Minister stuurt gemeenten ansichtkaart bedreigde natuur

STOCKHOLM - Malmö krijgt een groene pad in de bus, Karlstad ontvangt tandzaad en Umeå kan een zeearend tegemoet zien. De Zweedse minister van Milieuzaken gaat ansichtkaartjes rondsturen naar gemeenten teneinde ze bewust te maken van bedreigde flora en fauna in hun omgeving.

Deze week doet minister Andreas Carlgren of in ieder geval één van zijn medewerkers 290 kaartjes op de post, één voor iedere Zweedse gemeente. Op elke ansichtkaart staat een foto van een bedreigde dier- of plantensoort die in de betreffende plaats voorkomt. Zoogdieren, paddestoelen, weekdieren, mossen, planten, insecten, reptielen, amfibieën en vogels - er bestaan bedreigde soorten in de meest uiteenlopende categorieën. Sommige motieven zoals de otter en beekparelmossel worden naar meerdere gemeenten verstuurd, terwijl andere - zoals de apollovlinder - maar naar één plaats op de bus gaat. Achter de massale verzending van ansichtkaarten zit de jaarlijkse uitgave van de rode lijst van bedreigde flora en fauna in Zweden. Samen met de natuurbescherming en provincies heeft het Zweedse Ministerie van Milieuzaken dit initiatief genomen. Het doel is om aandacht te schenken aan de bedreiging van de biologisch diversiteit in het land en ter inspiratie van lokale zorg voor de natuur.

Lofoten staan voor 'dilemma': werelderfgoedstatus of olie

BODØ - Het is vijf voor twaalf voor de Lofoten. Teneinde de Noorse eilandengroep een economische impuls te bieden, staat het bestuur voor de keuze: of de status van werelderfgoed aanvragen of naar olie boren.

Wanneer je het hebt over een plaats of regio in Scandinavië, dan geldt in het algemeen dat de levensstandaard van de inwoners vrij hoog tot zeer hoog genoemd mag worden. Vooral Noorwegen heeft de laatste decennia zijn rijkdom fors zien groeien. Niettemin bestaat er onder de Noren nog veel ontevredenheid. Neem bijvoorbeeld de bewoners van Lofoten. Visserij en toerisme zijn de belangrijkste middelen van bestaan op de eilandengroep, maar de opbrengst blijft blijkbaar achter bij de verwachtingen. Dus roosterde de hogeschool van Bodø vandaag een extra seminarium in om deze 'problematiek' eens aan de kaak te stellen. Volgens sociaal onderzoeker Allan Sande kan een werelderfgoedstatus van UNESCO voor de eilanden honderden nieuwe banen opleveren. "Door UNESCO wordt verteld dat men al binnen enkele jaren een groei van het toerisme kan verwachten van wel 40 tot 60 procent. En dat biedt mogelijkheden voor een groeiend zakenleven."

Noorse laatjes
Maar ook een meer permanente vestiging van de olieindustrie behoort tot de opties die (nog) meer geld in de Noorse laatjes behoort te brengen. Toch zijn de Noren zich rot geschrokken door de gebeurtenissen met het olieplatform in de Golf van Mexico. Voorzichtigheid voert daarom thans de boventoon. Sommige optimisten menen zelfs dat een combinatie van de twee, dus werelderfgoedstatus op de Lofoten én olie- en gasboringen, moet kunnen. Maar daar steekt de Noorse milieuorganisatie Bellona snel een verbaal stokje voor. "Een groei van 40 tot 60 procent in de bezoekersaantallen betekent op termijn tot wel zo'n 250.000 meer toeristen die naar de Lofoten zullen komen", zegt Bellona-adviseur Sigurd Enge. "Maar wanneer de eilandengroep op de Werelderfgoedlijst van UNESCO komt te staan, is het noodzakelijk om ronduit nee te zeggen tegen de olieboringen. Olie- en gaswerkzaamheden vinden wij hoe dan ook niet verenigbaar met de werelderfgoedstatus."

Lucratieve toekomst
Nu is het derhalve aan de lokale politiek om de knoop over een economisch beter, zo niet lucratieve toekomst van de Lofoten door te hakken. "De signalen die wij hebben gekregen, tonen duidelijk aan dat zichtbare olieinstallaties niet in één plaatje passen met werelderfgoed", zegt burgemeester Stein Iversen van de plaats Flakstad stellig. "Maar met de huidige infrastructuur en hotelcapaciteit in onze gemeente kunnen in de zomermaanden nog geen 250 nieuwe toeristen ontvangen. We moeten het seizoen dan ook flink oprekken." De burgemeesters van de Lofoten zijn er zodoende nog lang niet uit. Ze willen door middel van een onderzoek dan ook wel eens te weten komen wat zo'n werelderfgoedstatus hen nou eigenlijk oplevert. Iversen: "Vandaag de dag produceren we slechts tien procent van de energie die we nodig hebben. Windturbines zijn problematisch in verhouding tot de UNESCO-status. Er zijn dus nog een hele reeks vragen waarop we antwoord willen voordat definitief ja zeggen tegen de aanvraag voor de werelderfgoedstatus."

'Problèèèm'
Tja, het is inderdaad wel een groot dilemma waar de Lofotenaren voor staan: gaan ze hun zakken vullen met geld uit verder ontwikkeld toerisme of juist uit de gas- en olievoorraden van de zeebodem rondom de eilanden? Serieus, waar gaat deze ophef feitelijk over? Een Zweedse cursusleider zei ooit: "Hoe erg is het probleem waar je mee kampt nou eigenlijk? Is het daadwerkelijk een 'probleem', een ernstige zaak die absoluut een oplossing nodig heeft, omdat het een kwestie van leven of dood betreft? Of is dit een 'problèèèm', een akkefietje waarbij mensen van een mug een olifant maken?"

Söderling maakt einde aan unieke reeks Federer

PARIJS - Met een overtuigende 3-6, 6-3, 7-5 en 6-4 zege was de Zweedse tennisser Robin Söderling in de kwartfinale van Roland Garros de baas over Roger Federer, de nummer 1 van de wereldranglijst.

"Het kan niet beter dan dit. Ik speelde echt heel erg goed", reageert een euforische Söderling die voor het eerst in 13 ontmoetingen de regerend kampioen van Parijs wist te verslaan. "Het is fantastisch om op deze baan tegen de nummer 1 van de wereld te spelen en te winnen. Roland Garros is de favoriet onder de Grand Slam-toernooien." Nadat hij in de eerste set nog was weggespeeld en slechts tweemaal won op de service van Federer kwam de Zweed in de tweede set sterk terug. Eén van zijn grootste wapens werd de return waar de Zwitser alle moeite mee had. Niet minder dan 23 maal achtereen was Roger Federer in een Grand Slam-toernooi doorgedrongen tot de halve finale. Söderling doorbrak evenwel deze feilloze serie met een zeer verrassende overwinning.

Regen
Bij 5-5 in de derde set en 30-15 voor Federer werd het duel vanwege regen stilgelegd. Na een uur ging de strijd weer verder en brak Söderling direct door Federers service om even later ook de set binnen te slepen. In de vierde set brak Federer op zijn beurt door de opslag van Söderling. Echter, de Zweed beantwoordde dat met hetzelfde wapenfeit en herhaalde dat nogmaals bij een 4-4 stand waarmee de basis voor de zege was gelegd. Robin Söderling, die in de twaalf eerdere ontmoetingen met Federer slechts twee sets had gewonnen, besliste de wedstrijd met zijn tweede service. En dat nog wel voor een publiek dat duidelijk op de hand van de Zwitserse topfavoriet was.

Caroline Wozniacki
In de kwartfinale bij de vrouwen verloor Caroline Wozniacki uit Denemarken kansloos in twee sets (6-2, 6-3) van Francesca Schiavone uit Italië. Wozniacki had geen antwoord op de uitgekookte speelstijl van Schiavone. De Italiaanse brak zes keer door de service van haar Deense opponente, won aan het net 13 van de 16 punten en sloeg 25 winnende punten tegen slechts 10 van Wozniacki.

Slechte koolhydraten kunnen leiden tot hartinfarct

ÅRHUS - Verzadigde vetzuren zijn niet goed voor het hart, maar ook niet het allerslechtst. Een Deense studie wijst uit dat juist degene die verzadigde vetzuren vervangt door slechte koolhydraten een groter risico loopt om door een hartinfarct te worden getroffen.

Al meer dan 30 jaar lang wijzen voedsel- en warenautoriteiten ons erop vooral te minderen met vet eten, in elk geval verzadigde vetten. Op die manier kan de kans op hart- en vaatziekten worden verlaagd. Maar nu is een nieuwe generatie onderzoeken verschenen die juist aantoont dat de rol van verzadigde vetzuren wordt overschat en dat voedsel met weinig calorieën een grotere bedreiging voor de rikketik kan vormen wanneer voor het verkeerde alternatief wordt gekozen. Een uitgebreide Deense studie laat zien hoe het kan gaan als slechte of snelle koolhydraten, zoals witbrood en geraffineerde suiker, de plaats innemen van verzadigde vetten. Iedere keer dat vijf procent verzadigde verzuren werd vervangen door snelle koolhydraten steeg de kans op een hartaandoening met 33 procent, schrijven de onderzoekers in het nieuwste nummer van American Journal of Clinical Nutrition.

Middelbare leeftijd
Voor de studie - met de naam Diet - werden tussen 1993 en 1997 ruim 53.644 mannen en vrouwen van middelbare leeftijd gerecruteerd en vervolgens twaalf jaar lang gevolgd. Tijdens deze periode werden in de groep 1943 mensen getroffen door een hartinfarct. Het onderzoek is tot dusver het grootste dat op een moderne wijze is uitgevoerd zodat het mogelijk bleek om na te gaan hoe gezondheid door vet en koolhydraten van verschillende kwaliteit wordt beïnvloed. Toch zijn niet alle koolhydraten slecht te noemen. Zo ging de kans op een hartkwaal iets omlaag voor de proefpersonen die van verzadigde vetzuren overstapten op volkorenproducten. "Teveel verzadigde vetten zijn niet goed, maar toch niet zo gevaarlijk als koolhydraten van slechte kwaliteit", verklaart wetenschapster Marianne Uhre Jakobsen die is verbonden aan het academisch ziekenhuis van Århus.

Langzame koolhydraten
Dat betekent overigens niet dat verzadigde vetten nu weer kunnen. Het is nog steeds beter om energie te halen uit volkorenproducten en andere langzame koolhydraten met een laag GI (= glykemische index en is een maat voor het effect van koolhydraten op de bloedsuikerspiegel). Het nuttigste zou een verandering naar meervoudig onverzadigde vetzuren zijn, alleen is dit nog immer een schaars goed. "Bij een dergelijke vergelijking zijn verzadigde vetten net zo gevaarlijk zoals ons altijd is voorgehouden. Wit stokbrood met roomboter is echt ongezond, maar we eten er nog steeds teveel van." Volgens haar zijn onderzoekers en autoriteiten teveel gefocust op het waarschuwen voor verzadigd vet dat ze zijn vergeten om het risico van alternatieven te bekijken. "Ergens moeten we onze energie vandaan halen en de waarschuwing voor vet heeft geleid tot een groeiende consumptie van koolhydraten. Helaas in de meeste gevallen van het slechte soort. Echter, ook volkorenproducten bevatten vaak maar een klein aandeel volkoren. Eigenlijk dienen de regels te worden aangescherpt."

Analyse
Afgelopen winter publiceerde Marianne Uhre Jakobsen in samenwerking met een internationale groep onderzoekers een analyse van elf grote studies gebaseerd op gegevens van bijna 350.000 mensen. De conclusie luidde dat degenen die minder verzadigde vetten waren gaan eten, ten gunste van meervoudig onverzadigde vetten, duidelijk een lager risico op een hartkwaal hadden. Voor iedere keer dat er vijf procent minder verzadigd vet werd gegeten, ging de kans op een hartinfarct met maar liefst 25 procent naar beneden. Daarentegen werd geen effect waargenomen bij mensen die waren overgestapt naar enkel onverzadigde vetzuren, die voorkomen in onder meer olijf- en koolzaadolie, en een iets hoger risico voor degenen die meer koolhydraten waren gaan eten.