Oorlogsveteranen Noorwegen furieus over zorgregels

OSLO - Honderden voormalige Noorse militairen demonstreerden vandaag in Oslo tegen de veteraanpolitiek van de regering Stoltenberg.

"Hier zitten hele sterke gevoelens in", sprak 79-jarige Halldor Hoftun, oudgediende van de Verenigde Naties (VN) en overhandigde tezamen met een 60-tal andere oorlogsveteranen zijn medailles aan een vertegenwoordiger van de Noorse regering. "Dit doe ik vanwege de behandeling die we hebben moeten doorstaan. Velen hebben nog steeds lichamelijke en geestelijke problemen." Hoftun behoort tot de groep oudere veteranen die volgens nieuwe directieven helemaal geen recht heeft op medische hulp. De bijna 200 oud-strijders verzamelden zich buiten het Noorse parlement, het Storting, met de leus: 'Dezelfde compensatie voor dezelfde wonden.' Het broeit aanzienlijk onder oorlogsveteranen in Noorwegen. De vroegere soldaten ergeren zich aan de verschillende regels die gelden voor verwondingen, welke respectievelijk voor dan wel na 1 januari van dit jaar tijdens stationering in het buitenland zijn ontstaan. Veteranen die voor de jaarwisseling gewond raakten, hebben niet dezelfde rechten op medische behandeling. Degenen die voor 1978 in dienst waren, krijgen zelfs helemaal geen hulp. Onder hen die slechtere zorg hebben gekregen, bevindt zich de 33-jarige UNIFIL-veteraan Lars Lundeker. Als negentienjarige was hij actief voor de VN in Libanon, maar heeft zich nog altijd niet kunnen aanpassen aan het normale leven en heeft continu psychische zorg nodig.

Eisen
Jan William Steen, woordvoerder van de veteranen, uitte tijdens de protestactie verscheidene eisen aan het adres van de landsbestuurders in Oslo. De oud-strijders willen onder meer dat de onderzoekstijd wordt verkort en dat de regels worden gewijzigd. Daardoor moeten de veteranen onder dezelfde voorwaarden zorg krijgen, los van wanneer ze eigenlijk hun verwondingen opliepen. Sverre Myrli, lid van het Storting, nam in opdracht van het kabinet in totaal 67 medailles in ontvangst. Hij beloofde dat de regering de regels opnieuw zal bekijken. Al eerder bekritiseerden Noorse en Deense oud-militairen hun regeringen vanwege diens gebrekkige interesse voor het veteranenvraagstuk. Ook in Denemarken hebben oorlogsveteranen gedreigd met het inleveren van hun onderscheidingen.

Zweedse studie: verband tussen stress en dementie

GOTENBURG - Mensen op middelbare leeftijd die zich vaak gestrest voelen, hebben een grotere kans om later in hun leven dementie, met name alzheimer, te ontwikkelen. Dit hebben onderzoekers aan de universiteit van Gotenburg ontdekt.

Ondanks de opmerkelijke conclusie blijft het onduidelijk of het de stress zelf is die het risico vergroot, bijvoorbeeld door middel van invloed op hormonen en hart- en bloedvaten, of dat er een gemeenschappelijke factor bestaat achter de gevoeligheid voor zowel stress als dementie. Aan de studie, die de onderzoekers in het medisch wetenschappelijke tijdschrift Brain presenteren, hebben 1462 vrouwen als proefpersoon meegewerkt. Toen het onderzoek aan het einde van de jaren 60 begon, waren zij tussen de 38 en 60 jaar oud. Driemaal tijdens de 35 jaar dat de studie duurde, kregen ze vragen over psychologische stress. Bij in totaal 161 vrouwen openbaarde dementie zich en het risico was meer dan dubbel zo groot bij degenen die tijdens het onderzoek hadden opgegeven gestrest te zijn. Ook al zijn deze resultaten opzienbarend toch benadrukken de wetenschappers dat er meer studie nodig is teneinde het verband te bevestigen.

Titelprolongatie voor Finse vrouwsjouwer

SONKAJÄRVI - Het jaarlijkse wereldkampioenschap Vrouw Sjouwen is net als vorig jaar gewonnen door de Finnen Taisto Miettinen en zijn partner Kristiina Haapanen.

In Finland zijn de wintermaanden ijskoud en aardedonker. Het kan in deze hoek van Europa zo erg zijn dat bij het aanbreken van de zomer dan ook alle remmen spontaan losgaan. Behalve de titelstrijd Vrouw Sjouwen, kennen de Finnen namelijk eveneens de kampioenschappen moerasvoetballen, bessenplukken, luchtgitaarspelen, saunazitten, muggen doodslaan en mobiele telefoons werpen. Om maar een paar knotsgekke voorbeelden te noemen. Dit weekeinde was het echter weer de beurt aan de mannen met sterke schouders. Bij elkaar participeerden 55 stellen uit 15 landen. Taisto Miettinen sjouwde Kristiina Haapanen in deze thuiswedstrijd rond over het parcours van 253,5 meter in een tijd van één minuut en vijf seconden en werd daarmee net als in 2009 de snelste vrouwendrager. Zijn prijs: het gewicht van zijn eega in liters bier. Het kampioenschap is gefundeerd op de legende van Herkko Rosvo-Ronkainen. Deze negentiende eeuwse rover was afkomstig uit de omgeving van Sonkajärvi en werd gevreesd voor het feit dat hij vrouwen uit naburige dorpen meepikte en hen dragend op zijn vluchtweg vervoerde.

West-Zweeds walvisskelet 14.000 jaar oud

STRÖMSTAD - Wegenbouwers in de West-Zweedse regio Bohuslän stuitten vorig jaar op het geraamte van een walvis. Nu hebben onderzoekers geconcludeerd dat het gaat om overblijfselen van maar liefst 14.000 jaar oud.

Het is een bijzondere geschiedenis. Walvisrestanten die een flink eind in het binnenland worden gevonden; toch niet iets dat geregeld voorkomt. Maar in Bohuslän kan het, want deze Zweedse streek bestond tijdens de oude steentijd - die duurde tot circa 10.000 jaar geleden - grotendeels uit eilanden. In april 2009 werd er even buiten Strömstad gewerkt aan snelweg E6 toen de bouwers in de klei de beenderen aantroffen. Aanvankelijk schatten zoölogen hun ouderdom op ongeveer 10.000 jaar. Maar nu, na gedegen analyse, hebben Zweedse en Engelse onderzoekers de tijdlijn nog eens 4000 jaar verder teruggeschoven.

Baai
Het skelet is afkomstig van een Groenlandse walvis en meet een lengte van 20 meter. Millennia geleden zwom het dier in deze buurt rond wat toen een 90-meter diepe baai van een ijszee was. Na zijn dood werden de botten door de luchtdichte kleilaag voortreffelijk geconserveerd. Straks wanneer de wegenconstructie achter de rug is, zal het skelet permanent op een recreatieplaats langs de weg worden tentoongesteld.