Ex-premier IJsland voor rechter wegens economische crisis

REYKJAVIK - Vanavond heeft het IJslandse parlement, Althing, gestemd voor de vervolging van ex-premier Geir Haarde vanwege zijn rol in de recente economische crisis.

Twee weken geleden werd al bekend dat een parlementaire commissie een voorstel had ingediend een gerechtelijk onderzoek in te stellen tegen Haarde en drie van zijn voormalige ministers. De vier kopstukken zaten in de regering die in 2008 aan de macht was toen het volledig banksysteem in IJsland in elkaar stortte. Volgens de commissie hadden de bewindslieden grove fouten begaan. Vanavond besloot de volksvertegenwoordiging in Reykjavik met 33 tegen 30 stemmen dat de 59-jarige Haarde zich zal moeten verantwoorden. Het is de allereerste keer in de IJslandse historie dat een oud-premier voor de speciale rijksrechtbank, Landsdómur, moet verschijnen. Voorlopig gaat alleen Haarde voor de bijl, aangezien het Althing verdere vervolging van de ministers Sólrún Gísladóttir (Buitenlandse Zaken), Árni Mathiesen (Financiële Zaken) en Björgvin Sigurdsson (Economische Zaken) afwees. De huidige sociaaldemocratische premier Jóhanna Sigurdardóttir, die in 2009 de nieuwe regeringschef werd, had zich eerder al uitgesproken tegen het initiatief om de drie ministers voor de Landsdómur te dagen. Volgens haar had een aanklacht tegen hen nergens toe geleid.

Racismewetgeving verdeelt Denemarken

KOPENHAGEN - Het dondert en bliksemt in de Deense politiek. De extreem-rechtse Dansk Folkeparti eist namelijk dat de wet inzake hetze tegen een volksgroep wordt geschrapt.

Toen Dansk Folkeparti in 1998 plaatsnam in het Deense parlement, Folketinget, werden de dagen van de ultra-rechtsen al geteld. Velen in Denemarken gingen ervan uit dat ze geen enkele invloed zouden hebben. Vandaag de dag, anno 2010, heeft de partij een grote achterban en beïnvloedt ze op krachtige wijze het beleid van de regering in Kopenhagen. Door de recente eis van Dansk Folkeparti om de racismewetgeving drastisch te wijzigen, is zelfs de Verenigde Naties (VN) in protest gekomen. "De paragraaf over racisme is onze laatste bescherming. Zonder die wet zal het helemaal misgaan", zegt Abdul Wahid Pedersen, imam in Kopenhagen. "Ik vind het heel erg wat er met de Deense politiek is gebeurd, dat een van de thema's waar men zich mee kan profileren en stemmen mee kan winnen een zeer onbehaaglijke anti-vreemdelingenretoriek betreft. Dat het zover is gekomen in plaats van vast te houden aan het gezond verstand dat in lange tijd is opgebouwd." In de Kopenhaagse wijk Nørrebro wonen veel moslims en imam Pedersen heeft van dichtbij gezien dat de toon jegens de Deense moslims steeds meer in hetze is overgeslagen.

Racismeparagraaf
Paragraaf 266b van het Deense Wetboek van Strafrecht wordt vaak ook de racismeparagraaf genoemd. De tekst verbiedt haatcampagnes tegen volksgroepen. Al in 1939 werd hiervan de eerste versie ingevoerd om de Deense joden tegen het oprukkende nazisme te beschermen. Het debat met als inzet of deze wet wel dan niet moet blijven bestaan, is al lang aan de gang. Echter, nu begint dit vraagstuk zijn absolute kookpunt te naderen. "Het is een ontzettend intensief debat geworden. Leden van Dansk Folkeparti hebben zich eerder dit jaar zeer haatdragend uitgelaten. Eén van hen moet zich nu voor de rechter verantwoorden", zegt Niels-Eric Hansen van het centrum voor documentatie en advies over rassendiscriminatie.

Machtsfactoren
In vijftien jaar tijd is Dansk Folkeparti met Pia Kjærsgaard aan het roer uitgegroeid van een foute club tot een van de grootste machtsfactoren binnen de Deense politiek. Na het verkiezingsdebuut in 1998 waren er niet velen die dat verwachtten. Maar al in 2001 werd Dansk Folkeparti de derde grootste partij in het Folketinget. Tegenwoordig heeft de organisatie een grote invloed op de twee partijen in de Deense regering, de liberaalconservatieven (Konservative) en de liberalen (Venstre). "Dansk Folkeparti heeft het voorstel om de racismeparagraaf af te schaffen naar voren geschoven als eis tijdens de budgetonderhandelingen. Met andere woorden, iets wat dus een heel andere context heeft", vertelt Anita Bay Bundegaard, commentaarschrijfster van de Deense krant Politiken. "Wanneer we goed begrijpen wat Dansk Folkeparti eigenlijk wil, dan weten we ook dat ze een hoge prijs rekenen indien ze niet krijgen wat ze willen. Daarom bestaat er een grote kans dat de twee regeringspartijen Danks Folkeparti tegemoet komen en haar eis inwilligen."

Troeven
Zelf weet extreem-rechts dat ze machtige troeven in handen heeft. "Natuurlijk houden we de druk op de ketel, hoewel de regeringspartijen zelf al inzien dat de betreffende paragraaf de vrijheid van meningsuiting aan banden legt en dat is onacceptabel", zegt Søren Krarup. Vanuit het perspectief van de volksrechtspraak gezien, wordt het voor Denemarken overigens erg moeilijk om de racismeparagraaf uit het wetboek te schrappen. Dat zou zowel in strijd zijn met de conventies van de VN als met de wetten van de Europese Unie (EU).

Openbaar
In feite draait alles om de vraag wat in het openbaar mag worden gezegd. De liberale denktank CEPOS houdt een oogje in het zeil en grijpt in wanneer er tot geweld wordt opgeroepen. "Als je een revisionistische historicus hebt die beweert dat de holocaust een leugen is, dat alle moslims slechts wachten op de dag dat ze genoeg aanhangers hebben om de kelen van alle Europeanen door te snijden teneinde Europa in te pikken. Of bijvoorbeeld dat alles één groot joods complot is. Zoiets moet gezegd kunnen worden, zolang het op een vreedzame wijze gebeurt", legt Jacob Mchangama, hoofdjurist van CEPOS, uit. Niettemin ziet imam Pedersen de ontwikkelingen in Denemarken met leden ogen aan. "Wanneer we terugkijken naar het Duitsland van de jaren 30, dan zien we dat de jodenvervolging ook met woorden begon. Men sprak zo denigrerend over deze bevolkingsgroep dat er onder het volk een hatelijke stemming werd opgewekt waardoor uiteindelijk de bekende gruwelijke zaken plaatsvonden..."

Noorse zeilexpeditie schrijft poolgeschiedenis

OSLO - Voor het eerst in de geschiedenis is een zeilboot erin geslaagd om in een seizoen zowel de Noordwestelijke als de Noordoostelijke Doorvaart af te leggen.

Een nieuw hoofdstuk in de poolhistorie is voltooid. In hun trimaran met de toepasselijke naam Northern Passage zeilden expeditieleider Børge Ousland en zijn bemanning in drie maanden de beide zeeroutes langs de Noordpool. Op 23 juni vertrok het vaartuig uit Oslo en afgelopen donderdag 23 september bereikte het de Lancastersont dat het oostelijkste deel van de Noordwestelijke Doorvaart markeert. Historisch gezien werden beide passages verkend teneinde vanaf Europa een alternatieve route naar de Grote Oceaan te vinden. Er waren letterlijk eeuwen nodig de vaarwegen volledig af te leggen, vooral tussen de 16de en 19de eeuw werden verscheidene expedities ondernomen om dit doel te bereiken. Zo maakte de Nederlander Willem Barentsz (1550-1597) voor het vinden van de Noordoostpassage via het uiterste noorden van Rusland een van de beroemdste reizen uit de geschiedenis. Ondanks zijn ontdekking van Spitsbergen en Nova Zembla lukte het hem niet verder te komen en stierf hij uiteindelijk op de weg terug naar de Lage Landen. Het water ten noorden van Noorwegen, het Russische schiereiland Kola en het vasteland van Noordwest-Rusland draagt zijn naam: de Barentszzee. Uiteindelijk lukte het twee afzonderlijke Scandinaviërs de routes in hun geheel af te leggen. In 1878 volbracht de Fin Adolf Erik Nordenskiöld (1832-1901) als eerste de Noordoostelijke Doorvaart. Ruim een kwart eeuw later, tussen 1903 en 1906, legde de Noor Roald Amundsen (1872-1928) de noordwestelijke variant via het noorden van Canada in zijn geheel af.

Aandacht
Met de huidige reis willen Ousland en zijn ploeg aandacht trekken voor de klimaatveranderingen op aarde. "Middels onze expeditie willen we een aantonen hoe groot de veranderingen zijn in het Arctisch gebied en hoe snel die eigenlijk plaatsvinden", zegt Ousland. "We zien ernaar uit om aan de slag te gaan met de grote hoeveelheid foto- en filmopnamen die we onderweg hebben gemaakt." De expeditieleider verklaart dat de dramatische veranderingen in het ijs van de afgelopen tijd groen licht gaven om de zeiltocht tijdens de korte Arctische zomer te volbrengen. "In de tijd van Amundsen zou het vijf tot zes jaar hebben geduurd om dezelfde afstand af te leggen met een zeilboot van glasvezel. Dit laat zien hoe dramatisch de veranderingen zijn en hoe snel het ijs smelt." Overigens zit de expeditie er nog niet op. De tocht gaat verder via Groenland en vervolgens terug naar Noorwegen, waardoor ook de volledige ronding van de Noordpool een feit wordt.

Explosievendrama vliegtuig Stockholm blijkt vals alarm

STOCKHOLM - Een passagiersvliegtuig op weg van Canada naar Pakistan heeft vanochtend een noodlanding gemaakt in Stockholm nadat er melding was gemaakt van explosieven aan boord.

Vanmorgen vroeg werden de piloten van het toestel van Pakistan International Airlines met 273 inzittenden door de Canadese politie ingeseind. Die vertelde dat ze een telefoontje hadden ontvangen met de mededeling dat zich aan boord een persoon met explosieven zou bevinden. Daarop koos de gezagvoerder om op de luchthaven Arlanda in Stockholm een voorzorgslanding te maken. Daar stond de Zweedse politie al klaar met een speciaal arrestatieteam dat de verdachte man inrekende. De overige passagiers werden geëvacueerd en later vanmiddag konden zij met de Boeing 777 alsnog koers zetten richting eindbestemming. In de tussentijd werd de man verhoord en het toestel doorzocht, maar explosieven leverde dat niet op. De 28-jarige Canadees van Pakistaanse komaf ging vervolgens vrijuit en zal morgen verder reizen. Over de anonieme beller, een vrouw, is niet veel meer bekend. Ze belde de Canadese politie vanaf een munttelefoon die vooralsnog niet te traceren valt.