Denemarken opent tehuis voor oorlogsveteranen

FREDERICIA - In Denemarken is het eerste verzorgingstehuis geopend voor teruggekeerde soldaten. Wellicht duizenden Deense oorlogsveteranen lijden aan psychische problemen.

Vandaag opende een tehuis in de stad Fredericia als eerste in Denemarken zijn deuren. Op korte termijn komen er nog eens twee bij, in Aalborg en Frederiksberg. In de tehuizen zijn alle voormalige militairen welkom, maar de instellingen hopen met name degenen te kunnen helpen die met trauma's en mentale problemen worstelen. Carl Bratved, die de dagelijkse leiding over het nieuwe tehuis in Fredericia heeft, zegt dat naar schatting vijf procent van de soldaten die terug zijn gekomen na de oorlog op de Balkan getraumatiseerd is, zelfs wanneer de problemen zich pas na jaren openbaren. "Velen wonen eenzaam in kleine flatjes als ze al niet op straat zijn gezet en in opvanghuizen voor daklozen wonen", vertelt Bratved. "Ze openen hun post niet en zijn vaak buiten de maatschappij beland. Wij hopen dat we enkelen van hen te spreken krijgen, onder meer in samenwerking met de vereniging Oorlogsveteranen en Familie."

Kluizenaarsleven
Volgens defensie in Denemarken kampen tussen de 2000 en 3000 veteranen met psychische problemen. Zelfmoord komt voor en een klein aantal heeft de samenleving zelfs de rug toegekeerd en leidt een kluizenaarsleven in het bos. Bratved gelooft trouwens dat een gebrek aan begrip bij de bevolking, defensie en regering voor de enorme mentale moeilijkheden die veel soldaten mee naar huis nemen ten grondslag ligt aan het feit dat Denemarken nog geen dergelijke tehuizen had. "Wij zijn een land dat sinds 1864 niet in oorlog is geweest. Daarom bestond er geen enkele erkenning voor de trauma's die zoiets bij soldaten veroorzaakt.

Minister
De Deense minister van Defensie Gitte Lillelund Bech zei eerder nog dat oorlogsveteranen met psychische problemen zelf de wereld om hen heen om hulp dienden te vragen. Lars Christensen, voorzitter van de vereniging Oorlogsveteranen en Familie, reageerde kwaad op die uitspraak en noemde de woorden van de bewindsvrouwe "een belediging van mensen die vandaag de dag lijden nadat ze Denemarken hebben gediend". Hij moedigde bovendien alle voormalige militairen aan om hun medailles bij de vereniging in te leveren, "zodat ze naar de minister kunnen worden teruggestuurd". "Wanneer Gitte Lillelund Bech mensen een oorlog instuurt, dan is het ook haar verantwoordelijkheid om hen op te vangen wanneer ze thuis komen", vindt Christensen.

Voorsprong
Overigens heeft Denemarken met de nieuwe zorginstellingen een straatlengte voorsprong op zijn Scandinavische buren. In Noorwegen bijvoorbeeld protesteerden begin juli nog honderden oud-wapenbroeders tegen de gebrekkige interesse van de Noorse politiek voor de veteranenkwestie. Momenteel gaan in Denemarken de voorbereidingen voor de start van nieuwe zorgtehuizen in volle gang door. Volgens de huidige planning begint het veteraantehuis in Aalborg officieel op 31 augustus, terwijl dat in Frederiksberg in oktober of november met zijn activiteiten aanvangt.

UNICEF Zweden bedelt bij kinderen om donaties

STOCKHOLM - De Zweedse vestiging van UNICEF stuurde onlangs brieven rond waarin de lezers werden aangespoord geld over te maken voor de hulpactie in Pakistan. Brieven die aankwamen bij... inderdaad, kinderen.

Eén van de ontvangertjes was een vijfjarig jongetje dat heel blij werd met het krijgen van de post toen hij de brief opende die UNICEF aan hem en zijn achtjarige broertje had geadresseerd. In het schrijven werden beiden aangemoedigd om geld te schenken aan Pakistaanse kinderen die door de overstromingen zijn getroffen. Maar hun moeder was minder gecharmeerd en zij reageerde scherp op het feit dat een kinderhulporganisatie 'bedelbrieven' rondstuurt aan jonge kinderen. "Dit is enorm spijtig en zo snel we hebben uitgezocht om welke kinderen het gaat, halen wij ze uit ons register", zegt Per Westberg, vicesecretaris-generaal van UNICEF Zweden. "Wij zijn een organisatie die aan de kant van kinderen moet staan. Het is dan ook ontzettend gênant dat wij ons in dit geval door een vergissing tot kinderen wenden." Volgens Westberg zijn er trouwens 'zeer weinig' kinderen die een dergelijke brief hebben gekregen. "Wij wenden ons nooit tot hen. Dit is zeer vervelend, zeker omdat wij als volwassenen kinderen juist met zulke toestanden opzadelen."

Waakhond
Intussen heeft de Zweedse collectecontroledienst, de waakhond voor geldinzamelingacties, het incident onder handen genomen. Volgens deze instantie zijn de regels der ethiek zo klaar als een klontje. Dit soort brieven mag niet aan kinderen onder de 16 jaar worden gestuurd. "UNICEF dient de kinderen zijn verontschuldigingen aan te bieden", meent Eva Birath, afdelingshoofd van de collectiecontroledienst. "Wij zullen uiteraard met UNICEF contact opnemen en horen hoe ze in het vervolg hun routines gaan wijzigen, zodat dit niet meer kan gebeuren." De vrijgevigheid ten gunste van de slachtoffers in Pakistan is in Zweden overigens tot dusver aan de magere kant. Dat kinderen nu brieven hebben gekregen kan krachtens UNICEF komen doordat hun namen mee zijn gekomen in aangekochte adressenregisters of dat ouders geld hebben overgemaakt in naam van hun kinderen.

Laptop op schoot kan huiduitslag veroorzaken

STOCKHOLM/SOLNA - Vaak aan het werk met een laptop op schoot? Dan is het oppassen geblazen. Een Zweedse studie heeft namelijk uitgewezen dat dit kan resulteren in huiduitslag.

Erythema ab igen, ofwel kachelbenen, heet de huidaandoening die de laatste jaren flink in opmars is. Dit staat in onderzoeksrapporten waar huidartsen van het Söderziekenhuis te Stockholm en het Karolinska academisch ziekenhuis in Solna zich doorheen hebben gewerkt. De kwaal komt gewoonlijk voor in de leeftijdsgroep 20-30 jaar, maar inmiddels worden de patiënten steeds jonger. Beide Zweedse ziekenhuizen hebben het afgelopen jaar meer kinderen en jongeren - de meesten tussen 9 en 15 jaar oud - op het spreekuur gehad met roodbruine uitslag op het linkerbovenbeen. "Uit gesprekken met de patiënten is gebleken dat de laptop de warmtebron en de oorzaak van de uitslag is", vertelt Maria Karlsson, huidspecialist van Karolinska academisch ziekenhuis. "Deze uitslag is op zich niet gevaarlijk, maar er moet wel rekening worden gehouden dat het drie tot zes maanden duurt voordat die volledig is genezen."

Huidtemperatuur
De accu en koeling van laptops zitten meestal links onderaan het apparaat. Bij langdurig direct contact met het been loopt de huidtemperatuur op tot 43-47 graden, wat veranderingen van de huid tot gevolg kan hebben. Maria Karlsson en haar collega Ylva Werner Linde waarschuwen voor het meerdere uren per dag werken met een laptop op schoot. "Wat wij opmerkelijk vinden, is dat de patiënten die wij hebben gehad zoveel jonger waren dan de 20-30 jarigen die eerder in rapporten werden beschreven. Nu is het zelf gewoon dat kinderen en jongeren hun eigen laptop hebben en dan is het extra belangrijk om ze te informeren over het risico." Overigens is er geen speciale behandeling nodig om de betreffende huiduitslag te genezen. Wanneer een laptop niet meer op schoot wordt gehouden of als er een aparte onderlaag als warmte-isolatie wordt gebruikt, zal de uitslag met de tijd vanzelf verdwijnen.

Extreem warmterecord in Noorse Brønnøysund?

OSLO - Tja, ook de Noorse weerlieden laten wel eens een steekje vallen. Of... laten we dat tenminste hopen voor de inwoners van het kuststadje Brønnøysund.

Gisteravond werd er door meteoroloog Arild Mentzonis tijdens de landelijke weersvoorspellingen op de Noorse staatstelevisie NRK melding gemaakt van een kokendhete dinsdag in Brønnøysund. Volgens de digitale weerkaart stijgt het kwik daar maar liefst tot 100 graden Celcius. "Normaal gesproken ontdekken we dergelijke fouten op tijd", reageerde wachthoudende meteoroloog Kristian Gislefoss - zoon van de 'schuldige' weerman Arild Mentzonis - op de ludieke misser. "Maar hopelijk begreep iedereen dat dit een foutje was."