Leven in Zweedse jongerentehuizen harder dan in gevangenis

GOTENBURG - Jongeren in speciale staatsgeleide tehuizen hebben minder rechten dan veroordeelden in de zwaarste gevangenissen van Zweden. Dat blijkt uit een onderzoek door de Zweedse radio.

De redactie van het radioprogramma Kaliber onderzocht journaals en documenten uit door de overheid gefinancierde jongerenopvang. Hierdoor kwam onder meer aan het licht dat jonge bewoners wekenlang gedwongen binnen kunnen zijn. In sommige gevallen zitten ze zelfs meer dan maand opgesloten zonder een enkele keer buiten te komen. Deze praktijk zou in het gevangeniswezen tegen de wet indruisen, aangezien alle gevangenen het recht hebben om ten minste één uur per dag een frisse neus te halen. In één van de journaals vertelde een meisje dat ze tijdens het verblijf in een tehuis met roken begon, omdat ze dan in ieder geval op een klein balkon mocht komen. Weer een ander meisje verwondde zichzelf moedwillig aan haar armen. Dit was zo ernstig dat ze naar het ziekenhuis moest voor behandeling; voor haar een extreme manier om buiten de deur te komen.

Veiligheidsoverwegingen
Volgens het bestuur van de staatsgeleide inrichtingen kan het in bepaalde gevallen nodig zijn om jongeren uit veiligheidsoverwegingen binnenshuis te houden. Jongeren die in speciale tehuizen worden geplaatst, komen vaak uit een chaotisch familiemilieu van misbruik, criminaliteit en geweld. Ze kunnen zware psychische problemen of handicaps hebben en daardoor een gevaar voor zichzelf en voor anderen zijn. Niettemin is het bestuur ook van mening dat alle jongeren die worden behandeld iedere dag even naar buiten zouden mogen. "Frisse lucht is voor ons een onderdeel van goede zorg", zegt vicedirecteur Nils Åkesson in een reactie. "In veruit de meeste van onze instellingen bestaat er de mogelijkheid om dagelijks de buitenlucht op te zoeken, bijvoorbeeld op een binnenplaats. Maar wanneer jongeren geweldadig zijn of vluchtgedrag tonen dan kan het een tijdje duren voordat ze buiten kunnen deelnemen aan activiteiten zoals boswandelingen of voetballen. Ook heeft het ermee te maken of er genoeg personeel ter plaatse is."

Een sprookje vanuit de gevangenis

KOPENHAGEN - "Heel lang geleden was er eens..." Ook voor kinderen van langdurig gestraften in Denemarken en Zweden wordt het straks mogelijk om voor het slapen gaan de stem van pappa of mamma vanachter de tralies te horen.

In Groot-Brittannië is een voorleesproject al een daverend succes geworden. Britse gevangenen hebben al aantal jaren de mogelijkheid om zelf een cd met verhaaltjes voor hun kinderen op te nemen. Hetzelfde geldt voor zeelieden en soldaten gestationeerd in Afghanistan. Als een lopend vuurtje breidt het idee zich momenteel uit. Nu bijvoorbeeld naar Denemarken en Zweden. Maar het Deense gevangeniswezen wil dat gevangenen veel meer gaan doen dan louter verhaaltjes voorlezen. "Het grootste gedeelte van de gestraften hier heeft nauwelijks een school bezocht en kunnen helemaal niet aan dit project deelnemen", vertelt Susanne Mose Holm, werkzaam voor de penitentiaire inrichting in Ringe. "Ze kunnen niet lezen, in ieder geval geen Deens, want het merendeel heeft een andere etnische achtergrond."

Subsidieaanvraag

Het gevangeniswezen heeft inmiddels een subsidieaanvraag ingediend van 45.000 euro. Met het geld kunnen technische apparatuur, personeel en evaluatie worden betaald. "Veel gevangenen missen tijdens hun straf het gevoel met hun kinderen. Bovendien hebben ouders met een andere etnische oorsprong niet dezelfde familietradities", gaat Mose Holm verder. "Daarom willen we bijvoorbeeld lezingen houden over de ontwikkeling van een kind. Een medewerker van de bibliotheek zal vertellen over het voorlezen aan kinderen." De gevangenis van Ringe is tevens van plan om creativiteit te bevorderen. Zo kunnen gevangenen straks zelf de cover van hun verhalen-cd ontwerpen. Volgens Mose Holm kan creativiteit hen ook motiveren om weer met school te beginnen.