Grote kans op nieuwe vulkaanuitbarsting IJsland

REYKJAVIK - In Gígja, in het zuidoosten van IJsland lijkt een overstroming door smeltwater een nieuwe voorbode van vulkanische activiteit. Het water is afkomstig van de gletsjer Vatnajökull waaronder zich de vulkaan Grímsvötn begint te roeren.

Het ziet ernaar uit dat een eruptie van de Grímsvötn aanstaande is. Gisteren ontdekte het IJslands meteorologisch instituut ondergrondse activiteit nabij Vanajökull waardoor een stroom smeltwater van de gletsjer is ontstaan. Aan de overstroming gingen de afgelopen dagen bovendien aardschokken vooraf, ook al een aanwijzing voor een op handen zijnde eruptie. Dit lijkt zeker niet onwaarschijnlijk, omdat de Grímsvötn de meest actieve vulkaan van IJsland is en ongeveer eenmaal per tien jaar tot uitbarsting komt. De laatste keer was dat in november 2004. Tijdens dit voorjaar zorgde de uitbraak van de Eyjafjallajökull voor een grote chaos in het Europese luchtverkeer.

IJslandse vulkaanuitbarsting vermoedelijk over

REYKJAVIK - Alles lijkt erop dat de vulkaaneruptie in IJsland, die de Europese luchtvaart dit voorjaar grote problemen bezorgde, nu echt ten einde is.

"Je kunt niet uitsluiten dat de activiteit weer toeneemt, maar waarschijnlijk is het voor deze keer achter de rug", vertelt Reynir Bödvarsson aan het seismologisch instituut in het Zweedse Uppsala. "Op het eerste gezicht kan het eruitzien alsof de uitbarsting nog altijd aan de gang is, maar de wolk die de vulkaan uithoest, bestaan niet uit as, maar uit stoom. Er wordt nu geen as of lava waargenomen." Sommige deskundigen waren van mening dat de uitbraak van Eyjafjallajökull zelfs activiteit in de nabijgelegen vulkaan Katla in gang kon zetten. Maar volgens Bödvarsson zijn er geen tekenen die daar op wijzen. "Wanneer we vanuit onze waarnemingsstation naar de metingen kijken, dan staat Katla er nog helemaal rustig bij." Wel is er vanalles te doen over de as die rondom de gletsjervulkaan in het zuiden van IJsland is neergekomen. "Wanneer het droog is en waait, drijft het rond in de lucht en kunnen de deeltjes tot bezwaar leiden. Tot en met in de buurt van Reykjavik kan de invloed van de as worden gemerkt, omdat we hier geen heldere en scherpe hemel hebben zoals we die normaal gesproken kennen."

Nog geen officieel einde aan IJslandse vulkaanuitbarsting

REYKJAVIK - De IJslandse autoriteiten durven het nog niet aan om de gletsjervulkaan Eyjafjallajökull formeel als slapend te bestempelen. Wellicht dat een dusdanig bericht volgende week naar buiten kan worden gebracht.

Nog altijd wordt er in de gletsjer minimale activiteit waargenomen en ook satellietbeelden bevestigen dat de oppervlakte kleine veranderingen vertoont. De buitenkant van de gletsjer is momenteel onstabiel vanwege een dikke laag as die het risico op een modderlawine vergroot. In een vroeg stadium van de eruptie kwamen ten zuiden van de vulkaan al twee modderstromen op gang. De komende dagen zullen de ontwikkelingen rondom Eyjafjallajökull nauwlettend in de gaten worden gehouden. "Vulkanische uitbarstingen nemen doorgaans gelijkmatig af voordat ze definitief ten einde zijn", verklaart geofysicus Páll Einarsson. "De activiteit in Eyjafjallajökull stopte daarentegen abrupt. Het is dan ook verstandig om even te wachten met de verklaring dat de eruptie helemaal voorbij is." Overigens bestaan er volgens Einarsson geen indicaties dat de naburige Katla, een van de grootste vulkanen van IJsland, nu op het punt van uitbarsten staat. In plaats daarvan is die kans des te groter voor de vulkanen Grímsvötn en Hekla. Deze eveneens in het zuiden van IJsland gelegen vulkanen kunnen volgens de geofysicus ieder ogenblik tot uitbraak komen.

IJslandse vulkaan lijkt tot bedaren gekomen

REYKJAVIK - Voorlopig ziet het ernaaruit dat de gletjservulkaan Eyjafjallajökull tot rust gekomen is. In de krater valt momenteel geen activiteit te bekennen.

Eerder vanmiddag vertelde Magnús Tumi Gudmundsson, geofysicus aan de universiteit van IJsland, dat de uitbarsting van Eyjafjallajökull was gestopt. "Wat ik kan bevestigen is dat er momenteel geen activiteit in de krater valt waar te nemen. In ieder geval komt er niet meer magma naar boven, alleen maar stoom." Wel benadrukte hij dat er niet met zekerheid kan worden gezegd of de eruptie geheel ten einde is. "Tijdens de uitbarsting van 1821-23 hield de vulkaan zich ook enige tijd gedeisd, maar nam de activiteit uiteindelijk weer toe. We moeten dus afwachten of de vulkaan daadwerkelijk rustig blijft." De afgelopen dagen zijn zeer weinig aardbevingen genoteerd wat eveneens een aanwijzing kan zijn dat de berg is uitgebulderd.

Nieuwe aswolk dit weekeinde boven Finland

HELSINKI - Nu is Finland aan de beurt: een nieuwe aswolk uit de IJslandse gletsjervulkaan Eyjafjallajökull trekt de komende dagen naar dit gedeelte van Scandinavië.

Het Fins meteorologisch instituut voorziet dat het noorden van het land de meeste problemen met de aswolk zal krijgen. Morgenavond al worden de eerste stofdeeltjes, die zich hoog in de atmosfeer bevinden, in het Finse luchtruim verwacht. De hoeveelheid as kan vrijdagochtend een dergelijk hoge concentratie hebben bereikt dat dit invloed kan krijgen op het vliegverkeer boven Noord-Finland. Volgens de voorspellingen zal de as zich niet ten zuiden van de lijn Vaasa-Kuusamo, grofweg door het midden van het land, verspreiden. Voor Finland is de maand mei door noordelijke en zuidoostelijke luchtstromingen nagenoeg asvrij geweest. Nu de wind echter naar het westen is gedraaid, kan ook Suomi de nodige stof uit de IJslandse vulkaan tegemoet zien.

Britse en Ierse luchthavens dicht door IJslandse vulkaan

REYKJAVIK - Vandaag hebben Britse en Ierse luchtvaartautoriteiten andermaal vliegvelden gesloten in verband met de aswolk uit de IJslandse vulkaan Eyjafjallajökull.

Het overwaaien van een nieuwe stofwolk uit IJsland heeft weer directe consequenties voor het vliegverkeer in Europa. Onder de luchthavens die werden stilgelegd bevinden zich Manchester en Dublin, behorend tot de twintig drukste van het continent. In Noord-Ierland werd het luchtvaartverkeer zelfs volledig gestopt. Het vliegverbod werd in de loop van vandaag verlengd en naar verwachting zijn de meeste luchthavens tot 03:00 uur vannacht dicht. Die van Dublin houdt zelfs tot morgenochtend 11:00 uur de gates op slot. Vooralsnog heeft het vliegverbod geen invloed op de grote luchthavens van Londen, maar het Britse ministerie van verkeer heeft er voor gewaarschuwd dat het mogelijk is dat de maatregel tot dinsdag van kracht blijft en dat de hoofdstedelijke start- en landingsbanen dan kunnen worden gesloten.

Luchthaven Reykjavik hele dag gesloten

REYKJAVIK - Vanochtend hebben de IJslandse luchtvaartautoriteiten (ISAVIA) de internationale luchthaven Keflavik voor al het vliegverkeer stilgelegd. Reden hiervoor is de toename in activiteit van de vulkaan Eyjafjallajökull.

De vuurspuwende berg in het zuiden van IJsland is wederom actiever geworden. Een nieuwe wolk as steeg vanuit de krater tot een hoogte van circa negen kilometer en de uitbraak is daarmee intensiever dan voorgaande dagen. ISAVIA besloot dan ook om Keflavik in ieder geval vandaag de gehele dag gesloten te houden. Een aantal vluchten werd eerder ingeroosterd om reizigers de gelegenheid te geven voor de tijdelijke sluiting van de luchthaven van Reykjavik het land te verlaten. Na dagen van uitgevallen vluchten op het Europees continent ging het vliegverkeer gisteren weer zoals vanouds. Toch duidt niets erop dat de vulkaaneruptie in zijn laatste fase is aanbeland. "De pulserende activiteit gaat gewoon door", zegt Björn Oddsson, geoloog aan de universiteit van IJsland. "Eerst neemt de activiteit drie uur lang toe om vervolgens drie uur lang weer af te nemen. Maar het is niet iets waar we ons zorgen over hoeven te maken." Waarschijnlijk opent Keflavik vanaf morgen zijn gates weer.

Zweden ziet nieuwe aswolk binnendrijven

GOTENBURG - Een nieuwe wolk vulkanische as drijft momenteel boven Zuid-Zweden. Desondanks ondervindt het vliegverkeer geen hinder van de stofdeeltjes in de atmosfeer.

De aswolk uit de IJslandse vulkaan Eyjafjallajökull strekt zich uit in het Zweedse luchtruim boven de Oostzee. Op het ogenblik beweegt de stofmassa zich in oostelijke richting tussen het Zweedse eiland Gotland en het Deense eiland Bornholm. Deze wolk wordt beschreven als zone 2 op een hoogte van 6.000 tot 11.000 meter. Vliegtuigen mogen hier met speciale toestemming doorheen vliegen. "Ik geloof niet dat het luchtvaartverkeer van en naar Zweedse vliegvelden last zal hebben, aangezien er boven en onder de wolk kan worden gevlogen", vertelt Carl Selling, woordvoerder van de Zweedse luchtvaartautoriteiten LFV. "Vanmiddag breidt de aswolk zich nog iets uit over Småland en zal dan vanavond gaandeweg oplossen." Ook het luchtruim boven de Deense regio Jutland is aangeduid als zone 2 en derhalve moeten vliegmaatschappijen hier eveneens over toestemming beschikken. In gebieden die zijn bestempeld als zone 1 mag helemaal niet worden gevlogen.

Vulkaanas te koop voor schoonmaak boerderijen IJsland

REYKJAVIK - Een internetwinkel in IJsland verkoopt wereldwijd as uit de vulkaan Eyjafjallajökull teneinde schoonmaakoperaties op getroffen IJslandse boerderijen te financieren.

Het stof uit de IJslandse vulkaan is met name het luchtvaartverkeer een doorn in het oog. Maar daar maalt de virtuele boetiek nammi.is helemaal niet om. Sterker nog, deze onlinewinkel voor producten van IJsland heeft de enorme neerslag van vulkanische as juist aangegrepen voor een splinternieuw marketingconcept. Het bedrijf verkoopt sinds kort potjes met as en met de opbrengst wordt schoonmaak- en beschermingswerk in het zuiden van de eilandnatie gesteund. Bestellingen komen uit de gehele wereld binnen. "In het begin kregen we vooral bestellingen uit Australië en Amerika. Zeg maar uit landen die hun portie as nog niet hadden ontvangen, zoals bij een heel aantal Europese landen wel het geval was", vertelt nammi.is-directeur Sófus Gústavsson. "Momenteel komen bestellingen binnen uit hoofdzakelijk Groot-Brittannië en Scandinavië waar de afgelopen weken erg veel is bericht over de vulkaanuitbarsting. Toch zijn de potjes as nauwelijks aan te slepen."

Niet goedkoop
Overigens is de as niet goedkoop - een glazen potje met 160 gram stof kost omgerekend circa 24 euro - maar Gústavsson verklaart dat dat voor het goede doel is. De gehele opbrengst wordt namelijk geschonken aan ICE-SAR, een IJslandse hulpdienst die wordt gerund door vrijwilligers. Deze organisatie is al vanaf het begin van de Eyjafjallajökull-eruptie ter plaatse om boeren te helpen hun vee in veiligheid te brengen en te assisteren met het schoonmaken van boerderijen en landerijen die door de neerslag van as zijn getroffen.

IJslandse vulkaan weer actiever

REYKJAVIK - Na een relatief rustige periode is de activiteit van de IJslandse vulkaan Eyjafjallökull de voorgaande dagen opnieuw toegenomen.

De gletsjervulkaan in het zuiden van IJsland lijkt wederom net zoveel as de lucht in te blazen als aan het begin van de eruptie. Het afgelopen etmaal is een grote wolk as uit de krater opgestegen. De uitbarsting heeft met een aanzienlijke kracht plaats en wordt met het uur explosiever. Gisteren nog bereikte de aswolk een hoogte van tienenhalve kilometer en rees vannacht nog eens ruim zes kilometer verder. Vandaag zijn monsters van de as genomen teneinde de chemische samenstelling te bepalen. "De aswolk heeft dezelfde hoogte bereikt als gedurende het eerdere stadium van de uitbarsting", zegt geofysicus Freysteinn Sigmundsson van de universiteit van IJsland. "Maar de dichtheid van de wolk is lager. Ik ga ervanuit dat de activiteit van de eruptie de komende dagen ongeveer hetzelfde zal zijn." De stofwolk zal vermoedelijk in zuidelijke of zuidwestelijke richting drijven en kan daardoor voor problemen zorgen voor vluchten van en naar Ierland en Groot-Brittannië. Afgelopen nacht meldden de Britse luchtvaartautoriteiten nog dat er zich geen as in het luchtruim bevond en vandaag waren hier dan ook alle luchthavens weer open.

Vliegverkeer van en naar IJsland genormaliseerd

REYKJAVIK - Vliegen naar en van IJsland kan weer. Sinds vanochtend zijn alle luchthavens in het land open voor zowel binnenlandse als internationale vluchten.

Nog altijd 'rookt' de vulkaan bij de gletsjer Eyjafjallajökull er lustig op los. Indicaties dat de activiteiten beginnen af te nemen zijn er niet, maar de aswolken die nu in de atmosfeer terechtkomen, lijken geen gevaar voor het luchtvaartverkeer te vormen. "Zowel de weerberichten als studies naar de verspreiding van as uit de vulkaan geven ons een reden om optimistisch te zijn", zegt Gudjón Arngrímsson, woordvoerder bij luchtvaartmaatschappij Icelandair. "Volgens hetgeen waar we aan hebben gewerkt, ziet het ernaaruit dat het vluchtschema in ieder geval morgen overdag tot in het weekend onveranderd blijft." Ook de collega's van Iceland Express zijn positief gestemd. "Het ziet er goed uit. We moeten aan de slag met de vertragingen die we hebben opgelopen. Momenteel hebben we er nog heel wat, maar morgen zal alles weer volgens schema verlopen. Ik hoop dat het voor nu achter de rug is en dat hiermee een einde komt aan een moeilijke periode."

Asconcentraties
Onderzoeken tonen aan dat de hoeveelheid stof uit de vulkaankrater niet alleen is verminderd, maar dat tevens het gebied waar gevaarlijke asconcentraties voorkomen een stuk kleiner is dan voorgaande dagen. De huidige aswolk zou eventueel nog invloed kunnen hebben op de vluchten van en naar Vestmannaeyjar (Westman-eilanden) voor de zuidkust van IJsland. Maar verder hoeven vliegmaatschappijen hun dienstregelingen niet aan te passen.

Nieuwe aswolk onderweg naar Noord-Europese vasteland

REYKJAVIK/OSLO - Een nieuwe aswolk uit de bekende IJslandse vulkaan is op weg richting het vasteland van Scandinavië. Niettemin wordt het vliegverkeer voorlopig geen beperkingen opgelegd.

Noorse autoriteiten verwachten dat de aswolk vanavond over Zuid-Noorwegen ligt. Toch blijven luchthavens in die regio gewoon in bedrijf, aangezien de dichtheid van de stof al veel minder is dan aan het begin bij de uitstoot. Wel zijn vandaag de vliegvelden in IJsland zelf gesloten. Keflavik, de luchthaven van Reykjavik, is nog tot nader order open voor enkele vluchten, maar ook hier bestaat de prognose dat nieuwe ladingen as uit de vulkaan Eyjafjallajökull het luchtvaartverkeer van en naar de hoofdstad spoedig stil zal leggen. Vluchten zullen zodoende worden omgeleid naar Akureyri, in het noorden van IJsland. "Het vliegverbod geldt momenteel voor grote delen in IJsland en in een gebied tot aan de Faeröer", verklaart Ove Narvesen, woordvoerder van de Noorse luchtvaartautoriteiten Avinor.

Vooruitzichten
De kersverse vooruitzichten van het Britse weerbureau Met Office tonen dat de aswolk een gebied langs de kust van Nordmøre, ten zuidwesten van Trondheim, tot een omgeving ten zuiden van Bergen bedekt. In het Noorse binnenland strekt de wolk zich uit tot aan het zuiden van het Oslofjord. Mogelijk ligt er morgen tevens een sliert landinwaarts boven Zweden. Eurocontrol, de Europese organisatie voor veiligheid in de luchtvaart, heeft voor ons continent bepaald dat het nu aan de luchtvaartmaatschappijen zelf is te besluiten om wegens de nieuwe aswolk wel of geen vluchten te annuleren.

Grote schoonmaak begonnen na IJslandse aswolken

REYKJAVIK - Na alle activiteit van de vulkaan bij de gletsjer Eyjafjallajökull is het nu in IJsland tijd geworden voor een grote schoonmaak.

Daar waar de aswolken uit de vulkaan met name het luchtvaartverkeer in Europa aan de grond hield, daar breken de IJslanders zelf hun hoofd over de vervuiling die de eruptie in hun land teweeg heeft gebracht. Vele plaatsen in het zuiden hebben te kampen met een aanzienlijke neerslag van as en stof. Vooral agrariërs zijn getroffen en afgelopen woensdag berichtten we al over de mogelijke gevolgen van deze grijze deken over akkers en velden. De grootste schade is aangericht op de boerderijen die gedurende de eerste dagen van de vulkaanuitbarsting werden getroffen door overstromingen. Massa's water verspreidden zich over het gebied nadat een eruptie onder de gletsjer was begonnen. Thorvaldseyri is een bekende boerderij in het zuiden. Boer Ólafur Eggertsson was bezig met maisvelden te experimenteren. Nu praten hij en zijn collega's uit de buurt over de verkoop van vee, omdat er na deze zomer niet genoeg hooi in voorraad zal zijn. Anderen zijn vastbesloten door te vechten ondanks dat de 'hete adem' van de vulkaan hun bedrijven heeft getroffen. Onderwijl zijn meer dan 100 vrijwilligers van het IJslandse Rode Kruis, de IJslandse hulpdienst ICE-SAR, leden van Jeep Club 4x4 en van een speciale groep op Facebook gestart met het schoonmaken van boerderijen en opknappen van andere klussen.

Rust
De bulderende berg zelf lijkt wat tot rust te zijn gekomen en stoot nu voornamelijk lava (20 tot 40 ton per seconde) uit in plaats van as. Toch bestaan er vooralsnog geen indicaties dat de eruptie in een eindfase is gekomen. Wel gaat morgen Keflavík, de luchthaven van de hoofdstad Reykjavik, weer open nadat deze wegens overtrekkende aswolken afgelopen vrijdag voor al het vliegverkeer was gesloten.

"Yo, I forgot the yoghurt..."

REYKJAVIK - Dag in, dag uit struikelen journalisten over de naam van de IJslandse vulkaan, Eyjafjallajökull. Maar nu is er eindelijk een foefje voor de juiste uitspraak...

Wat zijn wij bij DeNoordse.nl blij dat we schrijvende journalisten zijn en zodoende geen microfoon hoeven te hanteren. Het juist spellen van de naam van de vuurspuwende berg is al een hele opgave, laat staan het uitspreken ervan. Veel verslaggevers worstelen tevergeefs wanneer ze over de vulkaan berichten en sommige gefrustreerde nieuwslezers zijn al overgegaan om de berg gewoon 'De Vulkaan' te noemen. Een journaliste van de Amerikaanse nieuwszender CNN heeft de tongverlammende naam inmiddels ook opgegeven en zegt nu simpelweg 'Bob' tegen het bulderende gevaarte. Desondanks zijn er volhouders te vinden. Volgens een halsstarrige Amerikaanse verslaggever kan Eyjafjallajökull het beste worden getraind met de uitdrukking: "Yo, I forgot the yoghurt..." Erg nuttig inderdaad voor radio- en tv-journalisten. Wellicht kan iemand ons hier op de redactie nu helpen aan een ezelsbruggetje voor de correcte schrijfwijze.

Aswolk sluit nu ook luchthaven Reykjavik

REYKJAVIK - Nadat een groot deel van de Europese luchthavens vanwege de aswolken waren gesloten, was het vanmorgen de beurt aan Reykjavik Keflavík Airport om de start- en landingsbanen voorlopig buiten werking te stellen.

Nog altijd stoot de vulkaan bij de gletjser met de tongbrekende naam, Eyjafjallajökull, wolken as uit in de atmosfeer. Maar de wind is intussen wel gedraaid. In plaats van naar het Europese continent wordt de vulkanische stof nu over Zuidwest-IJsland geblazen. En dat is precies waar de internationale luchthaven van de hoofdstad Reykjavik zich bevindt. Alle buitenlandse vluchten van Icelandic Airlines, Icelandair en Iceland Express zijn dan ook tot nader order geannuleerd. Het vliegveld voor binnenlandse vluchten in Reykjavik was eveneens enige tijd dicht, maar werd later vandaag toch weer opengesteld. Verscheidene arriverende vluchten vanuit het buitenland zijn de afgelopen uren op andere, kleinere luchthavens van de eilandnatie geland. Overige Scandinavische vliegvelden zijn trouwens weer volledig in bedrijf. Alleen in het zuiden van Zweden zorgen slierten aswolk nog voor beperkt luchtvaartverkeer.

Vliegongeval
Vlakbij het dorp Emäsalo, in het zuiden van Finland, stortte aan het einde van de ochtend een Piper Arrow neer. Bij het ongeluk met het vliegtuigje kwam één van de twee inzittenden om. Of de crash is veroorzaakt door asrestanten in de lucht is nog niet bekend. Wel beweert een Finse luchtvaartdeskundige dat het vandaag erg slecht weer was om te vliegen. In de lucht zouden nog altijd vulkanische stofdeeltjes hangen waardoor vliegen een levensgevaarlijke onderneming kan zijn.

Eruptie vulkaan moeilijke tijd voor IJslandse boeren

REYKJAVIK - Neerslag van as door de uitbarsting van de vulkaan Eyjafjallajökull vormt een bedreiging voor boerenbedrijven in IJsland. Dikke lagen stof op de akkers kunnen mislukte oogsten veroorzaken.

Aslagen van meer dan tien centimeter dikte betekenen gevaar voor de gewassen op IJslandse boerenakkers. De as die door de vulkaan de atmosfeer werd ingeblazen en gedeeltelijk neerkwam in de omgeving is veel fijner dan de stof die in 1947 en 1970 viel tijdens de eruptie van de Hekla, de grootste en bekendste vulkaan van het land. Wanneer deze as nat wordt, krijgt het de dichtheid van klei uit een gletsjer en indien deze dik genoeg is, bestaat er een grote kans dat gewassen wordt verstikt. Volgens agrarische adviseurs moeten boeren nu hun productie van voeder opvoeren. Op boerderijen waar de meeste as is neergekomen, dient het vee naar andere gebieden te worden overgebracht.

Voorgoed

Mocht de neerslag van as blijven aanhouden, dan kunnen bepaalde boerderijen zelfs voorgoed worden gesloten. Kristinn Stéfansson, een landbouwer uit Raufarfell, heeft deze rigoureuze stap inmiddels genomen. "Ik had geen keuze. Een dikke laag natte, harde as bedekt de akkers. De velden zijn verwoest, de productie van hooi gaat dit jaar gewoon niet lukken." Eerder al had Stéfansson een deel van zijn veestapel naar het slachthuis gestuurd. De komende dagen volgt de rest. Zelf verwacht hij dat hij volgend jaar niet meer in Raufarfell woont. Ook al stoot de vulkaan momenteel niet veel as meer uit, toch wordt de aanwezige stof in de lucht over de landbouwgronden verspreid. Dat kan overigens ook een positieve invloed hebben. Daar waar de aslagen dunner zijn dan tien centimeter heeft de stof juist een voordelige impact. Wanneer de as de grond intrekt, fungeert deze als compost en komt dat de teelt van gewassen alleen maar ten goede.

Aswolk boven Zuid-Scandinavië

GOTENBURG - Terwijl het luchtvaartverkeer in West- en Centraal-Europa langzaam maar zeker weer op gang begint te komen, is de nieuwe aswolk uit IJsland boven het zuiden van Noorwegen en Zweden gearriveerd.

Nadat Noord-Europese vliegmaatschappijen de afgelopen dagen voorzichtig aanvingen met het uitvoeren van hun lijnvluchten, moest vandaag weer een scala aan luchthavens op slot. Vandaag kwam de vulkanische wolk uit Eyjafjallajökull aan boven het zuidelijke deel van Zweden. Direct gingen onder de lijn Strömstad-Stockholm alle vliegvelden dicht. Alleen in het noorden van Scandinavië en op grote hoogten in het zuiden blijft luchtvaartverkeer mogelijk. Ook de Deense luchthaven Kastrup, de grootste van Noord-Europa, houdt vannacht de start- en landingsbanen gewoon open. Hetzelfde geldt voor Gardermoen, de luchthaven van Oslo, ondanks dat de wolk vanavond boven de hoofdstad lag. Wel heeft de IJslandse vulkaan vannacht weer meer rook en as uitgestoten waardoor de Noord-Europese luchtvaartautoriteiten nog nauwer een oogje in het zeil houden.

Noodlandingen

Ofschoon de controles van het door de vulkanische stof geteisterde luchtruim streng blijven, lijkt toch een aantal vliegtuigen van slag te zijn. Binnen een tijdsbestek van 24 uur had de Noorse firma Widerøe te maken met liefst drie noodlandingen. Maandagochtend moest een toestel, een Dash 8, op weg van Sandnessjøen naar Bodø op één motor landen nadat de piloten een indicatie hadden gekregen over problemen met de oliedruk in een van de twee motoren. Deze motor werd vervolgens uitgeschakeld en het vliegtuig met zeventien passagiers aan boord landde zonder moeilijkheden. Vannacht kreeg dezelfde machine opnieuw problemen met de oliedruk. Dit keer was dat tussen Narvik en Andenes. Wederom maakte het toestel met tien inzittenden een voorzorgslanding in Bodø. Vanmiddag kreeg een ander Widerøe-vliegtuig panne. Dit toestel vloog tussen Trondheim en Bodø toen de piloten een storing in het remsysteem ontdekten. Ongeveer halverwege, in Brønnøysund, werd het vliegtuig veilig aan de grond gezet.

Nieuwe stofwolk op weg naar Noorwegen

REYKJAVIK/OSLO - Op het moment dat diverse Scandinavische landen voorzichtig vliegtuigen de lucht insturen, is een nieuwe aswolk vanuit IJsland op weg naar Noorwegen.

Wederom heeft de IJslandse vulkaan Eyjafjallökull een nieuwe wolk as en stof - en zelfs groter dan de eerdere wolk - de atmosfeer ingeblazen. Door een aanhoudende noordwestenwind drijft de rookmassa nu richting het Noorse vasteland. Grote delen van het luchtruim boven Noorwegen was voor het vliegverkeer geopend, maar kunnen door de vooruitzichten vanmiddag alweer worden gesloten. De prognose is dat de nieuwe wolk allereerst het zuiden van Noorwegen bereikt en zich vanaf woensdag over de rest van Scandinavië verspreidt. Ook in Zweden hadden meerdere luchtvaartmaatschappijen hun toestellen weer de lucht ingestuurd. In ieder geval kon er ten noorden van de hoofdstad Stockholm alweer worden gevlogen. Maar eveneens hier ziet het ernaaruit dat veel luchthavens vanwege de nadere aswolk de gates andermaal moeten sluiten.

Optimistischer
De Finnen lijken iets optimistischer. Volgens voorspellingen gaat de luchthaven van Helsinki vanavond weer open voor luchtreizigers. Weerberichten spreken over het verdwijnen van de stofwolk in de richting van Estland. De Finse luchtvaartmaatschappij Finnair overweegt momenteel om boven de aswolk, op een hoogte van tien tot twaalf kilometer, te gaan vliegen. Het bedrijf heeft tevens besloten om gestrande reizigers een handje te helpen. Passagiers zullen per boot en bus via de Estische hoofdstad Tallinn naar Berlijn worden gebracht. Vanaf Berlijn moeten reizigers dan weer hun eigen weg vervolgen.

Vulkanische as, een minuscule sloper

GOTENBURG - Europa is geheel in de ban van aswolken uit de vulkaan bij de gletsjer Eyjafjallajökull in IJsland. Het luchtvaartverkeer ligt al dagen stil. Maar waarom is dit vulkanische materiaal eigenlijk zo riskant?

We hebben allemaal de prachtige beelden gezien van de hoestende en proestende vulkaan in het zuiden van IJsland. Omvangrijke grijze en zwarte rookpluimen banen zich een weg van de krater naar de atmosfeer richting het Europese continent. Vliegtuigen staan aan de grond genageld, terwijl veerbootrederijen en spoor- en busmaatschappijen gouden tijden doormaken. Vulkanische as is letterlijk een minuscuul verschijnsel met grote consequenties. De materie bestaat uit steengruis en glas, tefra genoemd, en gewoonlijk kleiner dan twee milimeter in doorsnede. Behalve dat deze stof begrijpelijkerwijze ongezond is voor levende wezens, vormen de asdeeltjes een groot gevaar voor motoren. Onder andere die van vliegtuigen.

Schurende effect
De as kan het luchtvaartverkeer op meerdere manieren schade toebrengen. Het schurende of zelfs slopende effect van de deeltjes in de lucht kan resulteren in het feit dat vensters van de cockpit beschadigd raken. Dit kan in het slechtste scenario de piloten het zicht ontnemen. Ook bestaat er kans op het dusdanig toetakelen van het toestel dat het draagvermogen wordt aangetast of dat het vliegtuig uit balans raakt. Vulkanische stof kan tevens belangrijke instrumenten, zoals sensoren, verstoppen. Hierdoor krijgen piloten verkeerde informatie over bijvoorbeeld de hoogte en snelheid van het vliegtuig. Een ander risico is dat de radiocommunicatie tussen cockpit en verkeersleiding wordt verstoord, omdat de asdeeltjes elektrisch geladen zijn. As en stof kunnen tevens tevens grote schade aan vliegtuigmotoren veroorzaken. Wanneer stukjes vulkaangesteente in de turbines terechtkomen, smelten ze door de hoge temperatuur samen met de rotorbladen en andere bewegende delen. De gevolgen zijn niet zelden desastreus: instabiele motoren en in het ergste geval een algehele stop van de voortstuwing in de lucht.

As uit IJslandse vulkaan gevaar voor paarden

REYKJAVIK - IJslandse paardeneigenaars zijn vanochtend speciaal gewaarschuwd: de neerslag van as kan een gevaar voor hun dieren vormen.

In een persbericht van de Voedings- en Diergeneeskundige Autoriteiten in IJsland worden paardenhouders opgeroepen op hun hoede te zijn voor door de vulkaan uitgestoten as. Daar waar grote hoeveelheden neerkomen, dienen paarden naar binnen te worden gehaald. Volgens de weervoorspellingen bestaat het grootste risico voor neerslag van as in de provincie Rangávallasýsla met de actieve vulkaan bij de gletsjer Eyjafjallajökull. Voor de paarden is het gevaarlijk de as in te ademen, met stof verontreinigd water te drinken en voeder met asdeeltjes te eten. In dat geval moeten de dieren binnen worden verzorgd indien ze niet naar veiligere locaties kunnen worden overgebracht. Paarden werden aan het einde van de negende eeuw speciaal door de Noorse Vikingen naar IJsland gebracht. Al honderden jaren wordt dit ras gefokt zonder dat er paarden van buitenaf aan te pas komen. Intrigerend is dan ook dat de IJslander direct van het Europese oerpaard afstamt.