In Kiruna wordt verhuizen heel letterlijk genomen

KIRUNA - Bij het woord 'verhuizen' denk je doorgaans aan het verlaten van het ene huis om elders een ander te betrekken. Zo niet in het Zweedse Kiruna, want hier worden binnenkort volledige stadswijken verkast.

Het gebeurt niet zo heel vaak dat economische ontwikkelingen zo de pan uitrijzen dat een complete stad van haar grondvesten moet worden gelicht en ergens anders weer wordt opgebouwd. In het uiterste noorden van Zweden komen we een dergelijk opzienbarend voorbeeld tegen. Hier zijn inmiddels al jaren van voorbereidingen aan de gang voor de verhuizing van Kiruna. Het circa 20.000 zielen tellende mijnstadje moet - letterlijk en figuurlijk - een stapje opzij doen om de delvers van het ijzererts de ruimte te geven. Immers, de mijnbouw is een van de pijlers der Zweedse economie en voor het grote geld dient nu eenmaal alles te wijken. Maar het entrepreneurschap heeft een onmiskenbare keerzijde. Al in de vroege twintigste eeuw transformeerden de mijnexploitanten dit leefgebied van de oorspronkelijke bewoners, de Samen. De onderaardse mijnindustrie heeft onderwijl al zo'n groot terrein afgegraven dat, indien er niets zou worden gedaan, er een aanzienlijke kans bestaat dat forse delen van de stad verzakken. Dus was de enige uitweg om dan maar een flink stuk van Kiruna af te breken en een paar kilometer verderop steen voor steen weer op te bouwen. De talloze bezwaarschriften en protesten ten spijt. Want ja, de economische schoorsteen moet natuurlijk blijven roken en dan het liefst met de dikst mogelijke rookpluimen.

Touwtrekken
Alles leek derhalve in kannen en kruiken. Ware het niet dat de stadsbestuurders maar bleven touwtrekken over een niet onbelangrijke kwestie, namelijk... waar moet de stad eigenlijk heen? Een vraagstuk die de politiek in Kiruna hevig verdeelde. Tot nu tenminste, want eindelijk zijn de heren en dames stadsmanagers eruit. Het centrum van Kiruna wordt ingepakt en verkast in oostelijke richting, in de buurt van Tuolluvaara, vroeger een dorp, thans een wijk. Een wijk waar in ieder geval muziek in zit, aangezien hier de bekende Zweedse band The Shanes vandaan komt. De formatie was vooral tijdens de jaren 60 actief, maar had begin jaren 90 nog een grote hit met de wel heel toepasselijke naam Vem får följa dig hem? (Wie mag met jou mee naar huis?) Grote vraag blijft alleen of de doorgewinterde Kirunezen - en daar zijn er hier op de 67ste breedtegraad heel wat van - zich opnieuw thuis zullen voelen. Het is nu eenmaal een vreemde gewaardwording: zo woon je in het centrum in het hart van de stad en zo woon je in datzelfde centrum, maar dan... in een buitenwijk.

Bergbeklimmer dood door val van Kebnekaise

KIRUNA - Een man is vanacht op de hoogste Zweedse berg Kebnekaise om het leven gekomen. Samen met een kameraad wilde hij de midzomernachtzon vanaf de top bekijken toen hij een val van 400 meter maakte.

Om half twee vannacht rinkelde de alarmtelefoon bij de bergreddingsdienst. De beller vertelde dat zijn kameraad over de rand van de zuidtop was gevallen en spoorloos was verdwenen. Teneinde alarm te slaan moest de klimmer eerst de Kebnekaise naar het bergstation afdalen. Vervolgens lukte het de politie om per helikopter de gevallen bergbeklimmer 400 meter lager te lokaliseren, maar kon vanwege het moeilijk begaanbare terrein de plek des onheils niet bereiken. Met een top van 2114 meter boven de zeespiegel is de Kebnekaise de hoogste berg van Zweden. "Een groep bergredders is richting de plaats van het ongeluk geklommen", verklaart Erik Johansson, politiechef van de Zweedse regio Norrbotten. "Maar toen ze aankwamen, was de bergbeklimmer al overleden." De vriend van de verongelukte alpinist werd in het bergstation opgevangen om op verhaal te komen. Daar zal hij ook worden ondervraagd over hetgeen dat is gebeurd. Waarschijnlijk hadden de mannen de top beklommen om de midzomernachtzon te zien, zoals velen tijdens de zomermaanden doen.

Dodelijk ongeluk
Volgens de politie vindt er minstens eenmaal per jaar een dodelijk ongeluk op de Kebnekaise plaats. Johansson: "Mensen zeggen dat ze bergbeklimmer zijn, maar in principe kan iedere toerist naar de top klimmen en doet dat dan ook. Wanneer je ongetraind bent, slechte schoenen draagt en vermoeid bent, dan begeef je je als het ware op glad ijs en zit een ongeluk in een klein hoekje. Het advies aan iedereen die een tocht op de Kebnekaise wil maken luidt dan ook: draag degelijk schoeisel en goede kleding en neem voor ten minste een etmaal aan etenswaren mee. Onthoud bovendien om niet je eigen uithoudingsvermogen te overschatten. We krijgen vaak noodoproepen van klimmers die de top hebben bereikt en moe zijn, het koud hebben en zonder eten verkeren. Velen hebben een paar boterhammen en een thermosflesje bij zich. Maar als het weer omslaat of iets dergelijks, dan krijg je het daar bovenin zwaar."