Elektriciteit moet leven hartpatiënt verbeteren

STOCKHOLM - Met de plaatsing van een elektrode in het ruggenmerg denken Zweedse artsen een nieuw wapen in handen te hebben in de strijd tegen hartfalen.

Voor die wie lijdt aan hartfalen is het een hele opgave om van bijvoorbeeld de bushalte naar huis toe te komen. De inspanningen zijn enorm en het kan zowel pijn in het hart als in de bloedvaten veroorzaken. "Eerst moet ik op een bank gaan zitten om het bloed goed in mijn benen te laten stromen. Pas dan kan ik twee trappen op, wat erg zwaar is", zegt hartpatiënt Ulf Karlsson uit Grödinge, vlabij Stockholm. Toen onderzoekers van de neurologische afdeling van het Karolinska ziekenhuis bij Stockholm Ulf vroegen of hij als eerste ter wereld wilde zijn om een nieuwe methode te testen, was zijn antwoord direct positief. Door middel van elektriciteit stimuleren de artsen het ruggenmerg, waardoor de stress op het hart vermindert. De elektrode wordt in het ruggenmerg geplaatst, op de juiste sterkte gebracht en gekoppeld aan een elektrische voeding die onderhuids bij het borstbeen zit. Vervolgens kan Ulf de sterkte zelf met een afstandsbediening regelen. Zwakke elektrische signalen worden vanaf het ruggenmerg naar het hart gestuurd waar ze invloed uitoefenen op de impulsen van het zenuwstelsel. Hierdoor wordt voor het hart het werk lichter gemaakt.

Evalueren
Nu krijgen 70 patiënten in andere Europese landen ook een soortgelijke stimulator geplaatst en volgend jaar zullen de onderzoekers het effect ervan gaan evalueren. Indien de proef slaagt, kan de nieuwe methode het bestaan van - alleen al in Zweden - meer dan 200.000 patiënten met hartfalen wellicht verbeteren. De hoop is natuurlijk groot, omdat zowel het onderzoek op proefdieren als operatie van mensen met soortgelijke problemen succesvol was. Maar de onderzoekers zijn er zelf niet eens heel zeker van waarom elektriciteit zou helpen bij hartfalen. "Hoe meer onderzoek we doen naar het mechanisme van ruggenmergstimulatie, des te ingewikkelder lijkt het te zijn", verklaart Bengt Linderoth, professor neurologie van het Karolinska ziekenhuis. Hij is er dankzij de eerdere goede behandelresultaten van patiënten met de vaatziekte angina pectoris van overtuigd dat het goed komt.

Laatste kans
Voor Ulf Karlsson voelt de stimulator als de laatste kans om iets langer te leven. Eerder werd hij getroffen door twee hartinfarcten en heeft diverse bypassoperaties ondergaan. Hij is zich er dus extra van bewust dat het leven aan een zijden draadje hangt. Een volgend hartinfarct kan dodelijk zijn en vanuit dat perspectief vindt hij het dan ook de moeite waard om bij dit nieuwe experiment als proefkonijn te spelen.

Onderhandelingen EU-lidmaatschap IJsland van start

BRUSSEL - Vandaag heeft IJsland officieel aan de poort gerammeld van de Europese Unie (EU). Middels onderhandelingen zal blijken of het land tot het verbond kan toetreden.

Namens IJsland was minister Össur Skarphédinsson aanwezig en verwelkomde de opening van de toelatingsgesprekken in zijn speech: "Dit is een historische dag voor zowel IJsland als de Europese Unie nu we van start gaan met de onderhandelingen over het IJslandse lidmaatschap." In zijn toespraak presenteerde Skarphédinsson de positie van IJsland en onderstreepte de lange democratische tradities van het land alsmede de Europese identiteit. Hij benadrukte bovendien op welke gebieden IJsland een belangrijke bijdrage kan leveren - zoals duurzaam gebruik van natuurlijke energiebronnen - en zijn status als land dat in de Noordpoolregio ligt. "De voordelen die ik zie voor IJsland bij toetreding van de Unie zijn heel duidelijk: we zijn op zoek naar het recht om aan te schuiven aan de gezinstafel waar besluiten worden genomen die van invloed zijn op onze toekomst. We zoeken de zekerheid van een sterke, internationale valuta. We zoeken buitenlandse investeringen. We zoeken een omgeving van stabiele, blijvende groei die betrekking heeft op de ontwikkeling van de hoogtechnologische industrieën die al 25 procent bijdragen aan onze export. Niet op de minste plaats zoeken wij de langdurige veiligheid die wij als kleine natie, die nooit een leger heeft gehad en die intentie ook nooit zal hebben, zouden willen vinden door bij een sterke Europese familie te horen."

Nauw overleg
De IJslandse afvaardiging zet haar voorbereidingen voort in nauw overleg met het parlement in Reykjavik (de Althing), belanghebbenden en sociale partners. In november start naar verwachting het doorlichtingsproces. Bij deze procedure wordt een gedetailleerde vergelijking gemaakt tussen de wetgevingen van IJsland en de EU. Zodra deze analyse, die een jaar gaat duren, is afgerond kunnen de eigenlijke onderhandelingen beginnen. Verwacht wordt dat deze nog wel jaren in beslag zullen nemen. Dat het overleg een behoorlijke dobber gaat worden, staat overigens nu al vast. Gedurende de vergadering van vandaag schoof IJsland alvast zijn eerste eis naar voren: Reykjavik heeft geen zin in EU-bemoeienis inzake visserij. Vooral de IJslandse walvisvaart is een heet hangijzer.

In de rij voor Zweedse mortuaria en crematoria

GOTENBURG - Over de hele wereld gezien duurt het in Zweden het langst voordat overledenen ter aarde zijn besteld. Hierdoor is er in de crematoria plaatsgebrek ontstaan.

"Voorheen werd aan een begrafenis prioriteit gegeven. Vandaag de dag krijgt helaas de agenda voorrang en dat valt zeker tijdens feestdagen en vakanties te merken", zegt Kalle Hansson, hoofd van de begraafplaats in Norrköping. Gemiddeld genomen duurt het 23 dagen voordat een overledene een begrafenisceremonie krijgt. Voor 80 procent van de doden met een crematiewens duurt het zelfs gemiddeld 64 dagen voordat deze kan worden ingewilligd. Zo werd de wachttijd in Norrköping zo lang dat het plaatselijke crematorium zelfs nieuwe koelcellen moest bouwen om aan alle overledenen plaats te kunnen bieden. Vorig jaar kwam een regeringscommissie met de aanbeveling dat de maximale periode tussen dood en begrafenis één maand mag bedragen in plaats van de twee maanden die thans in de praktijk gelden. Maar Hansson gelooft niet dat dat noemenswaardig helpt. "Dit hadden ze al veel eerder moeten behandelen. De regering en volksvertegenwoordiging moeten de handen ineenslaan en dit volgens de wet gaan regelen."

Sterke algenbloei bedreigt leven bodem Oostzee

STOCKHOLM - De Oostzee ligt weer onder vuur. Dit keer wordt de door milieuproblematiek geplaagde zee bedreigd door een overmatige algenvorming.

Sterke en dikke bloeiende algen hebben de Oostzee (of Baltische Zee) momenteel in hun greep. Terwijl de Zweedse kust normaal gesproken relatief algenvrij is, wordt nu gevreesd voor het leven op de zeebodem. "Dit is één van de grootste algenbloei sinds lange tijd. De combinatie van het weer, klimaat en dat wat we in de zee achterlaten, is verantwoordelijk voor dit probleem", zegt Lennart Gladh, projectleider Oostzee van het Wereld Natuur Fonds (WNF). Het weer, de hoge temperaturen, het warme oppervlaktewater en de milde winters zorgen ervoor dat de algen goed gedijen. In het zuidelijke deel van de Oostzee ligt nu een 1000 km lange en 300 km brede algensliert. De eerste algenbloei werd eind juni ontdekt in het gebied vanaf het Deense eiland Bornholm tot aan de Baltische Staten. Nu bedekken de algen delen van de Finse Golf tot aan de Hanöbaai in het Zuid-Zweedse Skåne. De dichtstbegroeide concentraties bevinden zich bij de Poolse kustlijn en rond de eilanden Gotland en Öland, aldus het WNF.

Vicieuze cirkel
Na de afgelopen warme zomerweken hebben delen van de Oostzee bij de Baltische Staten en de Poolse kust een abnormaal hoge watertemperatuur - soms tot wel 24 graden - bereikt. Analyses door het Zweeds meteorologisch instituut hebben uitgewezen dat er een giftige algsoort overheerst. Het WNF maakt zich zorgen dat de grootte van de zeebodem waar niets leeft zich uitbreidt indien de algenvorming doorgaat. "Het is een vicieuze cirkel. Hoe meer er je erin stopt des te meer energie het verget om het af te breken, net zoals bij compost. We moeten hogere milieueisen stellen en de uitstoot die nu aan de gang is stoppen", zegt Gladh. Woekerende algen vormen een ernstige bedreiging voor het maritieme milieu. Wanneer algen afsterven en naar de bodem zakken, is er veel zuurstof nodig om de dode zeeplanten af te breken. Tegelijkertijd komt er fosfor vrij waardoor de bodem zuurstofarm wordt of zelfs 'sterft'. De overbemesting door onder andere de landbouw is nog steeds één van de grootste bedreigingen voor de Baltische Zee, aldus het WNF.

Zweedse kust
Tot nu toe was de Zweedse kust voor de algenvorming relatief gespaard gebleven. Harde wind heeft ervoor gezorgd dat de algensliert zich op zee hield. Wel komen ten zuiden van Gotland en Öland verspreide concentraties voor. Krachtens Gunnar Aneer, maritiem ecoloog bij het voorlichtingsbureau voor de Oostzee van de regio Stockholm valt er niet direct een oorzaak aan te wijzen waarom de Zweedse stranden niet door algen zijn bedekt. "Het is toeval. Vaak gaat het erom uit welke hoek stromingen en winden komen. Het heeft nu flink van de kust afgewaaid en er zijn dan ook geen grote hoeveelheden algen aangespoeld."