousland en zijn bemanning in drie maanden de beide zeeroutes langs de Noordpool. Op 23 juni vertrok het vaartuig uit Oslo en afgelopen donderdag 23 september bereikte het de Lancastersont dat het oostelijkste deel van de Noordwestelijke Doorvaart markeert. Historisch gezien werden beide passages verkend teneinde vanaf Europa een alternatieve route naar de Grote Oceaan te vinden. Er waren letterlijk eeuwen nodig de vaarwegen volledig af te leggen, vooral tussen de 16de en 19de eeuw werden verscheidene expedities ondernomen om dit doel te bereiken. Zo maakte de Nederlander Willem Barentsz (1550-1597) voor het vinden van de Noordoostpassage via het uiterste noorden van Rusland een van de beroemdste reizen uit de geschiedenis. Ondanks zijn ontdekking van Spitsbergen en Nova Zembla lukte het hem niet verder te komen en stierf hij uiteindelijk op de weg terug naar de Lage Landen. Het water ten noorden van Noorwegen, het Russische schiereiland Kola en het vasteland van Noordwest-Rusland draagt zijn naam: de Barentszzee. Uiteindelijk lukte het twee afzonderlijke Scandinaviërs de routes in hun geheel af te leggen. In 1878 volbracht de Fin Adolf Erik Nordenskiöld (1832-1901) als eerste de Noordoostelijke Doorvaart. Ruim een kwart eeuw later, tussen 1903 en 1906, legde de Noor Roald Amundsen (1872-1928) de noordwestelijke variant via het noorden van Canada in zijn geheel af.

Aandacht
Met de huidige reis willen Ousland en zijn ploeg aandacht trekken voor de klimaatveranderingen op aarde. "Middels onze expeditie willen we een aantonen hoe groot de veranderingen zijn in het Arctisch gebied en hoe snel die eigenlijk plaatsvinden", zegt Ousland. "We zien ernaar uit om aan de slag te gaan met de grote hoeveelheid foto- en filmopnamen die we onderweg hebben gemaakt." De expeditieleider verklaart dat de dramatische veranderingen in het ijs van de afgelopen tijd groen licht gaven om de zeiltocht tijdens de korte Arctische zomer te volbrengen. "In de tijd van Amundsen zou het vijf tot zes jaar hebben geduurd om dezelfde afstand af te leggen met een zeilboot van glasvezel. Dit laat zien hoe dramatisch de veranderingen zijn en hoe snel het ijs smelt." Overigens zit de expeditie er nog niet op. De tocht gaat verder via Groenland en vervolgens terug naar Noorwegen, waardoor ook de volledige ronding van de Noordpool een feit wordt.

Noorse tieners slechtst in condoomgebruik

OSLO - Bijna de helft van alle Noorse jongens tussen de 15 en 19 jaar heeft seks gehad met een nieuwe partner zonder een condoom te gebruiken. Daarmee sluiten ze de rij in Europa.

Vandaag verschenen de resultaten van een mondiaal onderzoek onder 5253 tieners met als inzet seksualiteit en preventie. Onder de in totaal 2231 geïnterviewde Europese jongeren komen de 200 Noren op meerdere gebieden slecht uit de bus. Van de Noorse jongens heeft 49 procent de liefde bedreven met een nieuwe partner zonder voorbehoedsmiddelen te gebruiken. Noorse meisjes doen het al niet veel beter. Vier op de tien (41 procent) had seks zonder bescherming gehad, terwijl het gemiddelde in Europa op 36 procent ligt. Zweedse jongens doen het wat dat betreft met 37 procent een heel stuk beter dan hun buren. Het onderzoek werd uitgevoerd door enquêtebureau GfK Group in opdracht van de Wereld Anticonceptiedag, komende zondag 26 september, waarop wordt stilgestaan bij de voorkoming van ongewenste zwangerschappen en seksuele aandoeningen.

Verantwoordelijk
Eén van de vragen die de onderzoekers stelden was wie er eigenlijk verantwoordelijk is voor het gebruik van voorbehoedsmiddelen. Veelal blijkt dat de jongeren uit landen waar emancipatie het verst gevorderd is het meest onzeker zijn wie er behoort te zorgen voor de condooms op het nachtkastje. In het algemeen geldt dat jongens de grootste verantwoordelijkheid dragen voor het meebrengen van preventieve middelen. Maar in Noorwegen, een land waar emancipatie hoge ogen scoort, gaat de mening van jongens en meisjes ongeveer gelijk op. Van de jongeren vindt 55 procent dat zowel hij als zij beschermende maatregelen moet nemen. In Italië daarentegen, is 66 procent van mening dat jongens dienen te zorgen voor de nodige anticonceptie.

Kennis
Over het algemeen is seksualiteit geen taboe voor tieners, maar schort het nogal aan de kennis. "Jongeren zijn behoorlijk open, alleen hebben ze een veel lager kennisniveau dan we zouden denken", verklaart verpleegkundige Berit Håvold die op een school in Trondheim ook advies geeft over seksualiteit. "Scholen zelf zouden beter moeten worden in het praten over seks en dan niet alleen maar over hoe geslachtsorganen eruitzien. Er is op de meeste scholen beter onderwijs in seksualiteit nodig. Zo bestaat er behoefte aan informatie over liefde, respect en gevolgen van seksueel actief zijn. Niet in de minste plaats jongeren bewust laten worden over geslachtsziekten, zwangerschap en uiteraard condoomgebruik."

Felle kritiek Scandinavische landen op Denemarken

GOTENBURG - Finland, Noorwegen, Zweden en IJsland uiten scherpe kritiek op Denemarken, omdat het land Scandinavische burgers die van een uitkering leven de grens overzet. Dat is tegen het Noord-Europese verdrag.

Tijdens een recente vergadering van de Noordse Raad, het samenwerkingsverband tussen de Scandinavische landen, weigerde de Deense minister van Integratie Birthe Rønn Hornbech om Noord-Europese parlementariërs te treffen. Dat betekende de druppel voor de overige landen en inmiddels ligt zelfs de eis klaar dat Kopenhagen de bond verlaat. "De regeringen in Noorwegen, Finland, IJsland en Zweden moeten de Deense regering onder druk zetten zodat zij het verdrag op dezelfde wijze interpreteren als de overige landen", zegt Ville Niinistö, voorzitter van de commissie voor burger- en consumentenzaken van de Noordse Raad. "Dat wil zeggen dat alle inwoners van Noord-Europa dezelfde rechten hebben." Sinds 2004 heeft Denemarken als enige Scandinavische staat 46 Noord-Europese burgers het land uitgezet. Minister Rønn Hornbech heeft niet willen reageren op dit gegeven, maar heeft via een woordvoerder verklaard dat Denemarken het recht heeft mensen uit te wijzen die zich schuldig maken aan criminaliteit. Echter, velen van deze mensen ontvingen een Deense uitkering en verondersteld wordt dan ook dat dit de eigenlijk reden van de uitzetting is.

Klachtenbrief
Het bestuur van de Noordse Raad heeft nu een ongebruikelijke stap genomen. Er is een klachtenbrief gestuurd naar de chef van Birthe Rønn Hornbech, de Deense premier Lars Løkke Rasmussen. Deze brief heeft intussen een storm van binnenlandse kritiek op de al omstreden integratiebewindsvrouwe opgeleverd. Commentaar van de kant van Løkke Rasmussen laat voorlopig nog op zich wachten. Vermoedelijk heeft de Deense regeringsbaas het te druk met orde op zaken te stellen in eigen gelederen. Enkele dagen geleden betitelde Marianne Jeveld, de voormalige fractievoorzitter van de sociaalliberalen, Rønn Hornbech nog als 'trekpop van de Deense Volkspartij', de anti-immigratiepartij van Denemarken.

Samen willen hun taal op Noors geld

KARASJOK - In navolging van de sprekers van het Nynorsk bepleiten nu ook de Samen dat hun taal op bankbiljetten en muntstukken in Noorwegen worden gezet.

Eerst liet Noregs Mållag, de belangenvereniging van de sprekers van het Nynorsk zich horen. Naast het Bokmål, de eerste taal in Noorwegen, vinden zij dat ook het Nynorsk op betaalmiddelen dient te verschijnen. Nu is er een derde stem bijgekomen. De Samen, de oerbevolking van Scandinavië, willen ook dat hun taal ruimte krijgt op het Noorse geld. Eerder vandaag stemde het Samisch parlement, Sámediggi, in Karasjok daarmee in. De politici menen dat ze daarop evenveel recht hebben, aangezien Samisch net als Bokmål en Nynorsk een officiële Noorse taal is. Echter, die eis gaat sommigen van de nationale volksvertegenwoordig in Oslo veel te ver. "De Samen zijn een kleine groep die al veel te veel rechten heeft gekregen", vindt Per Willy Amundsen van de Vooruitgangspartij (Fremskrittspartiet, FrP). "Er bestaan geen betrouwbare cijfers, maar laten we aannemen dat in heel Noorwegen misschien 50.000 Samen wonen. Met de wetenschap dat maar een klein gedeelte van hen het Samisch actief gebruikt, klinkt die eis ronduit belachelijk."

Overwegingen
Amundsen is van mening dat de tekst op muntgeld en bankbiljetten gewoon Bokmål dient te blijven, zowel vanuit praktische als natuurlijke overwegingen. "Ten eerste heeft niemand problemen met het lezen van Bokmål op geld. Bovendien, wanneer we op drie manieren 'Noorwegen' op een bankbiljet moeten schrijven, omdat het Samisch zoveel wijzen kent, dan hebben we straks een heel woordenboek in onze portemonnee. Het meest eenvoudige is meestal ook het beste." Verder denkt Amundsen dat de eis destructief werkt in de verstandhouding tussen de Samen en de rest van de Noorse bevolking. "We hoeven het niet onder stoelen of banken te steken dat de eisen die de Samen voortdurend stellen, omdat ze een minoriteitsgroep uitmaken, de afstand tussen hen en de overige Noren juist vergroot. Ik hoop dat het het Samisch parlement dat inziet. Hun identiteit overleeft ook zonder eigen munten."

Levendige grenshandel tussen Noorwegen en Zweden

GOTENBURG - Meer dan één op de vier Noren heeft de eerste zes maanden van dit jaar Zweden bezocht. Vier op de vijf van hen kwamen naar de Zweedse grensregio's Bohuslän, Värmland en Jämtland teneinde inkopen te doen.

Volgens zojuist verschenen resultaten van het economisch onderzoeksbureau in Zweden (HUI) zijn de grensstreken zeer in trek. Noorse toeristen spendeerden in het eerste kwartaal 2010 niet minder dan 350 miljoen euro, terwijl het tweede kwartaal zelfs goed was voor een opbrengst van omgerekend 430 miljoen euro. Het zijn uiteraard de grote prijsverschillen die de Noren naar Zweden lokken om er voor heel veel geld inkopen te gaan doen. De verschillen in prijzen tussen Zweden, Denemarken en Finland zijn beduidend kleiner, waardoor Denen en Finnen niet met dezelfde frequentie naar Zweden reizen. Desondanks bracht 20 procent van de Denen gedurende de onderzoeksperiode een bezoek aan Zweden en gaf daar respectievelijk in het eerste en twee kwartaal 110 miljoen en 120 miljoen euro uit. Populaire plaatsen voor de winkelende Denen waren Malmö en Helsingborg. Ook vanuit Finland kwam hetzelfde percentage bezoekers voor even over naar Zweden. Zij hielpen de Zweedse economie een handje, achtereenvolgens met bijna 90 miljoen en 120 miljoen euro.

Airbus-reus op tournee in Scandinavië

GOTENBURG - De Airbus A380 van Lufthansa, het grootste passagiersvliegtuig ter wereld maakte vandaag een rondje langs de Noord-Europese velden.

"Veel mensen maken foto's, met name wanneer we op lage hoogte vliegen. En dan is het indrukwekkend, want pas dan zie je dat het vliegtuig zó groot is, het is écht groot! De motoren zijn enorm en mensen zijn daar dol op", vertelt Peter Julius, baas van de Scandinavische afdeling van Lufthansa. De Duitse maatschappij voerde vandaag met haar omvangrijke trots testvluchten uit naar de Noord-Europese hoofdsteden. In Kopenhagen brak vanochtend allereerst een volksfeest uit toen 4000 nieuwsgierigen kwamen kijken toen de luchtgigant zijn wielen aan de Deense grond zette. Het vliegtuig heeft twee verdiepingen en kan maximaal 853 passagiers meenemen. "Mensen vragen zich af hoe zo'n grote kist kan opstijgen, maar de aerodynamica levert perfect werk", zegt Jürgen Raps, gezagvoerder van Lufthansa.

Lift
Na Kopenhagen was luchthaven Arlanda in Stockholm aan de beurt. Drommen enthousiastelingen en journalisten zagen de lege reus voor het eerst in Zweden landen. Maar bang voor al die lege stoelen hoeven de luchtvaartmaatschappijen overigens niet te zijn, want na een diepte crisis zit de vliegindustrie weer in de lift. "We hebben sinds maart een geweldige groei gezien van het aantal passagiers", zegt Julius. "Zelfs wanneer we de aswolkproblematiek meerekenen, zitten we in een stijgende lijn. Hier in Scandinavië hebben we juist een recordhoge bezettingsgraad." Afgelopen maand groeide het aantal internationale vluchten vanuit Zweden bijvoorbeeld met maar liefst 14 procent. Zelfs voor het noodlijdende SAS ziet de toekomst er rooskleuriger uit met een toename van het aantal grensoverschrijdende vluchten met 7 procent. "Het ziet er goed uit. De markt is flink aangetrokken en we kijken tegen mooie cijfers aan. In 2011 zal SAS echt een gezond bedrijf zijn", meent Robin Kamark, commercieel directeur van de Scandinavische vliegmaatschappij. Na de korte stop in Stockholm vloog de Airbus verder naar achtereenvolgens Helsinki en Oslo, waar eveneens mensenmenigten het toestel enthousiast verwelkomden.

Lijndiensten
Aan het einde van het Noord-Europese uitstapje keerde het vliegtuig weer terug naar het Duitse Frankfurt waar het werd ondergebracht in een daarvoor speciaal gebouwde hangar. Niettemin kan het nog wel even duren voordat de Airbus A380 de luchthavens in Scandinavië gaat bedienen met reguliere vluchten. Lufthansa heeft momenteel nog geen plannen voor dergelijke lijndiensten. Daarentegen bestaat er zeker de mogelijkheid dat andere maatschappijen met een A380 hun roer noordwaarts zetten. Er wordt dan vooral gedacht aan vluchten van en naar Azië.

Nieuwslezeres neemt ontslag tijdens radio-uitzending

OSLO - Een nieuwslezeres van de Noorse publieke omroep NRK heeft op een wel heel apart tijdstip haar ontslag ingediend, te weten tijdens het lezen van het ochtendbulletin.

In plaats van het nieuws uit de Noorse regio Østlandet voor te lezen, begon Pia Beathe Pedersen (43) vanochtend een relaas over de arbeidsomstandigheden op de radioredactie. "Dit is vooral een bericht voor Hans Tore Bjerkaas, mijn hoogste baas, een man die ik beschouw als iemand met controle en die ik beschouw als iemand met integriteit. Hans Tore, je moet helpen. Het gaat niet goed met je personeel", begon ze haar uitzending. Ze vervolgde met vertellen dat ze ervan baalde om kwaad en gefrustreerd te zijn en van het hebben van buikpijn. Als afsluiting zei ze: "Dit was dus geen nieuwsbulletin, maar ik kan vertellen dat er niets belangrijks is gebeurd. Ik neem hierbij mijn ontslag en vertrek." Pedersen liet tevens weten dat ze een tekst op de website van NRK had gezet over de werkomstandigheden bij de radiozender. Deze tekst viel 22 minuten lang op internet te lezen voordat die werd weggehaald. Tegenover de Noorse krant Verdens Gang verklaart ze dat ze al een heel tijdje met de gedachte speelde en dat de actie het eerlijkste was dat ze kon doen om aandacht te krijgen voor de arbeidssituatie bij NRK. De nieuwslezeres gaf wel toe dat ze zenuwachtig was toen ze de lucht in ging.

Noorse architect: "Zo bouwden Egyptenaren hun piramides"

TRONDHEIM - Al 3800 jaar lang piekeren we erover hoe het die dekselse oude Egyptenaren eigenlijk lukte hun piramides te bouwen. Maar nu heeft een Noorse architect naar eigen zeggen dat mysterie na vier jaar onderzoek opgelost.

Ole Jørgen Bryn, architect verbonden aan de Noorse Technische en Natuurwetenschappelijke Universiteit (NTNU) in Trondheim, is van mening dat vroegere onderzoekers het erover eens waren dat de piramides van het Oude Egypte nauwkeurig moeten zijn gepland. Maar geen enkele wetenschapper heeft tot dusver geprobeerd dat plan te reconstrueren. "In plaats daarvan sloegen egyptologen en archeologen de planningsfase over en stortten ze zich juist op de vraag wat voor soort helling de Egyptenaren gebruikten", zegt Bryn die een baanbrekende theorie over de constructie van de monsterlijke bouwwerken naar buiten heeft gebracht. Om zijn idee te ondersteunen, bestudeerde hij de 30 oudste Egyptische piramides. Met name focuseerde hij zich op de Piramide van Cheops (met een hoogte van ruim 146 meter) die als enige van de zeven klassieke wereldwonderen tot op heden nog altijd bestaat.

Te druk
Bryn vindt dat onderzoekers tot nu toe veel te druk bezig zijn geweest met het gewicht van de blokken steen en hoe de Egyptenaren die bovenop de piramides kregen. Voorts heeft er onder egyptologen een uitgebreide discussie plaatsgevonden over wat voor soort helling er werd toegepast. "Met mijn theorie is het niet langer een probleem of een helling de uitwendige meetkunde van een piramide verbergt. De theorie biedt ruimte aan alle bestaande hellingtheorieën en sluit geen enkele uit. Of er bouwsteigers rondom de constructie stonden ten tijde van de bouw was geen probleem voor de Egyptenaren en is geen probleem voor ons. De precisie werd vanaf de binnenzijde gemeten en niet andersom. Volgens Bryn werden alleen in Egypte spitse piramides gebouwd. In China en Amerika werden er piramides met een platte top geconstrueerd en was daarom de behoefte aan nauwkeurigheid een stuk minder groot. "In Egypte moesten de spitse toppen zich exact boven het midden van het grondvlak bevinden. Ik ben er nu achter gekomen hoe de Egyptenaren zo nauwkeurig wisten waar ze de pyramidion, de laatste steen op de piramide, gingen plaatsen."

Toeval
Degenen die de piramides bouwden, lieten dat niet aan het toeval over. De Egyptenaren moesten een secuur plan hebben om elk van de 2,3 miljoen kalkblokken op de juiste wijze neer te leggen. De zwaarste stenen van een piramide waren van graniet en werden gebruikt voor het plafond van de grafkamer. Er bestond een besteltermijn van maar liefst vier jaar voor deze loeizware exemplaren die werd gehouwen in een steengroeve bij Aswan, 900 kilometer stroomopwaarts langs de Nijl. Bryn: "Dan moest je vantevoren dus goed weten hoeveel stenen je nodig had." En dat niet alleen. De prehistorische bouwmeesters dienden eveneens op de hoogte te zijn hoe iedere steen eruit moest zien. Bovendien was het uiterst belangrijk dat ze wisten waar de bouwmaterialen geplaatst zouden worden. Daarbij kwam nog eens dat de constructieleiding moesten kunnen communiceren met de bouwvakkers over waar iedere steen voor zich gezet diende te worden. Dit was iets wat de Egyptenaren moesten weten voordat ze überhaupt aan de bouw begonnen. Het was dan ook van levensbelang dat ze op een eenvoudige manier konden overleggen met de circa 10.000 bouwknechten die ook nog eens analfabeet waren.

Precisiesysteem
Bryn is van mening dat de Egyptenaren in staat waren om het precisiesysteem waarmee werd gebouwd los te zien van de fysieke delen van de constructie. Dit systeem dat vandaag de dag in de bouw als vanzelfsprekend wordt gebruikt, was beslissend voor de Egyptenaren om de top van de piramide, de zogeheten apex, te kunnen bereiken. "Het antwoord op het raadsel van de piramides is helaas niet spannender dan dat", verklaart Bryn. De Noorse bouwkundige had zelf ooit een architectenbureau in Oslo en tekende grote bouwwerken. Deze ervaring gebruikte hij om te begrijpen hoe de Egyptenaren hun piramides ontwierpen. "Wanneer je tegenwoordig op een bouwplaats komt, heeft de bouwleiding een precisiesysteem opgezet. Alle maten komen van dit systeem. Vandaag de dag gebruiken we lasers, maar het is nog niet zo lang geleden dat het precisiesysteem bestond uit metseldraad en schietlood."

Hele getallen
Het systeem maakte de communicatie op de bouwplaats ook eenvoudiger. "De voormannen konden gedurende het hele bouwproces dezelfde, makkelijke woorden gebruiken. Daardoor was het ook mogelijk om slechts hele getallen te gebruiken en geen breuken. De Egyptenaren hadden namelijk geen getallen die kleiner waren dan één. De lengte-eenheid was royal cubit, de lengte van de onderarm van de farao. Deze werd opgedeeld in zeven palms (handpalmen) die op zijn beurt weer bestond uit vier fingre (vingers). Alle maten van een piramide bestaan uit deze eenheden. Bryn heeft opnieuw deze principes toegepast voor de piramideconstructie met het maken van gedetailleerde bouwtekeningen voor piramides.

Verrast
De Noor is verrast dat niemand daar eerder aan dacht. "Ik ben feitelijk geschokt dat dit al niet veel eerder is gedaan. Het is merkwaardig dat onderzoekers daar eeuwenlang niet bij hebben stilgestaan. Een piramide is toch echt een gebouw." Hij denkt dat zijn ervaring met het ontwerpen van grote gebouwen de sleutel was om zijn theorie over het precisiesysteem van piramides te kunnen ontwikkelen. "Ik spreek me niet uit over geschiedenis of egyptologie. Dat is niet mijn vak. Maar het rare is wel dat archeologen en egyptologen, die doorgaans niets van bouwkunde weten, zich hooghartig hebben uitgesproken over hoe de Egyptenaren wel of niet hun piramides bouwden", merkt Bryn cynisch op. "Behalve egyptologen zijn het alleen newage-aanhangers en dergelijke geweest die met dusdanige, door ufo's geïnspireerde uitspraken voor de dag zijn gekomen."

Nederlandse vrachtwagenchauffeur gepakt met lading hasj

HALDEN - De Noorse douane heeft eind augustus bij een Nederlandse vrachtwagenchauffeur de grootste hasjvangst van dit jaar in Noorwegen gedaan: ruim 100 kilo.

Toen de chauffeur zich meldde bij de grensovergang Svinesund in de gemeente Halden en vertelde dat hij een lading groente en fruit bij zich had, kregen de douaniers argwaan. De vrachtwagen ging door de scanner en de grensbeambten vonden vier kartonnen dozen vol met hasj. Pas vandaag werd de vangst door de douane bekendgemaakt. "Na een handmatige controle van een externe ruimte kwamen we in totaal 102 kilo hasj in dozen tegen", vertelt Wenche Fredriksen, kantoorchef van de grenscontroleurs. "Vorig jaar onderschepten we twee partijen die groter waren, maar doorgaans worden partijen van boven de 100 kilo beschouwd als een grote vangst." De vrachtwagenchauffeur werd overgedragen aan de politie en zit nog altijd in hechtenis.

Malmö FF neemt leiding Allsvenskan over

MALMÖ - De nieuwe koploper in de Zweedse eredivisie heet Malmö FF. Op eigen gras werd op prima wijze met 1-0 gewonnen van IF Elfsborg. Malmö passeerde door de winst Helsingborgs IF dat uit in de topper tegen Örebro SK met 3-0 in de luren werd gelegd.

Na de overtuigende zege van Örebro was Malmö er op gebrand om te winnen. De ploeg waar ook ex-Utrechter Rick Kruys onder contract staat - maar de meeste tijd de reservebank bewaakt - stond slecht één punt achter provinciegenoot en grote rivaal Helsingborg. De 1-0 overwinning op Elfsborg kwam pas laat in de tweede helft tot stand, maar was genoeg om op te klimmen naar de eerste stek en zelfs uit te lopen naar een voorsprong van twee punten. De stand aan kop is nu als volgt: 1. Malmö 21-48; 2. Helsingborg 21-46; en 3. Örebro 21-38.

Denemarken
Tijdens de zevende speelronde in de Deense Superligaen sloeg lijstaanvoerder FC Kopenhagen een gat met de achtervolging. Zelf pakten de hoofdstedelijke voetballers op bezoek bij promovendus AC Horsens de volle winst: 1-2. De concurrentie liet echter dure punten liggen. Nummer twee FC Midtjylland was uit net niet opgewassen tegen Odense BK en verloor nipt met 2-1. Nummer drie Brøndby IF met Remco van der Schaaf in de gelederen ging ook op bezoek bij een debutant, te weten Lyngby BK. Na twintig minuten spelen stond het al 2-0 voor Lyngby en leek de wedstrijd gespeeld. Maar nadat Van der Schaaf het veld na ruim een halfuur betrad, was bij de bezoekers ineens de beer los. Eerst bracht de voormalige middenvelder van onder meer Vitesse en PSV zijn team op 2-2. In de extra tijd van de wedstrijd en een 3-2 voorsprong voor Lyngby bezorgde hij middels de 3-3 Brøndby alsnog een punt. Kopenhagen gaat aan de leiding met 7-19, gevolgd door Midtjylland 7-15 en Brøndy 7-12.

Noorwegen
Voor Rosenborg BK is de 22ste landstitel slechts een kwestie van tijd. De Trondheimers versloegen uit in Kristiansand het plaatselijke IK Start met 2-3. Naaste belager Vålerenga IF pakte in en tegen Molde via een 0-1 overwinning de drie punten mee. Tromsø IL, de nummer drie van Noorwegen, kwam bij FK Haugesund niet verder dan 0-0. Door de resultaten blijft Rosenborg riant aan kop, nu met 52 punten uit 22 wedstrijden. Vålerenga is nog steeds tweede en heeft 43 punten uit 22 duels. Tromsø volgt als derde met 40 uit 22.

Chaos op Noorse bergwegen door 'zomersneeuw'

LOM - In Noorwegen kan het door sneeuw aardig spoken. Tenminste... tijdens de wintermaanden dan. Maar afgelopen nacht veroorzaakte een extreme sneeuwstorm voor complete chaos op de wegen van Jotunheimen.

Met het weer in Scandinavië weet je het nooit. Zo is het gedurende de zomermaanden het ene moment bloedheet en is een duik in een meertje of in de koele zee een heerlijke verkwikking, terwijl het andere moment de lucht ineens betrekt en de regen met bakken omlaag komt. Toch zou Noord-Europa niet zo mogen heten wanneer ook de winterse grillen zich niet zo nu en dan vertonen. Na het lange, koude winterseizoen waarin diverse records werden gebroken, is het weer hier tijdens de rest van het jaar zijn ijzige streken in geen geval verleerd. Eind mei bijvoorbeeld deelde de winter met het warme weer in aantocht alsnog een plaagstootje uit in de regio Buskerud, waar in meerdere plaatsen sneeuw viel. Vannacht werden automobilisten in het hoogland Jotunheimen overvallen door een enorme sneeuwval. In korte tijd viel er maar liefst 40 tot 50 centimeter sneeuw. De witte neerslag verraste niet minder dan 60 tot 70 auto's in de buurt van Galdhøpiggen, met ruim 2400 meter de hoogste berg van Noorwegen. In Jotunheimen raakte een flink aantal auto's vast in de witte wegblokkade. Bergingsbedrijven hadden handenvol werk.

Chaotisch en nerveus
"De stemming in de bergen was chaotisch en nerveus. Velen waren van de weg afgeraakt", vertelt Nils Sødal, communicatiechef van Norges Automobil-Forbund (NAF), de Noorse ANWB. Vijftien voertuigen zaten zo vast in de sneeuw dat de inzittenden naar beneden werden gebracht om te overnachten in het dorp Lom. "Ze maken het goed. Ze hebben warme kamers en te eten gekregen en konden even tot rust komen", gaat Sødal verder. "In de loop van vandaag brengen we ook hun auto's naar beneden." Volgens meteoroloog Frode Korneliussen is sneeuw in de Noorse bergen gedurende augustus niet ongebruikelijk. "Deze sneeuwval vond plaats op 2000 meter en daar kan het sneeuwen wanneer het op zeeniveau zo koel is als nu. Maar het is abnormaal dat er in augustus zo'n grote hoeveelheid sneeuw, 40 tot 50 centimeter, valt. Ook vandaag heeft het nog wat gesneeuwd, maar het ziet er nu naar uit dat de sneeuwstorm momenteel wegtrekt. De chaos is voor deze keer voorlopig voorbij."

IKEA beste onderneming van Noorwegen

OSLO - IKEA is vandaag in Noorwegen tot beste bedrijf van 2010 gekozen. Het is voor het eerst in maar liefst negentien jaar dat een buitenlands bedrijf als eerste uit de bus komt na de jaarlijkse analyse van marktonderzoeksbureau Synovate.

Achter het wereldwijd beroemde Zweeds-Nederlandse warenhuis voor woninginrichting volgen reguliere Noorse onderneming zoals zuivelgroothandel Tine, supermarktketen Coop Norge, de Noorse televisiezender TV2 en NRK-radio, levensmiddelenconcern Stabburet en vleeswarenbedrijf Gilde. IKEA was de laatste jaren al bezig aan een opmars op de Noorse markt. Zo kwam de multinational in 2005 binnen in de top 10 en bereikte een jaar later de derde plaats. In de lijst van slechtste bedrijven in Noorwegen eindigden de Noorse spoorwegen NSB net als afgelopen jaar bovenaan. De tweede plek was voor de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS.

Catalogus
De verkiezing van IKEA kwam trouwens op een prima ogenblik. Dit najaar viert de huisraadgigant een extra feestje, omdat de IKEA-catalogus alweer voor het 60ste jaar uitkomt. Van de vermaarde meubelgids worden dit jaar wereldwijd bijna 198 miljoen stuks gedrukt. De catalogus is daarmee het meest verspreide drukwerk ter wereld en verschijnt in totaal in 39 landen in 29 verschillende talen.

Helsingborg blijft met pijn en moeite koploper Allsvenskan

HELSINGBORG - Door een benauwde 1-0 thuiszege op Trelleborgs FF klampt Helsingborgs IF zich vast aan de bovenste plaats van de Allsvenskan. De titelstrijd in de Zweedse eredivisie wordt steeds spannender nu nummer twee Malmö FF de laatste weken in voortreffelijke vorm verkeert.

Alles wijst erop dat het slotakkoord van seizoen 2010 in de Allsvenskan een eindspurt wordt tussen Helsingborg en Malmö. Beide clubs uit de zuidelijkste regio Skåne zijn inmiddels flink uitgelopen op achtervolgers Örebro SK en IF Elfsborg. Het verschil tussen de nummers een en twee bedraagt slechts één schamel punt. Malmö mocht twee dagen lang proeven van de bovenste plek na een 0-2 overwinning in en tegen Halmstad. Vanavond nam Helsingborg die stek weer over na de nipte winst op de derde formatie uit Skåne, Trelleborg. Overigens weerspiegelt de 1-0 in geen geval de verhoudingen in de wedstrijd. Helsingborg was veel sterker, creëerde een grote hoeveelheid kansen, maar wist het net uiteindelijk maar één keer te vinden.

Denemarken
Ook na zes speelronden blijft FC Kopenhagen in de 'winning mood'. Zelf kenden de hoofdstedelingen geen problemen met nieuwkomer Lyngby BK (3-0) en houden daardoor één punt voorsprong op achtervolger FC Midtjylland. De ploeg uit het Jutlandse Herning had geen kind aan FC Nordsjælland: 4-0.

Noorwegen
Het hoogste Noorse voetbalplatform moet voor de neutrale toeschouwer ronduit een saaie aangelegenheid zijn. In de negentien jaargangen dat de Tippeligaen nu bestaat, veroverde Rosenborg BK de titel maar liefst vijftien maal. Ook dit seizoen stevent de club uit Trondheim vrijwel ongehinderd af op het landskampioenschap. Op eigen veld versloeg Rosenborg het bezoekende Molde FK met 3-1 en heeft daardoor 49 punten uit 21 duels vergaard. Nummer twee Vålerenga IF pakte hekkensluiter Sandefjord met 3-0 in, maar blijft op een achterstand van negen punten staan. Daarachter houdt eveneens Tromsø IL de race voorlopig nog vol. De Noord-Noren maakte korte metten met Odd Grenland (3-1) en volgt op één punt achter Vålerenga.