Scheepswrak geeft oudste champagne ter wereld prijs

MARIEHAMN - Een bubbeltoast op zijn 18de eeuws, nu kan het voor Christian Ekström. De duiker van de Finse eilandengroep Åland vond in een scheepswrak flessen champagne, vermoedelijk uit de jaren 1770 en daarmee de oudste ter wereld.

Niemand had enig idee wat er aan boord van het gezonken vaartuig aanwezig was. Het schip was te klein en lag te diep. Maar uiteindelijk werd het wrak de grootste ontdekking van deze tijd in de wateren van Åland. "Ik kreeg de positie van een visser die iets op de bodem had zien liggen. Dus pakten we mijn boot, voeren rond en zochten met de echolood (instrument om vanaf het water de diepte te bepalen, red.)", vertelt Ekström die samen met drie kompanen de zoektocht op zich nam. Nadat er vervolgens op 55 meter diepte iets op het display was verschenen, besloten ze een duik te maken. "In de duisternis zagen we plotseling een masttop tevoorschijn komen en vervolgens nog een. Het schip had twee masten! Ik focuseerde me direct meer en we gingen door met onze afdaling." Het wrak was inderdaad uniek, bijna geheel intact. Alleen de boegspriet was losgeraakt en lag op de bodem en de achterplecht had het ongeluk niet overleefd. Maar in de kombuis was de volledige inventaris nog aanwezig en het fornuis zag er nauwelijks beschadigd uit. Hier stuitte het duikersteam op de intrigerende vondst: een groot aantal onbeschadigde flessen champagne. "Het zicht was slecht, maximaal twee meter", gaat Ekström verder. "Het duurde even om je te oriënteren en alle indrukken in je op te nemen. Daarna begonnen we met het documenteren van het wrak. Een fles is een goede indicator van tijd en uit ervaring zag ik dat de flessen veel ouder waren dan ik ooit had gedacht." Vermoedelijk gaat het hier zelfs om de oudste flessen champagne ter wereld.

Drinkbaar
Gewoonlijk gaat wijn na het bottelen niet langer mee dan circa 25 jaar. Slechts enkele soorten wijn van speciale druiven en bij bepaalde vulprocedures kunnen ruim 50 jaar lang drinkbaar blijven. Maar een zeer klein aantal flessen heeft een houdbaarheidsdatum van meer dan een eeuw. Het wereldrecord staat momenteel op 184 jaar. De oudste, nog drinkbare champagne zit in twee flessen die in 1825 werden gebotteld. Vorig jaar werd één van de flessen - met veel bombarie - in Groot-Brittannië ontkurkt. Aan de wal op Åland werd één van de vondsten juist met weinig spektakel geopend. "Er bestaan oude wijnen die verstopt hebben gelegen in allerlei grafelijke residenties rondom in Europa en daar zijn heel wat zoete wijnen gevonden, alleen niet van deze soort", zegt Carl-Jan Granqvist, Zweeds wijnkenner. "Deze fles heeft zo diep gelegen en in zo'n lage temperatuur dat de atmosfeer binnenin geheel onveranderd is gebleven. Tegelijkertijd heeft de druk in de fles er voor gezorgd dat het zoute water niet binnen kon dringen. Het is slechts champagne die op deze manier goed blijft. Er zijn wel eens vaten cognac aan boord van gezonken schepen gevonden, maar daar was de inhoud bedorven door het zeewater. Zelf heb ik nog nooit een mousserende wijn gezien die zo oud is."

Oorsprong
Op het ogenblik heeft een Frans laboratorium een fles in onderzoek teneinde diens oorsprong vast te stellen. Met enig geluk kan men het exacte jaartal achterhalen en misschien zelfs tot welke specifieke leverantie de flessen behoorden. De interesse vanuit Frankrijk is groot. Indien de inhoud echte champagne betreft, dus afkomstig uit de regio Champagne, dan gaat het hier om een moeilijk te overtreffen wereldrecord. Richard Juhlin, een andere Zweed, wordt beschouwd als een van de meest prominente champagne-experts. Hij schreef zes boeken over de sprankelende wijnsoort en houdt overal lezingen. "Het anker op de kurk vertelt mij dat dit een Veuve Clicquot is. Dat zou fantastisch zijn. Dit merk werd vanaf 1772 geproduceerd en al direct werd deze champagne voor ten minste tien jaar opgeslagen. Dat zou betekenen dat het schip op zijn vroegst niet vóór 1782 gezonken kan zijn. Het zou ook nog een Blanquette de Limoux kunnen zijn, maar met 98 procent zekerheid kan ik zeggen dat we hier een Veuve Clicquot hebben. Er waren bovendien niet zoveel merken die toentertijd werden geëxporteerd. Clicquot bestond al toen de derde grootste producent werd gestart, dus alles lijkt te kloppen."

Astronomisch
Volgens Juhlin is de waarde van de flessen astronomisch hoog. "Als de inhoud is wat ik vermoed, dan gaat het nu alleen nog om de hoeveelheid. Indien men kan bewijzen dat het Veuve Clicquot uit die tijd is, dan zijn de flessen meer dan 50.000 euro per stuk waard. Dat houdt uiteraard in dat de conditie van de champagne door experts veilig wordt verklaard. Het is definitief de oudste champagne die op deze wereld bestaat."

Rolstoelgebruikers rijden zelf 500 kilometer naar Trondheim

OSLO - Toen de Noorse spoorwegen NSB twee rolstoelgebruikers weigerden mee te nemen in de trein van Oslo naar Trondheim besloten de mindervaliden de hele afstand van bijna 500 kilometer dan maar zelf te rijden.

Torill Kopperud en Ole-Jørgen Jansen bedienen zich in het dagelijks leven van een elektrische rolstoel. Echter, toen ze zich onlangs op het station van de Noorse hoofdstad meldden om te trein naar Trondheim te nemen, kregen ze van de NSB te horen dat hun voertuigen 34 centimeter te lang waren. Zonder ooit op weg te zijn gekomen was de rit derhalve al ten einde. Maar zo snel liet het tweetal de moed niet zakken. De familie in Trondheim wachtte immers op hun visite. Dus verlieten ze de stad en legden zoefend over Noorse landwegen 'heel gewoon' de bijna 500 kilometer af. Een reis waar ze in totaal negen dagen over deden. "We hebben veel aardige mensen ontmoet en mochten op diverse plaatsen gratis overnachten", vertelt Torill. Beiden zijn afhankelijk van hun rolstoelen en zijn dan ook niet te spreken over hoe de spoorwegmaatschappij hen heeft behandeld. "Maar dat geldt niet alleen voor ons", zegt Ole-Jørgen. "Gehandicapten worden in Noorwegen iedere dag gediscrimineerd. We kunnen niet bij de dokter, het winkelcentrum of bij de politie naar binnen komen. Er wordt heel wat afgepraat over een plan van aanpak en universele bouwontwerpen, maar in de praktijk merken we er maar weinig van."

Veilig
Op haar beurt beweert de NSB dat de regels voor grootte en gewicht worden bepaald door wat veilig is voor de passagiers. Niettemin hoort de Noorse gehandicaptenbond die uitleg hoofdschuddend aan. "De maximale afmetingen die de NSB vandaag de dag voor rolstoelen hanteert, vinden wij veel te laag", vertelt Arne Lein, hoofd van de belangenvereniging. "Dat mensen die afhankelijk zijn van een rolstoel niet met de trein mogen reizen is uitermate bedroevend." Tot slot, hoe zit het dan met de terugreis? Tja, de NSB wil het duo ook op de terugweg niet meenemen. Maar een vervoersbedrijf heeft Torill en Ole-Jørgen gelukkig een gratis lift naar huis aangeboden.

Griekse 'Turk' krijgt schadevergoeding zuivelfabriek

JÖNKÖPING - Een Griekse gepensioneerde wiens portretfoto wordt gebruikt op emmertjes Turkse yoghurt in Zweden krijgt ruim 180.000 euro teneinde een dreigende rechtzaak tegen de zuivelproducent af te blazen.

De 77-jarige Griek uit Delfi had in april aanvankelijk ruim 5 miljoen euro geëist, aangezien zuivelfabriek Lindahls Mejeri uit het Zweedse Jönköping een foto van de man gebruikt om haar Turkse yoghurt te promoten en in de marketing had gesproken van het 'Turkse mannetje'. Nu heeft de Griek een akkoord gesloten met de zuivelproducent die ruim 180.000 euro betaalt om aan een juridisch proces in Griekenland te ontkomen. De fabriek mag echter wel de foto op zijn verpakkingen blijven gebruiken. Op zijn beurt legt de fabrikant een eis voor schadevergoeding neer bij de beeldbank waar de foto acht jaar geleden werd gekocht. "Het is heel erg vervelend om zoveel geld neer te moeten tellen terwijl we van mening zijn dat we de hele tijd het recht aan onze kant hebben", verklaart Thomas Axelson, hoofd inkoop bij Lindahls Mejeri. "Maar we sturen de rekening door naar het fotobureau waarvan we de foto kochten en waarmee we een overeenkomst hebben."

Geliefde schuurtje Zweden viert 30 jaar

STOCKHOLM - Op bezoek in Zweden ontkom je er niet aan: de friggebod. Het kleine schuurtje viert dit jaar zijn 30ste verjaardag en mag met recht een stukje cultuur worden genoemd.

Op 1 januari 1980 mochten de Zweden voor het eerst legaal een constructie van maximaal tien vierkante meter neerzetten zonder dat daarvoor een bouwvergunning nodig was. De hervorming werd een daverend succes en de friggebod verscheen massaal ten tonele. "Mensen komen nog steeds naar me toe om me te bedanken", zegt Birgit Friggebo, de toenmalige minister van Volkshuisvesting en aan wie het schuurtje zijn naam te danken heeft. In 2008 kwam een verruiming van de toegestane oppervlakte waarop gebouwd mocht worden. Het maximale areaal ging naar vijftien vierkante meter en de interesse onder de Zweden groeide alleen maar verder. Volgens friggebod-producent Jabo uit de zuidelijke regio Småland komt de helft van zijn omzet uit de kleine schuurtjes. "Nu tijdens het hoogseizoen hebben we dagelijks 25 tot 30 volle vrachtwagens op de weg rijden. Mensen gebruiken de schuurtje voor vanalles, van gastenhuisjes en ateliers tot tienerkamers en repetitielokalen", vertelt Ulric Bergenholtz, directeur van Jabo. Birigt Friggebo zelf vindt dat we van het succesvolle idee kunnen leren. "Misschien hoeft men niet overal regels voor te hebben, maar mensen hun eigen verantwoordelijkheid laten nemen. Dan komt het wel goed", zegt de oud-bewindsvrouwe die zelf een friggebo op het platteland als gastenhuisje heeft.