Deur naar onderhandelingen Icesave weer op kier?

REYKJAVIK - Wellicht komen de regeringen van IJsland, Nederland en Groot-Brittannië spoedig uit hun impasse over Icesave. Volgens een IJslandse krant staan nieuwe onderhandelingen voor de deur.

Gisteren kwam Vidskiptabladid met het bericht dat Nederlandse en Britse onderhandelaars de IJslandse regering een nieuwe kans hebben geboden om de Icesave-problematiek op te lossen. Volgens de krant is dit voorstel veel beter dan het 'allerlaatste bod ' dat de landen dit voorjaar deden. De afgevaardigden hebben het kabinet in Reykjavik laten weten dat wanneer IJsland akkoord zou gaan met het voorstel dat de huidige patstelling tussen de drie landen snel tot het verleden zal horen. Volgens de bronnen waar de krant zich op baseert, zou dit betekenen dat IJsland een bedrag van tussen 200 en 333 miljoen euro aan Nederland en Groot-Brittannië moet overmaken. Het vorige bod lag nog op 733 miljoen euro. Voorwaarde is wel dat de Noord-Europese republiek het bedrag in één keer kan voldoen, anders moet de openstaande schuld door de ineenstoring van het IJslandse bankwezen alsnog volledig worden afgelost. Een ander criterium is dat alle partijen in het IJslands parlement, Althing, instemmen met het aanbod.

President
Het nieuws lijkt een positieve wending in de langslepende affaire. Maar een eenvoudig akkoord over het voorstel valt evenwel niet te verwachten. Eerder deze week liet de IJslandse president Ólafur Ragnar Grímsson zich in de Chinese krant Global Times namelijk ontvallen dat zijn land de Icesave-schulden helemaal niet zou moeten betalen. Hij vindt dat de spaarders zelf de schuld dienen te dragen. "Mensen die hun geld bij een private bank inleggen, moeten zich realiseren dat het een private bank is. Het is geen staatsgeleide bank. En de Europese regelgeving voor private financiële instellingen is gefundeerd op de grondregel dat daarvoor geen bankgarantie van de staat geldt. Het zou oneerlijk zijn dat het volk van IJsland, mensen die in boerendorpen of kustgemeenschappen wonen, onderwijzers, verpleegkundigen, artsen of fabrieksarbeiders op zouden moeten draaien voor schulden die een failliete private bank achter zich laat. Deze mensen hebben nooit van de bank geprofiteerd. Terugbetaling zou dan ook niet juist zijn", verwoordde Grímsson zijn mening in het vraaggesprek.

IJsland stap dichter bij EU-lidmaatschap

REYKJAVIK/BRUSSEL - Leiders van landen in de Europese Unie (EU) staan op het punt het startsein te geven voor toetreding van IJsland.

In een voorstel voor een verklaring die tijdens een EU-topvergadering komende donderdag wordt voorgelezen, staat dat de Unie heeft besloten om onderhandelingen voor toelating van IJsland van start zullen gaan. De verklaring werd gisteren uitvoerig doorgenomen door alle EU-ministers van Buitenlandse Zaken die overigens het belang onderstreepten dat IJsland zijn financiële systeem op orde brengt. Veel Britse en Nederlandse spaarders verloren hun spaartegoeden toen de IJslandse bank Icesave in het najaar van 2008 over de kop ging. Zowel Groot-Brittannië als Nederland heeft ermee ingestemd de onderhandelingen over de toelating niet te blokkeren. Beide landen zeggen genoeg garanties te hebben dat IJsland zijn terugbetalingsverplichtingen zal nakomen. Naar schatting zullen de onderhandelingen tussen de één en twee jaar in beslag nemen. Dat een toetreding in een dergelijk korte tijd kan plaatsvinden, komt doordat IJsland al lid is van de Europese Economische Ruimte (EER) en het paspoortverdrag Schengen.

Britse en Ierse luchthavens dicht door IJslandse vulkaan

REYKJAVIK - Vandaag hebben Britse en Ierse luchtvaartautoriteiten andermaal vliegvelden gesloten in verband met de aswolk uit de IJslandse vulkaan Eyjafjallajökull.

Het overwaaien van een nieuwe stofwolk uit IJsland heeft weer directe consequenties voor het vliegverkeer in Europa. Onder de luchthavens die werden stilgelegd bevinden zich Manchester en Dublin, behorend tot de twintig drukste van het continent. In Noord-Ierland werd het luchtvaartverkeer zelfs volledig gestopt. Het vliegverbod werd in de loop van vandaag verlengd en naar verwachting zijn de meeste luchthavens tot 03:00 uur vannacht dicht. Die van Dublin houdt zelfs tot morgenochtend 11:00 uur de gates op slot. Vooralsnog heeft het vliegverbod geen invloed op de grote luchthavens van Londen, maar het Britse ministerie van verkeer heeft er voor gewaarschuwd dat het mogelijk is dat de maatregel tot dinsdag van kracht blijft en dat de hoofdstedelijke start- en landingsbanen dan kunnen worden gesloten.

Oud-directeur Kaupthing Bank wegens fraude gearresteerd

REYKJAVIK - Hreidar Már Sigurdsson, de voormalige directeur van de IJslandse Kaupthing Bank, is aangehouden op verdenking van valsheid in geschrifte.

In oktober 2008 gingen banken als Landsbanki en Kaupthing over de kop. Door deze faillissementen raakten talloze spaarders in onder meer Nederland en Groot-Brittannië hun tegoeden bij Icesave kwijt. Sigurdsson is de eerste ex-banktopman die door een speciale openbaar aanklager ter verantwoording wordt geroepen voor dit financiële wanbeleid. Hem wordt verduistering, valsheid in geschrifte en overtreding van de wet op handel in aandelen voor eigen gewin ten laste gelegd. Een extreme neiging tot expansie, slecht toezicht van bovenaf en belangenverstrengeling lagen aan de basis van de val van de banken in IJsland. In april kwam een vernietigend rapport naar buiten over de rol van IJslandse bankiers en politici ten tijde van de crisis.

IJslandse vulkaan weer actiever

REYKJAVIK - Na een relatief rustige periode is de activiteit van de IJslandse vulkaan Eyjafjallökull de voorgaande dagen opnieuw toegenomen.

De gletsjervulkaan in het zuiden van IJsland lijkt wederom net zoveel as de lucht in te blazen als aan het begin van de eruptie. Het afgelopen etmaal is een grote wolk as uit de krater opgestegen. De uitbarsting heeft met een aanzienlijke kracht plaats en wordt met het uur explosiever. Gisteren nog bereikte de aswolk een hoogte van tienenhalve kilometer en rees vannacht nog eens ruim zes kilometer verder. Vandaag zijn monsters van de as genomen teneinde de chemische samenstelling te bepalen. "De aswolk heeft dezelfde hoogte bereikt als gedurende het eerdere stadium van de uitbarsting", zegt geofysicus Freysteinn Sigmundsson van de universiteit van IJsland. "Maar de dichtheid van de wolk is lager. Ik ga ervanuit dat de activiteit van de eruptie de komende dagen ongeveer hetzelfde zal zijn." De stofwolk zal vermoedelijk in zuidelijke of zuidwestelijke richting drijven en kan daardoor voor problemen zorgen voor vluchten van en naar Ierland en Groot-Brittannië. Afgelopen nacht meldden de Britse luchtvaartautoriteiten nog dat er zich geen as in het luchtruim bevond en vandaag waren hier dan ook alle luchthavens weer open.

Handelslustige Vikingen komen weer tot leven

ALE - Scandinaviërs en handeldrijven zijn als twee handen op een buik. De Vikingen vormen daarvoor wellicht het beste voorbeeld. In het Zweedse Ale kwamen dit weekeinde honderden middeleeuwse kooplieden bijeen als startsein voor een gloednieuw seizoen vol Vikingcultuur.

Zonder gekheid. We voelen ons bijna bezwaard wanneer we met de auto het provisorische parkeerterrein van Ale vikingagård, het plaatselijke Vikingdorp, oprijden. Overal waar je kijkt, lopen middeleeuwse Scandinaviërs. Met of zonder zwaard. Sommigen uitgedost in prachtig gedecoreerde jurken en mantels, anderen juist in een eenvoudige boerenplunje. Aan fraaie hoofddeksels schort het ook nergens. En daar kuieren wij, in spijkerbroek en winterjas met sjaal, mobiele telefoon en fotocamera. Nee, per slot van rekening verschijnen Suske en Wiske ook nooit zonder aangepaste mode bij de teletijdmachine van professor Barabas. Waarom wij dan wel? Voor de volgende keer dus maar even bij de kostuumverhuur langs. Want het allermooiste is uiteraard om volledig in de menigte op te gaan. Een Vikingmarkt bezoek je immers niet iedere dag.

Striemende wind
Ondanks de lage temperatuur en een striemende wind is het een drukte van jewelste in het themapark van Ale. "We hebben dit weekend 400 Vikingen en 90 markttenten op het terrein", vertelt Tina Friis Hallberg van Ale vikingagård. Breed glimlachend verklaart ze dat er ook bij haar Nederlands bloed door de aderen stroomt. Haar eerste achternaam verraadt dat de oorsprong Friesland moet zijn geweest. Aan het begin van de negentiende eeuw trokken zeven broers van de Friese Waddeneilanden op verzoek van Napoleons vooraanstaande veldmaarschalk Jean Babtiste Bernadotte, de latere Zweedse koning Karel XIV Johan, naar Noord-Europa. Daar verspreidden deze ambachtslieden zich over de Scandinavische landen. Een van de mannen, Tina's voorvader, vestigde zich in Zweden.

Vikingvrouw
"We hebben nooit precies uitgezocht hoe het zit, maar ik zou dolgraag nog eens naar Nederland willen..." Niettemin vervolgt ze als volledig uitgedoste Vikingvrouw haar rondleiding over het complex. Ongetwijfeld had ze duizend jaar geleden hier stevig de touwtjes in handen gehad. Vrouwen stonden in het tijdperk der Vikingen (790-1100) in hoog aanzien. Terwijl hun mannen de baas waren op zee en aan de kust van tal van landen, waren de vrouwen dat aan het thuisfront. Teruggekomen van de vaart hadden de kerels nog maar weinig in de melk te brokkelen. Desalniettemin waren de Vikingen - naast meesterplunderaars en potige huisvrouwen - vooral uitstekende handelaars. "Als start van de seizoensopening van ons themapark organiseren we dan ook ieder eerste weekend van mei een echte Vikingmarkt", knikt Tina. "Het is al het vijfde jaar dat we dit doen en elke keer groeit het aantal aanmeldingen. Maar we houden het nu bij maximaal 400 kooplui, anders wordt het straks zo'n massafestijn."

Toevalligheid
De plek van het Vikingpark is geen toevalligheid. Op steenworpafstand van de ingang werd in 1933 het allereerste Vikingschip in Zweedse bodem gevonden en uitgegraven. De overblijfselen en voorwerpen die naar boven kwamen, worden nu permanent tentoongesteld in het stadsmuseum van Gotenburg. Nog eens twee vaartuigen liggen op dezelfde plaats te wachten op (eventueel) archeologisch bodemonderzoek. In deze omgeving zijn jaar in, jaar uit grote hoeveelheden artefacten gevonden die getuigen van een dynamisch Vikingverleden. Hier langs de Göta älv, de rivier die het Kattegat met het grote Vänermeer verbindt, bestonden meerdere nederzettingen van de Vikingen. Stuk voor stuk stammen die wereldzeeën overstaken en handelsbetrekkingen aanknoopten.

Tissø
Het huidige themapark is een reconstructie van een dergelijke Vikingsamenleving. Als voorbeeld voor het complex keken de ontwerpers naar de resultaten van opgravingen die archeologen uitvoerden bij het meer Tissø, in het westen van het Deense Seeland. Daar kwam een complete Vikingnederzetting aan het licht. Woningen en andere constructies uit deze buurtschap worden nu één voor één nagebouwd. Onder andere een langhuis, een langgerekte woning, vormt inmiddels fier het hart van de nederzetting. Daaromheen staan tientallen tenten en kraampjes. Antieke klederdracht, opstijgende rook en een mengelmoes van geuren en kleuren bieden de bezoeker direct een heerlijk middagje middeleeuws marktslenteren. Keramiek, sieraden, leder, textiel, wapens, kruidenzalven, etenswaren; niets lijkt hier in deze openluchtwinkel te ontbreken. Op een veldje, net even buiten de nederzetting, klinken strijdleuzen en wapengekletter. Daar trainen vervaarlijk uitziende Noormannen met zwaarden, lansen, bijlen en schilden. Binnen de omheining schieten Robin Hood-achtigen met pijl en boog, terwijl een groepje jongelui zich bezighoudt met een voorloper van wat wij kennen als verspringen.

Gerookte worst

Binnen in het langhuis zitten Vikingen bij een knus vuur gemoedelijk te babbelen en knabbelen op een stukje gerookte worst. Anderen verkopen zelfgemaakte kaas, brood en textiel. Kinderen - uiteraard ook gekleed in de trend van eeuwen geleden - spelen met een houten bordspel. "Het leuke van de Vikingcultuur is dat die nog steeds over heel Noord-Europa leeft", gaat Tina verder. "Naast Zweden krijgen we ook steeds aanvragen uit Denemarken, Noorwegen en een paar uit IJsland en Groot-Brittannië. Je ziet echt dat het iets is wat mensen verbindt. Sommigen zijn zo fanatiek dat ze alle Vikingmarkten en -festivals door heel Scandinavië afreizen. De ambachtslieden die bij ons hun producten verkopen, mogen dat gewoon doen zonder dat ze er voor hoeven te betalen. We vragen ook geen commissie en we bieden ze gratis avondeten aan en ze mogen kosteloos op ons terrein kamperen. Het enige dat ze betalen, zijn drankjes en tussendoortjes. De sfeer is altijd geweldig."

Noorse Vikingen
Een van de buitenlandse gezelschappen wordt gevormd door Kai Ringsrud, Arnt Andersen en Elsa Aarum. Deze Noorse Vikingen komen uit Østfold, nu een provincie van Noorwegen waar volgens een geschiedkundige theorie de originele Vikingen vandaan kwamen. De drie zijn onmiskenbaar apetrots op hun komaf en doen actief mee in een vereniging. "Alles wat je hier ziet, maken we helemaal zelf", vertelt Kai, een doorgewinterde Viking met bontmuts, baard en een kippenpoot als talisman om zijn nek. Meteen geeft hij een korte uitleg over zijn koopwaar van onder meer gereedschappen, houten kistjes, dierlijke slagtanden en gehaakte banden. "Het is prachtig hoe onze voorvaderen hun gebruiksvoorwerpen en kleding maakten. We vinden het dan ook belangrijk om deze vaardigheden aan volgende generaties door te geven. Je zou eens langs moeten komen bij ons in Noorwegen, er valt nog veel meer te zien." Of wellicht... te horen. Kai tovert namelijk een hoorn tevoorschijn en onder luid geschal nemen we afscheid van de Vikingmarkt. Terug naar onze teletijdmachine op vier wielen.

Noren kopen Zweden op

OSLO - De financiële crisis heeft hard toegeslagen in het Zweedse bedrijfsleven. Maar daar waar de een zijn dood, de ander zijn brood betekent, staan de Noren klaar om ondernemingen in hun buurland over te nemen.

Noorwegen passeerde Groot-Brittannië vorig jaar als het Europese land dat de meeste Zweedse bedrijven opkoopt. Eén van de grote acteurs op dat toneel is de Noorse miljardair Peter Stordalen. Zijn hotelketen Choice nam het Zweedse Nordic Hotels over dat daarmee aan de andere kant van het Scandinavisch Hoogland mee ging in de statistieken over Noorse bedrijfsaankopen. Ironisch genoeg is het een Zweedse bedrijfsmakelaar, Anecta Företagsförmedling, die tezamen met het Britse Translink International statistieken aanlegde over de verkoop van ondernemingen tussen verschillende landen: de Anecta Merger Index (AMI). Alle verkopen van beursgenoteerde reuzen tot aan middelgrote, niet-beursgaande maatschappijen staan op deze lijst. "De Noorse economie zit al tijden stevig in het zadel en met name de sterke Noorse kroon heeft ertoe bijgedragen dat investeringen goedkoper zijn", zegt Anecta-directeur Lars af Ekensta. "We zien dat de gemiddelde waarde van de opgekochte bedrijven vorig jaar met ten minste 35 procent is gedaald. De interesse voor het overnemen van bedrijven is dan ook zeker de laatste maanden gestegen. Er zijn meer ondernemingen die jacht maken op het doen van overnames. In deze markt zit geld. Zelfs banken staan open om nieuwe financieringen te bespreken."

IJsland wil nieuwe overeenkomst Icesave-terugbetalingen

REYKJAVIK - De IJslandse regering wil zo snel mogelijk met Nederland en Groot-Brittannië om de tafel over de Icesave-perikelen. Na het massale 'nee' gisteren in het referendum over het eerdere akkoord is het land er alles aan gelegen fluks een oplossing te vinden.

Samen met zijn Nederlandse en Britse collega-ministers van Financiën, respectievelijk Jan Kees de Jager en Alistair Darling, wil de IJslandse bewindsman Steingrimur Sigfusson definitieve afspraken voor de Icesave-terugbetalingen. Volgens Darling stelt zijn land zich soepel op teneinde een nieuwe overeenkomst met IJsland te sluiten. "Het belangrijkste punt voor ons is dat we ons geld terugkrijgen. Als het gaat om de voorwaarden, dan zijn we bereid flexibel te zijn", zegt hij in een interview met de Britse omroep BBC. "Ik denk dat er geen twijfel is dat we ons geld terugkrijgen. Ik ben bereid met IJsland te praten over de voorwaarden en condities, net zoals de Nederlandse overheid." Voor de terugbetaling verlangden Nederland en Groot-Brittannië in eerste instantie nog 5,5 procent rente. Vervolgens deden ze IJsland een verbeterd voorstel, maar ook daar gingen de IJslanders niet mee akkoord.

IJslanders stemmen tegen Icesave-akkoord

REYKJAVIK - Zoals het er nu naar uitziet, heeft bijna de gehele stemgerechtigde bevolking van IJsland zich vandaag in een referendum negatief uitgelaten over de eerder gesloten Icesave-deal.

Eind vorig jaar werd tussen IJsland enerzijds en Nederland en Groot-Brittannië aan de andere kant afspraken gemaakt over een compensatieregeling. Na het faillissement van de bank Icesave in oktober 2008 raakte 3,8 miljard euro aan spaartegoeden zoek. Nederland en Groot-Brittannië besloten hun ingezetenen schadeloos te stellen en het geld op IJsland te verhalen. De betrokken landen sloten een overeenkomst die echter door het veto van de IJslandse president Olafur Ragnar Grimsson werd verworpen. Tot woede van het Nederlandse en Britse kabinet. Daarop schreef de regering een referendum uit om de bevolking aan het woord te laten. Volgens de eerste tellingen heeft maar liefst 98 procent van de IJslanders 'nee' gezegd tegen de afspraken.