Scheepswrak Åland herbergt ook eeuwenoud bier

MARIEHAMN - Eerst vonden duikers een forse lading stokoude champagne. Nu blijkt dat het scheepswrak bij de Finse eilandengroep Åland tevens een lading bier aan boord heeft.

De euforie onder de duikers die deze zomer een scheepswrak ontdekten nabij het eiland Fögö in het zuiden van Åland en vervolgens stuitten op een flinke hoeveelheid flessen champagne was uiteraard groot. Maar toen het team vorige week aanving met het bergen van de alcoholische schat werd de stemming nóg beter. Een feeststemming welhaast, omdat ze tijdens de werkzaamheden ook nog eens flessen tegenkwamen die sterk op bier leken. Toen één van de flessen door een barst in het kwetsbare glas kapot ging, werd hun vermoeden bevestigd. "Dit is met alle waarschijnlijkheid het oudst bewaarde bier ter wereld", zegt Rainer Juslin, afdelingschef bij het regiobestuur van Åland. Deskundigen hadden onderwijl al geconcludeerd dat de gevonden champagne inderdaad het predikaat langst bewaarde mousserende wijn waar het bestaan van bekend is, mag dragen. Juslin: "We kunnen dus constateren dat we nu zowel de oudste champagne als de oudste bierflessen van de wereld in ons bezit hebben." De waarde van de champagne wordt geschat op enkele tienduizenden euro's per fles. Vooralsnog bestaat er nog geen zekerheid over de ouderdom van het scheepswrak. Kenners vermoeden dat het uit de eerste helft van de negentiende eeuw stamt.

Wereldprimeur kunst Bob Dylan in Kopenhagen

KOPENHAGEN - Denemarken heeft met de opening van een tentoonstelling van de schilder- en tekenkunst door muziekicoon Bob Dylan dit weekend een regelrechte wereldprimeur.

Het nationale Deense kunstmuseum (Statens Museum for Kunst) te Kopenhagen opent deze zaterdag Dylans expositie die bestaat uit een collectie nog ongetoonde kunststukken, te weten 40 acrylschilderijen en acht potloodtekeningen. De werken verhalen over de indrukken - mensen, plaatsen en gebeurtenissen - die de muzikale meester opdeed tijdens zijn reizen naar Brazilië. In persoonlijke gesprekken met Kasper Monrad, de conservator van het kunstmuseum, doet hij uit de doeken graag in het Zuid-Amerikaanse land te vertoeven. De expo draagt dan ook een toepasselijke naam: The Brazil Series. Bob Dylan is voorts van mening dat hij via zijn muziek niet alles kan vertellen wat hem bezighoudt en daarom veel energie steekt in zijn schilderkunst. Op deze wijze werkt hij al zijn gehele, lange loopbaan. Echter, het is nu voor het eerst dat zijn creatieve uitingen op canvas en papier op grotere schaal onder de aandacht worden gebracht. De tentoonstelling in Kopenhagen valt te bewonderen tot en met 30 januari 2011.

Scheepswrak geeft oudste champagne ter wereld prijs

MARIEHAMN - Een bubbeltoast op zijn 18de eeuws, nu kan het voor Christian Ekström. De duiker van de Finse eilandengroep Åland vond in een scheepswrak flessen champagne, vermoedelijk uit de jaren 1770 en daarmee de oudste ter wereld.

Niemand had enig idee wat er aan boord van het gezonken vaartuig aanwezig was. Het schip was te klein en lag te diep. Maar uiteindelijk werd het wrak de grootste ontdekking van deze tijd in de wateren van Åland. "Ik kreeg de positie van een visser die iets op de bodem had zien liggen. Dus pakten we mijn boot, voeren rond en zochten met de echolood (instrument om vanaf het water de diepte te bepalen, red.)", vertelt Ekström die samen met drie kompanen de zoektocht op zich nam. Nadat er vervolgens op 55 meter diepte iets op het display was verschenen, besloten ze een duik te maken. "In de duisternis zagen we plotseling een masttop tevoorschijn komen en vervolgens nog een. Het schip had twee masten! Ik focuseerde me direct meer en we gingen door met onze afdaling." Het wrak was inderdaad uniek, bijna geheel intact. Alleen de boegspriet was losgeraakt en lag op de bodem en de achterplecht had het ongeluk niet overleefd. Maar in de kombuis was de volledige inventaris nog aanwezig en het fornuis zag er nauwelijks beschadigd uit. Hier stuitte het duikersteam op de intrigerende vondst: een groot aantal onbeschadigde flessen champagne. "Het zicht was slecht, maximaal twee meter", gaat Ekström verder. "Het duurde even om je te oriënteren en alle indrukken in je op te nemen. Daarna begonnen we met het documenteren van het wrak. Een fles is een goede indicator van tijd en uit ervaring zag ik dat de flessen veel ouder waren dan ik ooit had gedacht." Vermoedelijk gaat het hier zelfs om de oudste flessen champagne ter wereld.

Drinkbaar
Gewoonlijk gaat wijn na het bottelen niet langer mee dan circa 25 jaar. Slechts enkele soorten wijn van speciale druiven en bij bepaalde vulprocedures kunnen ruim 50 jaar lang drinkbaar blijven. Maar een zeer klein aantal flessen heeft een houdbaarheidsdatum van meer dan een eeuw. Het wereldrecord staat momenteel op 184 jaar. De oudste, nog drinkbare champagne zit in twee flessen die in 1825 werden gebotteld. Vorig jaar werd één van de flessen - met veel bombarie - in Groot-Brittannië ontkurkt. Aan de wal op Åland werd één van de vondsten juist met weinig spektakel geopend. "Er bestaan oude wijnen die verstopt hebben gelegen in allerlei grafelijke residenties rondom in Europa en daar zijn heel wat zoete wijnen gevonden, alleen niet van deze soort", zegt Carl-Jan Granqvist, Zweeds wijnkenner. "Deze fles heeft zo diep gelegen en in zo'n lage temperatuur dat de atmosfeer binnenin geheel onveranderd is gebleven. Tegelijkertijd heeft de druk in de fles er voor gezorgd dat het zoute water niet binnen kon dringen. Het is slechts champagne die op deze manier goed blijft. Er zijn wel eens vaten cognac aan boord van gezonken schepen gevonden, maar daar was de inhoud bedorven door het zeewater. Zelf heb ik nog nooit een mousserende wijn gezien die zo oud is."

Oorsprong
Op het ogenblik heeft een Frans laboratorium een fles in onderzoek teneinde diens oorsprong vast te stellen. Met enig geluk kan men het exacte jaartal achterhalen en misschien zelfs tot welke specifieke leverantie de flessen behoorden. De interesse vanuit Frankrijk is groot. Indien de inhoud echte champagne betreft, dus afkomstig uit de regio Champagne, dan gaat het hier om een moeilijk te overtreffen wereldrecord. Richard Juhlin, een andere Zweed, wordt beschouwd als een van de meest prominente champagne-experts. Hij schreef zes boeken over de sprankelende wijnsoort en houdt overal lezingen. "Het anker op de kurk vertelt mij dat dit een Veuve Clicquot is. Dat zou fantastisch zijn. Dit merk werd vanaf 1772 geproduceerd en al direct werd deze champagne voor ten minste tien jaar opgeslagen. Dat zou betekenen dat het schip op zijn vroegst niet vóór 1782 gezonken kan zijn. Het zou ook nog een Blanquette de Limoux kunnen zijn, maar met 98 procent zekerheid kan ik zeggen dat we hier een Veuve Clicquot hebben. Er waren bovendien niet zoveel merken die toentertijd werden geëxporteerd. Clicquot bestond al toen de derde grootste producent werd gestart, dus alles lijkt te kloppen."

Astronomisch
Volgens Juhlin is de waarde van de flessen astronomisch hoog. "Als de inhoud is wat ik vermoed, dan gaat het nu alleen nog om de hoeveelheid. Indien men kan bewijzen dat het Veuve Clicquot uit die tijd is, dan zijn de flessen meer dan 50.000 euro per stuk waard. Dat houdt uiteraard in dat de conditie van de champagne door experts veilig wordt verklaard. Het is definitief de oudste champagne die op deze wereld bestaat."

Geliefde schuurtje Zweden viert 30 jaar

STOCKHOLM - Op bezoek in Zweden ontkom je er niet aan: de friggebod. Het kleine schuurtje viert dit jaar zijn 30ste verjaardag en mag met recht een stukje cultuur worden genoemd.

Op 1 januari 1980 mochten de Zweden voor het eerst legaal een constructie van maximaal tien vierkante meter neerzetten zonder dat daarvoor een bouwvergunning nodig was. De hervorming werd een daverend succes en de friggebod verscheen massaal ten tonele. "Mensen komen nog steeds naar me toe om me te bedanken", zegt Birgit Friggebo, de toenmalige minister van Volkshuisvesting en aan wie het schuurtje zijn naam te danken heeft. In 2008 kwam een verruiming van de toegestane oppervlakte waarop gebouwd mocht worden. Het maximale areaal ging naar vijftien vierkante meter en de interesse onder de Zweden groeide alleen maar verder. Volgens friggebod-producent Jabo uit de zuidelijke regio Småland komt de helft van zijn omzet uit de kleine schuurtjes. "Nu tijdens het hoogseizoen hebben we dagelijks 25 tot 30 volle vrachtwagens op de weg rijden. Mensen gebruiken de schuurtje voor vanalles, van gastenhuisjes en ateliers tot tienerkamers en repetitielokalen", vertelt Ulric Bergenholtz, directeur van Jabo. Birigt Friggebo zelf vindt dat we van het succesvolle idee kunnen leren. "Misschien hoeft men niet overal regels voor te hebben, maar mensen hun eigen verantwoordelijkheid laten nemen. Dan komt het wel goed", zegt de oud-bewindsvrouwe die zelf een friggebo op het platteland als gastenhuisje heeft.

Titelprolongatie voor Finse vrouwsjouwer

SONKAJÄRVI - Het jaarlijkse wereldkampioenschap Vrouw Sjouwen is net als vorig jaar gewonnen door de Finnen Taisto Miettinen en zijn partner Kristiina Haapanen.

In Finland zijn de wintermaanden ijskoud en aardedonker. Het kan in deze hoek van Europa zo erg zijn dat bij het aanbreken van de zomer dan ook alle remmen spontaan losgaan. Behalve de titelstrijd Vrouw Sjouwen, kennen de Finnen namelijk eveneens de kampioenschappen moerasvoetballen, bessenplukken, luchtgitaarspelen, saunazitten, muggen doodslaan en mobiele telefoons werpen. Om maar een paar knotsgekke voorbeelden te noemen. Dit weekeinde was het echter weer de beurt aan de mannen met sterke schouders. Bij elkaar participeerden 55 stellen uit 15 landen. Taisto Miettinen sjouwde Kristiina Haapanen in deze thuiswedstrijd rond over het parcours van 253,5 meter in een tijd van één minuut en vijf seconden en werd daarmee net als in 2009 de snelste vrouwendrager. Zijn prijs: het gewicht van zijn eega in liters bier. Het kampioenschap is gefundeerd op de legende van Herkko Rosvo-Ronkainen. Deze negentiende eeuwse rover was afkomstig uit de omgeving van Sonkajärvi en werd gevreesd voor het feit dat hij vrouwen uit naburige dorpen meepikte en hen dragend op zijn vluchtweg vervoerde.

Laatste vuurtorenwachter IJsland met pensioen

STOKKSEYRI - Ondanks de financiële crisis gaat IJsland stug door met moderniseren. Nu zwaait de allerlaatste vuurtorenwachter van het noordelijk gelegen Scandinavische land af.

Even ten oosten van het dorp Stokkseyri, aan de zuidwestkust van IJsland, staat de vuurtoren Knarrarósviti. In 1939 bracht Sigurdur Pálsson als tienjarig jongetje de mannen die de 26-meter hoge betonnen kolos bouwden glazen melk. Zijn vader was hier de vuurtorenwachter en Sigurdur trad uiteindelijk in zijn voetsporen om decennialang te zorgen voor het navigatielicht dat zeeschepen langs de kust loodste. Allengs werd zijn voornaamste functie het onthalen van toeristen die de vuurtoren kwamen bekijken. Maar tijden zijn veranderd. De IJslandse overheidsdienst voor maritieme zaken stuurt Sigurdur nu met pensioen. Overigens tot zijn grote spijt. "De nieuwe technologie op schepen en in vuurtorens heeft ons vuurtorenwachters overbodig gemaakt, behalve dan voor het ontvangen van toeristen", vertelt de oudgediende. Ieder jaar komen tegen de 1000 mensen de Knarrarósviti bezoeken. Maar toegang tot de vuurbaak is vanaf heden helaas verleden tijd.

Noors cultureel erfgoed is schroot in Zweden

STRÖMSTAD - In Noorwegen staat het op de lijst voor cultureel erfgoed, maar de Zweden zien het oude vaartuig m/s Hamen liever vandaag dan morgen nog op de schroothoop.

Met ingang van juli zou de Hamen eigenlijk moeten zijn verdwenen uit Hälle, de haven van het Zweedse Strömstad aan het Iddefjord dat de grens vormt tussen Noorwegen en Zweden. De Noren maken evenwel geen haast met het wegslepen van het zwaar door corrosie aangetaste schip. In Noorwegen heeft de m/s Hamen namelijk de status verworven van cultureel erfgoed, ofwel een overblijfsel uit het verleden dat interessant is voor toekomstige generaties. Vijf jaar geleden werd het schip eigendom van een Noorse stichting die van plan was om het op te knappen. Maar ruim drie jaar lang ligt Hamen nu al afgemeerd langs een berg in het Iddefjord, terwijl stootkussens zijn aangebracht om te voorkomen dat het vaartuig slagzij maakt. Ironisch genoeg is kort geleden de tot op de draad versleten Noorse vlag op de achterplecht vervangen door een gloednieuw exemplaar. De bewoners van deze omgeving raken steeds meer geïrriteerd over het feit dat er niets wordt ondernomen en ze opgezadeld zitten met het roestige uitzicht. Bovendien maken ze zich zorgen over de consequenties voor het milieu, omdat er olie in het fjord zou lekken. De stichting heeft vooralsnog niets gebruikt van de twee miljoen Noorse kronen (ruim 250.000 euro) die ze als subsidie had gekregen van de Noorse Raad der Antiquiteiten voor het wegslepen van de Hamen. In plaats daarvan is de vereniging bij de regering in Oslo in beroep gegaan tegen de voorwaarden die aan de ontvangst van het geld verbonden zijn. Zolang deze zaak speelt, blijft het schip in het fjord liggen.

Dienst
De m/s Hamen werd in 1949 in Engeland gebouwd en was tussen 1960 en 1996 in dienst op de Noord- en Oostzeevaart. Het is in deze regio het laatst overgebleven schip van het soort kustvaarders dat tussen de jaren 30 tot ver in de jaren 70 in bedrijf was. De Noorse overheid beschouwt het daarom ook als een waardevol restant van vroegere dagen. Na 1996 kwam het handelsvaartuig eerst in Zweedse handen terecht en zou het worden gesloopt. Maar vanaf 2004 kocht de bovengenoemde Noorse stichting het met als doel het in Noorwegen te laten restaureren.

Axl Rose 'eert' Noorwegen: kleedt zich in Zweedse vlag

OSLO - Axl Rose, de excentrieke zanger van de legendarische rockband Guns N' Roses, heeft geen goede beurt gemaakt in Noorwegen door tijdens een concert in een Zweedse vlag voor zijn publiek te verschijnen.

Tijdens een optreden in het muziekcentrum Spektrum in de hoofdstad Oslo kwam Rose het podium op met een vlag om zich heengeslagen. De bedoeling was om daarmee de stemming onder zijn fans te verhogen. Het idee achter het initiatief was natuurlijk uitstekend, ware het niet dat hij zich in plaats van in de Noorse nu in een Zweedse vlag had gekleed. "De mensen waren razend", vertelt concertganger Kenneth Lauveng. "Hij liep er zeker een minuut in rond voordat hij hem achter het podium gooide. Maar hij gaf geen commentaar over zijn fout en zong gewoon verder." Ondanks dat de Noren en Zweden op politiek niveau uitstekend met elkaar overweg kunnen, zien inwoners van beide landen elkaar niet altijd als even goede kameraden. Je zou het een haat-liefdeverhouding kunnen noemen. Hoe de vlaggenblunder overigens kon plaatsvinden, weet alleen de Amerikaanse band. Mogelijk hebben de muzikanten Noorwegen - dat in het Zweeds als 'Norje' wordt uitgesproken - zich vergist met het Zweedse plaatsje Norje waar Guns 'N Roses volgende week op het muziekfestijn Sweden Rock Festival zal staan. Wie weet waanden de bandleden zich inmiddels al in Zweden...

Aanslag huis Lars Vilks met brandbom

HÖGANÄS - Onbekenden hebben in het Zweedse Höganäs een aanslag gepleegd op het huis van Lars Vilks. De cartoonist was op dat moment zelf niet thuis.

De daders sloegen diverse vensters aan diggelen en wierpen brandende flessen naar binnen. Bij de voorgevel ontstond een klein vuur dat na enige tijd vanzelf weer doofde. Wanneer de aanslag precies plaatshad, is niet bekend. Vilks was gisteravond om half elf de deur uitgegaan en een kennis van hem ontdekte de schade vanochtend. De tekenaar peinst er nu over om te verhuizen. Anders moet er volgens hem een alarmsysteem komen teneinde zijn woning te beschermen. Het huis staat op het platteland, maar volgens hem is het niet zo eenvoudig de weg erheen te vinden. "Ik kan hier 's nacht niet zijn", reageert Vilks. "Dat lijkt me niet zo'n goed idee wanneer er mensen rondlopen en met brandbommen gooien. Dit is nogal onaangenaam, maar het heeft me er wel sterker door gemaakt." De politie onderzocht het huis en stelde vast dat niemand binnen is geweest. Wel wordt de aanslag geclassificeerd als poging tot moord. Afgelopen dinsdag nog werd Lars Vilks tijdens een lezing in Uppsala aangevallen door een toehoorder. Dit gebeurde nadat hij een film vertoonde waarin een homostel met Mohammed-maskers op de liefde bedreef. Vilks is in moslimkringen al langere tijd een gehate persoonlijkheid vanwege de publicatie van zijn spotprenten over Mohammed.

Kunstenaar Lars Vilks aangevallen tijdens lezing

UPPSALA - Op de universiteit van Uppsala is de Zweedse kunstenaar Lars Vilks vanmiddag mishandeld. Terwijl hij een lezing hield, werd hij door een onbekende man aangevallen en gemolesteerd.

"De man zat op de eerste rij en kwam plotseling naar mij toegesneld. Hij gaf me een kopstoot en ik vloog tegen de muur waarbij ik mijn bril verloor", reageert een geschrokken Vilks. Volgens de kunstenaar behoorde de man tot een groep die de lezing probeerde te verstoren. Meteen na de overval werd Vilks in veiligheid gebracht. "Die man hoorde bij een groep moslims. Ze riepen 'Mohammed, Mohammed'." Tot zeker aan het begin van de avond was er tumult in de collegezaal. De politie van Uppsala bewaakte de voordracht en tijdens de commotie werd zelfs een agent mishandeld. Lars Vilks hield een toespraak over zijn eigen kunstwerken en het thema kunst en vrijheid van meningsuiting. "Mijn lezing in Jönköping werd eerder al stilgelegd voordat ik goed en wel kon beginnen en nu gebeurt er dit", zegt hij. "Ik word gestopt met fysiek geweld. Het is natuurlijk een probleem wanneer een volksmassa op deze wijze zijn zin krijgt." Het begin van Vilks lezing was nog rustig. Maar toen hij een film met een seksuele inhoud vertoonde, werd de sfeer grimmig. Lars Vilks is de afgelopen maanden meerdere keren het doelwit geweest van geweldadige acties door islamitische extremisten. Alles hangt samen met de publicatie door de tekenaar van karikaturen die de profeet Mohammed afbeelden als rotondehond.

Nederlandse lezers verslinden Scandinavische thrillers

GOTENBURG - Spannende boeken uit Noord-Europa zijn een hit. In ten minste één op tien Nederlandse huishoudens werd afgelopen jaar een Scandinavische thriller gelezen. Of beter gezegd: verslonden...

Volgens de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) zijn Nederlanders echt in de ban van misdaadverhalen afkomstig uit het hoge noorden. Bijna één op de vijf titels in de Top 60 van bestverkochte boeken in dit genre is van de hand van Noord-Europese auteurs. Wie anders dan Stieg Larsson voert deze verkooplijst aan, zoals blijkt uit Dossier Juni - Maand van het Spannende Boek 2010, welke is gebaseerd op verkoopcijfers van enquêtebureau GfK Retail & Technology Benelux B.V. De boeken uit Larssons Millennium Trilogie bezetten plaats 1, 3 en 4 en daarmee was de inmiddels overleden Zweedse auteur de bestverkopende schrijver op de Nederlandse boekenmarkt. Van alleen al het eerste deel in de trilogie, Mannen die Vrouwen Haten, zijn ruim 800.000 exemplaren over de toonbank gegaan. Volgens de Stichting CPNB verslinden Nederlandse lezers omdat Noord-Europese thrillers uitblinken in realisme. "Het is er altijd koud en er zijn genoeg afgelegen plekken om te kunnen moorden", meent programmaleidster Esther Scholten.

MØRD en DØDSLAG
Onder de naam MØRD en DØDSLAG wordt op dinsdag 1 juni de Maand van het Spannende Boek voor het vierde achtereenvolgende jaar geopend. Het feest vindt plaats in de Melkweg te Amsterdam en staat, zoals de naam al doet vermoeden, in het teken van de Scandinavische misdaadliteratuur. Diverse noordelijke schrijvers, onder wie Maj Sjöwall en Jens Lapidus, zullen hier aanwezig zijn.

Noorse metalband beboet voor spelen op kerkhof

FINNSNES - Het opnemen van een muziekvideo op een begraafplaats is een Noorse metalband letterlijk duur te komen staan. De leden van Sanity Shed moeten ruim 3800 euro aan boete betalen.

Op het betreffende kerkhof van de gemeente Lenvik in Noord-Noorwegen nam de band in juli vorig jaar een videoclip op voor de single van hun nieuwe album. Maar de kerkvoogd kon dit muzikale uitstapje niet waarderen en deed bij de politie aangifte voor verstoring van de rust op de dorpse dodenakker. Vandaag kregen band en videoregisseur hun straf uitgedeeld: een boete van bij elkaar 30.000 Noorse kronen. De muzikanten reageren teleurgesteld over het vonnis. "Het is oké dat we deze straf hebben gekregen", zegt bassist Eskild Endrerud. "Maar we zijn het niet eens met de hoogte van de boete. We kunnen het ons niet veroorloven om hiervoor de bandkas te gebruiken, dus moeten we het uit eigen zak betalen." Hij benadrukt dat ze te goeder trouw hebben gehandeld toen ze de videoclip opnamen. "We dachten dat het in orde was zolang we de graven met rust lieten. Dat deden we ook en daarom zijn we verbaasd dat de boete zo hoog uitviel", verklaart Endrerud die bovendien bevestigt dat de band de geldstraf gewoon zal voldoen.

Prefentief
De toenmalige kerkvoogd Ivar Bjørkås, die aangifte deed van het opzienbarende optreden door Sanity Shed, meent dat hij geen andere keuze had dan de politie in te schakelen. Hij hoopt dat de boete een preventief middel voor de toekomst betekent. "Het was niet zozeer mijn bedoeling om iemand gestraft te krijgen, maar ik hoop dat mensen hierdoor leren wat op een kerkhof wel en niet door de beugel kan."

De Kleine Zeemeermin op avontuur in China

KOPENHAGEN - De belangrijkste bezienswaardigheid van Denemarken, de Kleine Zeemeermin, is opnieuw op avontuur. Ze reist momenteel naar China om daar Wereldtentoonstelling 2010 in Shanghai verder op te fleuren.

Als architect van het Deense paviljoen op de Expo mag Bjarke Ingels zich het brein achter het uitje van het beeld noemen. Tijdens een vorige reis naar de Volksrepubliek kwam hij namelijk het leerplan tegen van de Chinese volksschool. Dit curriculum bevatte drie verhalen van de dichter An Tu Sheng, Chinees voor 'leraar van vrede en mededogen; in het Westen beter bekend als Hans Christian Andersen, de beroemde sprookjesauteur. "Alle 1,3 miljard Chinezen zijn in feite opgegroeid met De Nieuwe Kleren van de Keizer, Het Meisje met de Zwavelstokjes en De Kleine Zeemeermin", vertelt Ingels. "Het is een belangrijk onderdeel van de Deense cultuur dat is geïntegreerd in de Chinese en daarom leek het ons een natuurlijke stap om het beeld daarheen te sturen."

Deense Volkspartij

Maar niet iedereen is even goed te spreken over het tijdelijke optreden van de zeemeermin in het Verre Oosten. Onder andere de Deense Volkspartij (Dansk Folkeparti) protesteerde tegen de uitlening van 's lands kleinood. Volgens de rechtse politici hadden bijvoorbeeld ook de Verenigde Staten het nooit goedgekeurd wanneer het Vrijheidsbeeld uit New York zou worden gehaald. Voor Bjarke Ingels was het echter niet te verkroppen indien slechts een replica van het beeld zou zijn opgestuurd. "In plaats van de Chinezen op te zadelen met propaganda - iets waar ze al meer dan genoeg van hebben - over hoe leuk het is in Denemarken, willen we ze een échte ervaring aanbieden. En het ultieme symbool van die echtheid is de oorspronkelijke zeemeermin."

Thema

Het thema van de Expo luidt 'De Duurzame Stad'. Daarom zal het Deense paviljoen ook voorzien zijn met fietspaden en fietsen die gratis door het publiek kunnen worden gebruikt. Tegelijkertijd mogen bezoekers een duik nemen en rond de Kleine Zeemeermin zwemmen in een bassin gevuld met meer dan een miljoen liter water uit de haven van Kopenhagen. Gedurende de tijd dat het beroemde beeld acte de presence geeft in Shanghai zal een werk van de Chinese kunstenaar Ai Weiwei in Langelinie in Kopenhagen te zien zijn. Weiwei is bekend van het ontwerpen van stadion het Vogelnest dat tijdens de Olympische Spelen van 2008 werd gebruikt. Het kunststuk dat hij heeft gemaakt voor Kopenhagen, is een soort videoinstallatie. Hierop valt straks de reis van de Kleine Zeemeermin van de Deense hoofdstad naar Shanghai te volgen. Met camera's en een internetverbinding worden bovendien bewegingen en veranderingen in zowel Kopenhagen als Shanghai geregistreerd. Het idee achter deze opzet is dat de Kleine Zeemeermin tijdens haar verre reis steeds in de haven aanwezig zal zijn. Naar verwachting komt het sprookjesfiguur in het najaar weer terug naar Denemarken.

Astrid Lindgrenprijs voor Kitty Crowther

VIMMERBY - De Belgische schrijfster en illustratrice Kitty Crowther heeft de Astrid Lindgrenprijs, de belangrijkste kinderboekenprijs ter wereld, gewonnen.

"Dit voelt geweldig. Ik ben er alleen niet zeker van of ik weet wat er gebeurd is, ik voel me zo trots", luidde haar eerste reactie. De Belgische werd in 1970 geboren uit een Britse vader en Zweedse moeder. Ze is slechthorend, iets wat ook haar manier van boeken schrijven heeft beïnvloed. "Ik geloof dat ik op een verschillende wijze zie en hoor vergeleken met andere mensen. Je kunt zeggen dat ik een soort van vreemdeling ben. Ik ben niet geheel Zweeds, niet geheel Brits en niet geheel Belgisch." De Astrid Lindgrenprijs - in het leven geroepen ter ere van de wereldbefaamde Zweedse schrijfster - wordt sinds 2003 uitgereikt. Bij deze onderscheiding kan de winnaar 5 miljoen Zweedse kronen (ruim 500.000 euro) tegemoet zien.

Lovend

De jury drukte zich lovend uit over het werk van de schrijfster c.q. illustratrice: 'Kitty Crowther is de meesteres van de lijn, maar ook van de sfeer. Ze beheerst, verandert en vernieuwt het verhaal in het prentenboek. In haar wereld staat de deur tussen fantasie en werkelijkheid wagenwijd open. De aanhef is voorzichtig en persoonlijk, maar de inwerkingen zijn sterk en met haar diepe inleving met degenen die het moeilijk hebben, toont ze de manieren waarop zwakte kan worden omgezet in kracht. Humanisme en mededogen dringen door en komen in haar kunstenaarschap samen.'

ABBA verovert plek in Rock 'n' Roll Hall of Fame

NEW YORK - Als het al niet officieus was, dan is het nu wel officieel: ABBA is onsterfelijk. De legendarische Zweedse popgroep heeft een plek verworven in de Rock and Roll Hall of Fame.

Benny Andersson en Anni-Frid Lyngstad waren van de oorspronkelijk vierkoppige band aanwezig in het New Yorkse hotel Waldorf Astoria waar de bijschrijving plaatsvond. Enthousiast reageerde het tweetal op de ceremonie. "Wat een fantastische avond, wat een eer. Agnetha en Björn konden vanavond helaas niet komen, maar ze doen jullie de groeten", zei Anni-Frid Lyngstad en moest ook even kwijt dat er zeer waarschijnlijk nooit sprake zal zijn van een reünie van ABBA. Naast haar stond een zichtbaar geëmotioneerde Benny Andersson die ook een woordje deed. "We hadden hier nooit gestaan dankzij anderen die al eerder waren uitgekozen, zoals bijvoorbeeld Chuck Berry. ABBA is het resultaat van de Amerikaanse muziek, maar ook van de melancholieke Zweedse volksmuziek. Je kunt het zien in de ogen van Greta Garbo en zelfs in de films van Ingmar Bergman." Direct na zijn speech nam Andersson plaats achter de vleugel en begeleidde zangeres Faith Hill die een toepasselijke hit van ABBA zong: 'The winner takes it all.'

Traditionele Deense keuken opnieuw in trek

KOPENHAGEN - Denen beginnen zo langzamerhand de buik vol te krijgen van fastfood. De nieuwe trend is een terugkeer naar een oude, want nu wordt de vroegere Deense cuisine weer populair.

Gisteren ontving wederom een Deens restaurant, AOC in Kopenhagen, een felbegeerde Michelin-ster als beloning voor het serveren van overheerlijke spijzen. Oude Deense recepten en ingrediënten zijn eenvoudigweg 'in'. Zelfs het allereerste recept van Denemarken, ongeveer 700 jaar geleden opgetekend, is een bron van inspiratie. "De Deense keuken kan heel fijn en elegant zijn", zegt voedingshistorica Bi Skaarup die cursussen in het bereiden van historische voeding geeft. Volgens haar bestond er honderd jaar geleden een enorm scala aan gerechten waarvoor uitsluitend Deense bestanddelen werden gebruikt. Maar met de komst van de industrialisatie en globalisering moest eten plotseling gemakkelijk, snel en goedkoop worden. "Het was verre van prestigieus om thuis uitgebreid te gaan kokerellen. Belangrijker was dat wat je kookte snel op tafel stond." Toch wint de oude, traditionele Deense kookkunst nu met rasse schreden aan terrein. De nieuwe culinaire mode valt te danken aan restaurants rondom in Denemarken. Veel eethuizen hebben Franse gerechten van hun menukaart geschrapt en de ruimte overgedaan aan Deense delicatessen.

10.000 kilometer op de foto

ROTTERDAM - Fotograaf Jens Fink-Jensen is geïnspireerd door de kust, die hij als Deen altijd van nabij heeft gekend. Nu exposeert hij met zijn tentoonstelling De Westkust van Europa in het Maritiem Museum Rotterdam.

Voor zijn werk legde Jens Fink-Jensen een afstand af van 10.000 kilometer tussen het Deense Skagen en Gibraltar. Als kustreiziger ervaart hij de vele verschillen in het landschap die het logische gevolg zijn van klimaat, cultuur, politiek en historie. Maar daarnaast ziet hij de opvallende gelijkenissen van wat je een ‘kustcultuur’ zou kunnen noemen. Een cultuur die geen rekening houdt met opgelegde landsgrenzen. De kust roept bij iedereen bepaalde gedachten en herinneringen op. De een denkt terug aan een onbezorgde vakantie in zijn jeugd, de ander aan dat briljante idee dat hij tijdens een strandwandeling kreeg.

Strandpaviljoen
In de tentoonstelling kunnen bezoekers zich met hun gedachten terugtrekken in het abstracte strandpaviljoen, hun herinneringen toevertrouwen aan het gastenboek of een ansichtkaart versturen met daarop een van de foto’s uit de expositie. Fink-Jensen (1956) is fotograaf, schrijver, componist, dichter, architect en multimediaontwerper. Hij heeft verschillende foto-exposities op zijn naam staan: Sydens Skibe (Schepen van het Zuiden), Beijing Ansigt (Zicht op Beijing) en OrdBilleder (Woordbeelden). De tentoonstelling valt tot en met 10 oktober in Rotterdam te bewonderen.

'Mannen die vrouwen haten' verovert Gouden Kever

STOCKHOLM - De film Män som hatar kvinnor (Mannen die vrouwen haten) heeft een Guldbagge, Gouden Kever, in de wacht gesleept voor beste Zweedse speelfilm.

Op het Zweedse Guldbaggegala in Stockholm waren het er overeens: 'Mannen die vrouwen haten' was de productie van het jaar. Het gelijknamige boek van de inmiddels overleden schrijver Stieg Larsson stond aan de basis van de over heel Scandinavië razend populaire film. Een maand na de première op 25 februari 2009 waren al 1,8 miljoen mensen de bioscoopkassa's gepasseerd. Ook actrice Noomi Rapace, die een van de hoofdrollen vertolkt, nam een Gouden Kever mee naar huis. Samen met de publieksprijs veroverde 'Mannen die vrouwen haten' derhalve drie Gouden Kevers. De regie van de film was in handen van de succesvolle Deense regisseur Niels Arden Oplev.

George Clooney

Met het Guldbaggegala in volle gang, arriveerde elders in Zweden, in het noordelijk gelegen Östersund, de Amerikaanse acteur George Clooney. De openingsscène van de nieuwe film The American speelt zich af in Singsjön in de provincie Jämtland. Clooney heeft er blijkbaar zin in. Na aankomst op het vliegveld van Östersund grapte hij met de aanwezige pers en gooide met sneeuwballen. De Zweedse media loopt al weken warm voor het bezoek van de Amerikaanse ster.

Kritiek op wijlen Zweedse auteur Stieg Larsson

STOCKHOLM - De in 2004 overleden schrijver Stieg Larsson krijgt in een nieuw boek over zijn leven een veeg uit de pan. Kurdo Baksi, auteur van de biografie, verwijt zijn vriend Larsson in zijn hoedanigheid als journalist onder meer gebrek aan objectiviteit.

Ook in de Lage Landen heeft Larsson inmiddels een flinke schare trouwe lezers. Zijn Millennium-trilogie viel bij het publiek goed in de smaak. De reeks bestaat uit drie boeken, Mannen die vrouwen haten, De vrouw die met vuur speelde en Gerechtigheid, en werden na de plotselinge dood van Stieg Larsson in november 2004 gepubliceerd en onder andere vertaald in het Nederlands. Vorig jaar nog verscheen van eerstgenoemde titel een verfilming onder de naam Millennium - Mannen die vrouwen haten. Maar zijn biograaf is duidelijk niet onder de indruk van Larssons loopbaan als journalist.

"Ik vond mijn vriend geen slechte journalist, maar hij was ook zeker geen hele goede", meent Baksi. In zijn biografie tekent hij op hoe Larsson in zijn tijd als redacteur bij het Zweedse persbureau TT werkte. Zo brak hij volgens Baksi de journalistieke regels door te schrijven over een doodsbedreiging die tegen hemzelf was gericht, zonder zijn eigen naam te vermelden. Kenneth Ahlborn, de voormalige chef van Larsson bij TT, en Larssons vriendin Eva Gabrielsson hebben zich furieus uitgelaten over de kritiek. Kurdo Baksi zegt bereid te zijn om het archief van TT om te spitten teneinde zo zijn gelijk te bewijzen.

Psychologische oorlog raast tussen Noorwegen en Zweden

GOTENBURG - Vlak voor het begin van de Olympische Winterspelen woedt er tussen Noorwegen en Zweden een psychologische oorlog. "Soms groei je door anderen neer te drukken."

Nog voordat er maar een schaats op het ijs van Vancouver is gezet, is de plaaggeest al uit de fles. In een filmpje dat onlangs op YouTube werd gezet, maakte de Noorse ski-equipe korte metten met de Zweedse winteratleten. De Noren zingen namelijk op denigrerende wijze over hun naaste buren. Op hun beurt pakken de Zweden vanavond Noorwegen terug. En dan niet alleen 's lands Olympische sporters. Nee, ook Alexander Rybak, winnaar van Songfestival 2009, en tv-presentator Fredrik Skavlan - nota bene een graag geziene gast op de Zweedse buis - krijgen ervanlangs tijdens het jaarlijkse sportgala op de Zweedse televisie.

Handschoen
"De handschoen is ons toegeworpen en wij zullen bovenop Noorwegen springen", legt gala-directeur Stephan Rimér uit. "Je kunt zeggen dat we het zat zijn." Eveneens zanger Magnus Uggla komt met een speciaal lied uit de verf. Zo drijft hij vanavond de spot met diverse bekende Noren en noemt hij het Noorse volk 'een stelletje vervloekte boeven'. Gala-presentator Peter Settman onderschrijft het treiteroffensief jegens het buurland. Lachend zegt hij: "De Noren hebben ons als natie beetgenomen, we kunnen nu niet stil blijven zitten. Soms groei je juist door anderen neer te drukken. Op de Olympische Spelen is het belangrijk dat we medailles pakken, maar het allerbelangrijkste is dat we Noorwegen verslaan..."