In de rij voor Zweedse mortuaria en crematoria

GOTENBURG - Over de hele wereld gezien duurt het in Zweden het langst voordat overledenen ter aarde zijn besteld. Hierdoor is er in de crematoria plaatsgebrek ontstaan.

"Voorheen werd aan een begrafenis prioriteit gegeven. Vandaag de dag krijgt helaas de agenda voorrang en dat valt zeker tijdens feestdagen en vakanties te merken", zegt Kalle Hansson, hoofd van de begraafplaats in Norrköping. Gemiddeld genomen duurt het 23 dagen voordat een overledene een begrafenisceremonie krijgt. Voor 80 procent van de doden met een crematiewens duurt het zelfs gemiddeld 64 dagen voordat deze kan worden ingewilligd. Zo werd de wachttijd in Norrköping zo lang dat het plaatselijke crematorium zelfs nieuwe koelcellen moest bouwen om aan alle overledenen plaats te kunnen bieden. Vorig jaar kwam een regeringscommissie met de aanbeveling dat de maximale periode tussen dood en begrafenis één maand mag bedragen in plaats van de twee maanden die thans in de praktijk gelden. Maar Hansson gelooft niet dat dat noemenswaardig helpt. "Dit hadden ze al veel eerder moeten behandelen. De regering en volksvertegenwoordiging moeten de handen ineenslaan en dit volgens de wet gaan regelen."

Sterke algenbloei bedreigt leven bodem Oostzee

STOCKHOLM - De Oostzee ligt weer onder vuur. Dit keer wordt de door milieuproblematiek geplaagde zee bedreigd door een overmatige algenvorming.

Sterke en dikke bloeiende algen hebben de Oostzee (of Baltische Zee) momenteel in hun greep. Terwijl de Zweedse kust normaal gesproken relatief algenvrij is, wordt nu gevreesd voor het leven op de zeebodem. "Dit is één van de grootste algenbloei sinds lange tijd. De combinatie van het weer, klimaat en dat wat we in de zee achterlaten, is verantwoordelijk voor dit probleem", zegt Lennart Gladh, projectleider Oostzee van het Wereld Natuur Fonds (WNF). Het weer, de hoge temperaturen, het warme oppervlaktewater en de milde winters zorgen ervoor dat de algen goed gedijen. In het zuidelijke deel van de Oostzee ligt nu een 1000 km lange en 300 km brede algensliert. De eerste algenbloei werd eind juni ontdekt in het gebied vanaf het Deense eiland Bornholm tot aan de Baltische Staten. Nu bedekken de algen delen van de Finse Golf tot aan de Hanöbaai in het Zuid-Zweedse Skåne. De dichtstbegroeide concentraties bevinden zich bij de Poolse kustlijn en rond de eilanden Gotland en Öland, aldus het WNF.

Vicieuze cirkel
Na de afgelopen warme zomerweken hebben delen van de Oostzee bij de Baltische Staten en de Poolse kust een abnormaal hoge watertemperatuur - soms tot wel 24 graden - bereikt. Analyses door het Zweeds meteorologisch instituut hebben uitgewezen dat er een giftige algsoort overheerst. Het WNF maakt zich zorgen dat de grootte van de zeebodem waar niets leeft zich uitbreidt indien de algenvorming doorgaat. "Het is een vicieuze cirkel. Hoe meer er je erin stopt des te meer energie het verget om het af te breken, net zoals bij compost. We moeten hogere milieueisen stellen en de uitstoot die nu aan de gang is stoppen", zegt Gladh. Woekerende algen vormen een ernstige bedreiging voor het maritieme milieu. Wanneer algen afsterven en naar de bodem zakken, is er veel zuurstof nodig om de dode zeeplanten af te breken. Tegelijkertijd komt er fosfor vrij waardoor de bodem zuurstofarm wordt of zelfs 'sterft'. De overbemesting door onder andere de landbouw is nog steeds één van de grootste bedreigingen voor de Baltische Zee, aldus het WNF.

Zweedse kust
Tot nu toe was de Zweedse kust voor de algenvorming relatief gespaard gebleven. Harde wind heeft ervoor gezorgd dat de algensliert zich op zee hield. Wel komen ten zuiden van Gotland en Öland verspreide concentraties voor. Krachtens Gunnar Aneer, maritiem ecoloog bij het voorlichtingsbureau voor de Oostzee van de regio Stockholm valt er niet direct een oorzaak aan te wijzen waarom de Zweedse stranden niet door algen zijn bedekt. "Het is toeval. Vaak gaat het erom uit welke hoek stromingen en winden komen. Het heeft nu flink van de kust afgewaaid en er zijn dan ook geen grote hoeveelheden algen aangespoeld."

Oudste seksspeeltje van Scandinavië?

MOTALA - Bodemonderzoek in het Zweedse Motala bezorgde een ploeg archeologen onlangs spontaan de slappe lach. Bij de opgravingen kwam een wel zeer sterk seksueel getint voorwerp tevoorschijn.

"Eerst dacht ik dat het slechts een bewerkte hoorn was en wilde het wat beter bekijken", schrijft archeologe Sara Gummesson geamuseerd op de blog van het opgravingsteam. "Maar toen ik het omhooghield, kon ik mijn lach niet houden..." Wat ze in de bodem langs de rivier Motala ström aantrof, leek verdacht veel op een onvervalst fallussymbool, dat in lang vervlogen tijden werd gemaakt om vruchtbaarheid te bevorderen. Of, zoals de prehistoriedeskundigen zelf aanvankelijk dachten, "de oudste dildo van Scandinavië". Het artefact is bij benadering tussen de 6000 en 8000 jaar oud en heeft een lengte en doorsnede van respectievelijk twaalf en twee centimeter. Zonder al te veel fantasie typische 'penisafmetingen' te noemen.

Bedaren
Niettemin wil Göran Gruber, archeoloog van de Zweedse oudheidkundige dienst, het hitsige debat enigszins tot bedaren brengen. "Het is inderdaad een voorwerp dat duidelijke associaties opwekt. Maar wanneer je kijkt naar het andere uiteinde, dan zie je dat dit veel puntiger is en slijtage vertoont. Het lijkt erop dat het werd gebruikt voor het bewerken van bijvoorbeeld vuursteen." De vondst kan met andere woorden een stuk gereedschap zijn met een speciaal gevormde handgreep, zodat de eigenaar het beter herkende. Die eigenaar zou ook iemand met gevoel voor humor geweest kunnen zijn. Maar Gruber heeft nog een mogelijkheid: "De saaiste uitleg is dat het simpelweg gaat om een knop zodat men het gereedschap op een stok kon vastdraaien." Hoe het ook zij, gelukkig voor liefhebbers van prehistorische erotiek blijft de allereerste ingeving - een fallus met symbolische betekenis - gewoon op de hypothesenlijst aanwezig. Dat staat hoe dan ook als een paal boven water.

Vier doden bij raftongeluk Noorwegen

LILLEHAMMER - Een middagje raften in de rivier de Sjoa in de Noorse regio Oppland is vier Oekraïners vandaag fataal geworden.

Aan het begin van de middag kreeg de politie een telefoontje dat meerdere personen in de rivier waren verdwenen. Toen de hulpdiensten arriveerden, werden al direct drie doden geborgen. Een vierde rafter was lange tijd vermist, maar werd later eveneens verongelukt uit het water gehaald. Volgens de politie maken de betrokken personen deel uit van een groep van 13 Oekraïners. De overlevenden werden meteen opgevangen door een traumateam. Het ongeluk vond plaats toen zes tweepersoonsrafts achter elkaar voeren. Drie vaartuigen sloegen om en de inzittenden raakten te water. Vervolgens werd er een grote reddingsactie op touw gezet met luchtambulances, reddingshelikopters, politie, brandweer, het Rode Kruis en ervaren rafters. De politie startte direct een onderzoek teneinde uit te vinden of het raften was georganiseerd. Maar dat werk werd bemoeilijkt door het feit dat niemand van de Oekraïense groep de Engelse taal machtig was. De politie zegt bovendien dat de Sjoa groot en het water koud is. De waterstand zelf bereikt op meerdere plaatsen een dergelijk hoog niveau dat raften daar onverantwoord is. Deze sport blijkt in de Sjoa een riskante aangelegenheid te zijn. Inclusief de doden van vandaag heeft het snelstromende water hier in vier jaar tijd aan in totaal zes rafters het leven gekost.

Val in afvoerput
Op circa 80 kilometer ten noorden van de plek des onheils viel een tweejarig Nederlands meisje gisteren op een camping in een zeven meter diepe afvoerput. Vermoedelijk verschoof de putdeksel toen het kind daar speelde. Het meisje lag tien minuten lang in water van drie meter diepte voordat hulp op Vollheim Camping ter plaatse was. Ambulancepersoneel voerde direct eerste hulp op haar uit, waarna ze in kritieke toestand naar een ziekenhuis in Trondheim werd gebracht. Later vloog een ambulancetoestel het meisje door naar het Rijkshospitaal te Oslo, waar haar toestand vanavond nog onveranderd was. Op dezelfde camping had twee jaar geleden ook al een ernstig ongeluk met een peuter plaats. Toen viel een tweejarig jongetje in de rivier en kwam daarbij om het leven.