Zweeds ziekenhuis test baarmoedertransplantatie

GOTENBURG - In het Sahlgrenska academisch ziekenhuis van Gotenburg kan binnenkort de transplantatie van een menselijke baarmoeder werkelijkheid zijn.

Een nieuwe baarmoeder is een alternatief voor adoptie of de in Zweden verboden surrogaatmoeder. Wetenschappers aan het Sahlgrenska ziekenhuis beleefden deze zomer een doorbraak toen ze rattenbaarmoeders naar andere ratten transplanteerden. Vervolgens mochten de ratten paren en werden ze ook drachtig. "Het ging goed. Ze kregen jongen die tot dusver normaal lijken te zijn", vertelt projectleidster Liza Johannesson. Zelfs tests op muizen, schapen en varkens zijn goed geslaagd en op dit ogenblik worden transplantaties uitgevoerd op bavianen, omdat die meer op mensen lijken. Johannesson: "We zijn heel ver gekomen. De bavianen zijn hopelijk de laatste stap voordat we over kunnen gaan op mensen. We hopen dat dit binnen twee jaar werkelijkheid is."

Scandinavië
Volgens de onderzoekers zouden alleen al in Scandinavië naar schatting 10.000 vrouwen in aanmerking kunnen komen voor een baarmoedertransplantatie. Een transplantatie kan een uitkomst betekenen voor vrouwen die zonder baarmoeder zijn geboren of bij wie de baarmoeder operatief is verdwijderd vanwege ziekte of bloedingen tijdens een bevalling. Over een paar weken wordt in Gotenburg een eerste informatiedag gehouden voor vrouwen en hun familie. Volgens het ziekenhuis is de interesse groot. De onderzoekers richten zich overigens alleen tot vrouwen die geen kinderen kunnen krijgen. Ondanks al het goede nieuws wordt er gewaarschuwd dat de ingreep niet zonder risico's is. Bovendien betekent de transplantatie een uitdaging voor de medische ethiek. Er is speciale aandacht nodig voor degene die een baarmoeder doneert, degene die de baarmoeder ontvangt en zeker ook voor het toekomstige kind.

Ook reptielen zijn 's zomers geen welkome huisvriendjes

STOCKHOLM/GOTENBURG - Schildpadden in de metro, exotische slangen in het bos en hagedissen in een bloemenperk. Ook de minder gebruikelijke huisdieren worden in Zweden tijdens de zomermaanden door hun eigenaren aan hun lot overgelaten.

Niet alleen honden, katten, konijnen en goudvissen zijn de klos wanneer de baas of bazin met zomervakantie gaat. Reptielen worden net zo goed gedumpt. En dat is in Zweden niet anders. Tot nu toe heeft het Skansen-Akvariet, een verblijf voor tropische diersoorten, in Stockholm drie boa constrictors, een leguaan en 20 waterschildpadden gekregen die door hun eigenaren waren achtergelaten. "Waterschildpadden zijn leuk als ze zo klein zijn als een munt, maar wanneer ze groter worden, moeten ze eruit", zegt Jonas Wahlström van Skansen-Akvariet. "Mensen zouden eerst eens rustig moeten nadenken en een boek over het dier moeten kopen. Pas wanneer het boek is stukgebladerd door de kinderen kun je aanschaf overwegen." Het record onder gevonden reptielen is een vijf meter lange en 75 kilo zware python die een paar jaar geleden door bessenplukkers in het bos werd gevonden. De waterschildpadden zijn zowel in een snackbar als op een metrostation achtergelaten.

Zorgen
Maar Skansen-Akvariet kan niet voor de dieren zorgen. Meestal probeert men reptielen naar grotere dierentuinen te brengen die soms enkele exemplaren kunnen aannemen.De dierentuin van Kolmården krijgt veel telefoontjes van reptieleigenaren die hun bijzondere huisgenoten, vaak waterschildpadden, zat zijn. "In zeldzame gevallen nemen we een slang aan als we er eentje nodig hebben, maar meestal zeggen we nee", vertelt Calina Cederholm van Kolmårdens Tropikarium. Eveneens Nordens Ark (Ark van het Noorden) in Hunnebostrand krijgt dergelijke verzoeken van reptielenhouders. Maar ook daar worden geen huisdieren aangenomen. "We zijn een park voor dieren die met uitsterven worden bedreigd", zegt Tom Svensson, woordvoerder van Nordens Ark. "Indien we een dier binnenkrijgen dat iets onder de leden heeft, kan dat gevaarlijk voor onze eigen dieren zijn."

Gotenburg
In Gotenburg wil noch het Zeevaartmuseum noch het Universeum de ongewenste dieren hebben. "Maar we hebben buiten een vijver waar mensen hun schildpadden simpelweg in dumpen en dan draaien wij er toch voor op", verklaart Andreas Carlsson, dierenverzorger bij Universeum. "Ze worden dan in feite door het personeel geadopteerd."

Zweedse artsenbond: "Meer ziekenhuisbedden graag"

GOTENBURG - De belangenvereniging voor Zweedse artsen wil kortere wachttijden in de zorg. "De efficiency is niet genoeg. We hebben meer ziekenhuisbedden nodig."

In vergelijking met andere landen binnen de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) behoort Zweden tot de lidstaten met het laagste aantal bedplaatsen per 1000 inwoners. De verklaring hiervoor is de ontwikkeling van de geneeskunde en de toegenomen effectiviteit. Maar zowel de artsenbond als de gezondheidsraad in Zweden staat nogal kritisch tegenover de gevolgen. "Het was juist het tekort aan ziekenhuisbedden dat een paar weken geleden voor grote problemen zorgde op de acuutafdeling van Sahlgrenska in Gotenburg", aldus Eva Nilsson Bågenholm, voorzitster van de artsenvereniging. "Op maandagochtend na het Midzomerweekend lagen er twaalf ingeschreven patiënten op harde banken. Zij hadden nog steeds geen bed toegewezen gekregen. Dit had ik nog nooit eerder meegemaakt." Het lage aantal bedden in de zorg lijkt een bedreiging te vormen voor de zekerheid van patiënten. Niet zelden moeten mensen met minder dringende aandoeningen urenlang op de spoedafdeling doorbrengen voordat ze worden geholpen. Ook voor inmiddels opgenomen patiënten is het niet vanzelfsprekend dat ze snel aan de beurt zijn voor behandeling. "De risico’s worden groter als patiënten niet op de juiste zorgafdeling belanden. Er kan bijvoorbeeld een symptoom over het hoofd worden zien. Onze opdracht is juist om voor nieuwe patiënten te zorgen. Iedereen heeft recht op een ziekenhuisbed. De hoeveelheid bedden is extreem omlaaggegaan en bovendien zijn alle constant bezet. Toch blijft de vraag naar opnameplaatsen onverminderd groot."

Niet zo gemakkelijk
Maar zorginstellingen zelf menen dat het probleem niet zo gemakkelijk valt op te lossen. "We maken al gebruik van het maximaal aantal ziekenhuisbedden dat we hebben", zegt Lars Ekström, waarnemend directeur van Sahlgrenska ziekenhuis. "De artsenbond voert campagne voor meer bedden. Maar ik vind dit geen relevante actie nu we in een recessie zitten en daar dus geen geld voor is. Een ziekenhuisbed kost immers niet minder dan 1 miljoen kronen (ruim 100.000 euro, red.) per jaar."

Zweedse studie: verband tussen stress en dementie

GOTENBURG - Mensen op middelbare leeftijd die zich vaak gestrest voelen, hebben een grotere kans om later in hun leven dementie, met name alzheimer, te ontwikkelen. Dit hebben onderzoekers aan de universiteit van Gotenburg ontdekt.

Ondanks de opmerkelijke conclusie blijft het onduidelijk of het de stress zelf is die het risico vergroot, bijvoorbeeld door middel van invloed op hormonen en hart- en bloedvaten, of dat er een gemeenschappelijke factor bestaat achter de gevoeligheid voor zowel stress als dementie. Aan de studie, die de onderzoekers in het medisch wetenschappelijke tijdschrift Brain presenteren, hebben 1462 vrouwen als proefpersoon meegewerkt. Toen het onderzoek aan het einde van de jaren 60 begon, waren zij tussen de 38 en 60 jaar oud. Driemaal tijdens de 35 jaar dat de studie duurde, kregen ze vragen over psychologische stress. Bij in totaal 161 vrouwen openbaarde dementie zich en het risico was meer dan dubbel zo groot bij degenen die tijdens het onderzoek hadden opgegeven gestrest te zijn. Ook al zijn deze resultaten opzienbarend toch benadrukken de wetenschappers dat er meer studie nodig is teneinde het verband te bevestigen.

Ryanair start nieuwe lijndienst Noorwegen

EINDHOVEN/RYGGE - Vandaag startte Ryanair een gloednieuwe lijndienst vanaf Eindhoven Airport. Driemaal per week kunnen reizigers vliegen tussen de Brabantse stad en de Noorse luchthaven Oslo Rygge.

Moss Airport Rygge, op circa 70 kilometer ten zuiden van Oslo, is een van de snelst groeiende luchthavens van Noorwegen. Op het ogenblik staan dinsdag, donderdag en zaterdag op het rooster voor vluchten vanaf Eindhoven. Maar het is heel goed mogelijk dat er in het najaar meer reisdagen worden ingepland. "Ryanair vliegt gegarandeerd tot eind oktober naar Rygge", zegt Fons Latour van Eindhoven Airport. "Daarna hangt het uiteraard ervan af of de lijn rendabel genoeg is om te blijven bestaan. Maar als het zo gaat zoals met onze bestemming Stockholm Skavsta, dan kan het best zo zijn dat het aantal vluchten tijdens de winter wordt uitgebreid." Op de lijn Eindhoven-Stockholm Skavsta vliegen nu jaarlijks ruim 65.000 passagiers. Gedurende de zomermaanden kan er vier dagen per week worden gereisd en 's winters is dat zelfs zes dagen. "We verwachten dat Rygge 40 tot 45.000 reizigers per jaar zal trekken", vervolgt Latour. Volgens hem blijft Eindhoven Airport dynamisch kijken naar nieuwe bestemmingen in Noord-Europa. Zo staan bijvoorbeeld ook Helsinki, Kopenhagen en Gotenburg op de verlanglijst van de luchthaven.

Volvo definitief over in Chinese handen

GOTENBURG - Vandaag ondertekenden de Chinese autofabrikant Geely en het Amerikaanse Ford een overeenkomst over de verkoop van Volvo Car Corporation. Daarmee is de toekomst van het automerk voorlopig veiliggesteld.

"Dat wat goed is aan Volvo zullen wij beschermen. We zijn blij dat we deze overeenkomst hebben gesloten", reageerde Geely-oprichter en -eigenaar Li Shufu die zijn handtekening zette op het verkoopcontract. "Volvo blijft een zelfstandig bedrijf met een eigen hoofdkantoor gevestigd in Gotenburg." De Chinese automobielvervaardiger is van plan de huidige productieplaatsen in Zweden en het Belgische Gent te behouden. Tegelijkertijd wordt er gekeken naar mogelijkheden auto's te produceren in een nieuwe fabriek in China. Met de verkoop is een bedrag gemoeid van 1,8 miljard Amerikaanse dollar (circa 1,35 miljard euro). Dat is ver beneden de prijs van 6,45 miljard dollar die de Amerikanen in 1999 betaalden. Toch leek Ford daar niet mee te zitten. "We zijn tevreden. Het was toen een heel andere wereld", zei Lewis Booth, de financiële baas bij Ford. Het duurt echter nog even voordat alle zaken zijn afgerond. De partijen verwachten dat dit in het derde kwartaal van dit jaar zal geschieden.

Besparende leerlingen beloond met pannenkoeken

GOTENBURG - Om iets te doen aan de hoeveelheid eten die tijdens iedere lunch werd weggegooid, voerde een school in het Zweedse Gotenburg een beloningssysteem in voor leerlingen: pannenkoeken.

Indien de leerlingen hun hoeveelheid afval zouden halveren, dan zou de school op pannenkoeken trakteren. Aan de muur hing een diagram waarop de strijd tegen het weggooien van eten was te volgen. Het foefje werkte prima. Een paar weken geleden werd het doel van de actie bereikt en kregen de leerlingen hun beloofde pannenkoeken geserveerd. De school is nu zo enthousiast geworden dat er wordt beraadslaagd over nieuwe besparingsideeën.